Tạo dựng nền tảng tài chính vững chắc cho chặng đường tăng trưởng mới

Ngành Tài chính đang tập trung chủ động tạo dư địa tài khóa, khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, góp phần tạo nền tảng cho chặng đường tăng trưởng mới.

Chủ động hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030; kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP, đóng góp của TFP trên 55% và tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân 5 năm khoảng 40% GDP...

Đây là những mục tiêu lớn, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó chính sách tài chính giữ vai trò quan trọng trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.

Với ngành Tài chính, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi vừa là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, vừa là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030. Ngay từ đầu năm, Bộ Tài chính đã chỉ đạo toàn Ngành triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ, giải pháp, tập trung vào hoàn thiện thể chế kinh tế, tài chính; tháo gỡ điểm nghẽn; khơi thông nguồn lực của các thành phần kinh tế; phát triển kinh tế vùng và khai thác các không gian phát triển mới.

Kết quả xây dựng pháp luật trong 7 tháng năm 2026 cho thấy rõ nỗ lực này. Bộ Tài chính đã xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền 181 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 2 Luật, 64 Nghị định, 5 Nghị quyết của Chính phủ, 7 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 103 Thông tư. Riêng tháng 7, Bộ đã tham mưu, xây dựng, trình ban hành 11 Nghị định và ban hành theo thẩm quyền 20 Thông tư.

Tại Kỳ họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 8/2026, Bộ Tài chính tiếp tục được giao xây dựng 4 dự án luật, gồm dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; dự án Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan và định hướng xây dựng Luật hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước.

Việc khẩn trương hoàn thiện hệ thống pháp luật đã góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho các mô hình kinh tế mới và những cơ chế, chính sách đặc thù tại một số địa phương trọng điểm.

Cùng với hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh được xác định là một nhiệm vụ quan trọng. Định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp được đưa vào tiêu chí thi đua của toàn Ngành. Đây là một trong những giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Điều hành tài khóa chủ động, tạo dư địa cho tăng trưởng

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng được đặt ở mức cao, chính sách tài khóa phải đồng thời thực hiện hai yêu cầu: tạo nguồn lực cho phát triển và bảo đảm an toàn, kỷ luật tài chính - ngân sách.

Bám sát chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, Bộ Tài chính đã điều hành chính sách tài khóa theo hướng chủ động, mở rộng có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp linh hoạt với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Trong 7 tháng năm 2026, thu ngân sách nhà nước đạt 1.834,6 nghìn tỷ đồng, bằng 72,5% dự toán, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Chi ngân sách nhà nước ước đạt 1.364,3 nghìn tỷ đồng, bằng 43,2% dự toán, tăng 7,7% so với cùng kỳ. Cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương được bảo đảm. Đến hết tháng 7, đã thực hiện phát hành 201,2 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, với kỳ hạn bình quân 9,3 năm và lãi suất bình quân 4,12%/năm.

Cùng với điều hành ngân sách, công tác quản lý nợ công, tài sản công và đấu thầu tiếp tục được thực hiện theo hướng bảo đảm an toàn tài chính quốc gia và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Việc thu hút, sử dụng nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài và viện trợ cho đầu tư phát triển cũng được chú trọng.

Đáng chú ý, việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng được Bộ Tài chính tích cực tham mưu, phối hợp thực hiện, nhằm đưa các nguồn lực đang bị ách tắc trở lại phục vụ đầu tư phát triển.

Trong 7 tháng năm 2026, cả nước có hơn 125,9 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn gần 1.518,9 nghìn tỷ đồng.

Ở chiều thu, nhiệm vụ thời gian tới được đặt ra với yêu cầu quyết liệt hơn, phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2026 tăng ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025; tiếp tục hiện đại hóa hệ thống thu, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế, hải quan; tăng cường phối hợp chống thất thu, chống chuyển giá và quản lý hiệu quả các nguồn thu mới phát sinh từ thương mại điện tử, kinh tế số.

Ở chiều chi, kỷ luật, kỷ cương tài chính tiếp tục được tăng cường; việc phân bổ, sử dụng ngân sách gắn với tái cơ cấu nền kinh tế, ưu tiên nguồn lực cho các công trình, dự án trọng điểm quốc gia và những nhiệm vụ theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Khơi thông nguồn lực, đồng hành cùng doanh nghiệp

Tăng trưởng cao và bền vững không thể chỉ dựa vào nguồn lực ngân sách. Một định hướng xuyên suốt của chính sách tài chính trong giai đoạn mới là khơi thông và huy động hiệu quả nguồn lực từ khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài và các thành phần kinh tế khác.

Trong 7 tháng năm 2026, cả nước có hơn 125,9 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn gần 1.518,9 nghìn tỷ đồng, tăng 16,9% về số lượng doanh nghiệp so với cùng kỳ năm trước. Tổng vốn FDI vào Việt Nam đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước.

Những kết quả này diễn ra trong bối cảnh môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện. Bộ Tài chính tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp và tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi, an toàn, minh bạch.

Trong thời gian tới, việc thu hút FDI sẽ tiếp tục hướng vào các dự án công nghệ cao, công nghệ xanh và các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu. Cùng với đó là nghiên cứu, xây dựng cơ chế phát triển đặc khu kinh tế, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và các mô hình có khả năng tạo thêm không gian tăng trưởng.

Đối với các tập đoàn, tổng công ty do Bộ Tài chính đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước và các doanh nghiệp thuộc Bộ, yêu cầu tăng trưởng cũng được cụ thể hóa. Theo Quyết định số 1322/QĐ-BTC ngày 29/5/2026, các doanh nghiệp được giao chỉ tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030. Các tiêu chí thi đua đặt ra yêu cầu doanh thu tăng bình quân 8-12%/năm, lợi nhuận tăng trưởng ổn định 5-10%/năm, nộp ngân sách tăng 5%/năm và năng suất lao động tăng 6-8%/năm.

Đi cùng với tăng trưởng về quy mô là yêu cầu đổi mới mô hình kinh doanh, tối ưu nguồn vốn, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Quyết tâm từ những nhiệm vụ cụ thể

Để cùng cả nước thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số giai đoạn 2026-2030, Bộ Tài chính đã phát động Phong trào thi đua Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số giai đoạn 2026-2030".

Phong trào được triển khai trong toàn Ngành, gắn với các nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng thể chế kiến tạo phát triển; khơi thông, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; thúc đẩy đầu tư công; cải thiện môi trường đầu tư; thu hút FDI chất lượng cao; đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy.

Đối với các đơn vị thuộc Bộ, tiêu chí thi đua gắn trực tiếp với việc hoàn thành, hoàn thành vượt mức các mục tiêu, chỉ tiêu ngành, lĩnh vực và nhiệm vụ được giao; có sáng kiến, giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thủ tục hành chính; thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thu - chi ngân sách, quản lý an toàn nợ công và sử dụng hiệu quả tài sản công.

Đối với mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, tinh thần thi đua được cụ thể hóa bằng hiệu quả công việc, sáng kiến và giải pháp có sản phẩm cụ thể, có khả năng đo lường và tạo hiệu quả thực tiễn, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả thực thi công vụ.

Như vậy, quyết tâm của ngành Tài chính trong năm 2026 không chỉ thể hiện ở khối lượng công việc lớn đã và đang được triển khai, mà còn ở cách tiếp cận mới: Lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ và tác động đối với nền kinh tế làm thước đo; gắn quản lý tài chính với yêu cầu phát triển; gắn cải cách thể chế với giải phóng nguồn lực; gắn điều hành ngân sách với mục tiêu tăng trưởng.

2026 mới là năm đầu của chặng đường 2026-2030, nhưng những kết quả đạt được trong những tháng đầu năm đã tạo tiền đề quan trọng để ngành Tài chính tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ được giao. Trọng tâm thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện thể chế, điều hành chính sách tài khóa chủ động, tăng cường kỷ luật tài chính, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, quản lý hiệu quả nguồn lực công, cải thiện môi trường kinh doanh và mở rộng các không gian phát triển mới.

Với tinh thần quyết tâm, nỗ lực và trách nhiệm, ngành Tài chính đang tập trung từng nhiệm vụ, từng giải pháp để đóng góp vào mục tiêu chung của đất nước. Từ việc bảo đảm nguồn lực tài chính, khơi thông các nguồn lực xã hội đến cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mỗi kết quả của ngành đều hướng tới một mục tiêu xuyên suốt là tạo dựng nền tảng vững chắc để Việt Nam bước vào chặng đường tăng trưởng mới, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số và các mục tiêu phát triển mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định.