Khu kinh tế Dung Quất viết tiếp hành trình bằng chuyển đổi xanh

Chuyển đổi xanh sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Dung Quất trở thành trung tâm kinh tế biển, công nghiệp hiện đại, phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ba mươi năm qua, với vai trò là cơ quan đầu mối thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các khu kinh tế, khu công nghiệp; là cầu nối giữa chính quyền với cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trên địa bàn tỉnh, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi đã từng bước xây dựng và phát triển thành công Khu kinh tế Dung Quất từ một khu vực có xuất phát điểm thấp trở thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, trung tâm công nghiệp trọng điểm quốc gia, giữ vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu của tỉnh Quảng Ngãi.

Hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp từng bước được đầu tư đồng bộ; không gian phát triển công nghiệp không ngừng được mở rộng, tạo nền tảng quan trọng cho việc thu hút các dự án quy mô lớn.

Với việc đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp và xúc tiến đầu tư, công tác thu hút đầu tư đã đạt nhiều kết quả nổi bật. Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước đã lựa chọn Dung Quất là điểm đến để triển khai các dự án có quy mô lớn, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đối với sự phát triển kinh tế của địa phương.

Các khu kinh tế, khu công nghiệp đã có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; hình thành đội ngũ lao động công nghiệp có trình độ và tác phong sản xuất hiện đại; nâng cao năng lực cạnh tranh, vị thế của tỉnh trong khu vực miền Trung cũng như trên phạm vi cả nước.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu. Bước sang giai đoạn phát triển mới, quỹ đất lớn hay hạ tầng đồng bộ cũng không còn là lợi thế cạnh tranh, thay vào đó các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến lượng phát thải các-bon, khả năng sử dụng năng lượng tái tạo, tiêu chuẩn ESG và chuỗi cung ứng xanh. Điều này đã đặt ra bài toán “chuyển đổi xanh” cho Khu kinh tế Dung Quất, để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao sức chống chịu trước những biến động của kinh tế thế giới.

Định hướng này đã được xác định rõ trong Đề án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2045 được phê duyệt theo Quyết định số 168/QĐ-TTg ngày 28/02/2023. Theo đó, Khu kinh tế Dung Quất được định hướng phát triển thành một trong những trung tâm kinh tế biển năng động, với nền kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực quan trọng của quốc gia; lấy cảnh quan đô thị biển làm sức hấp dẫn, lấy nền tảng cơ sở hạ tầng phát triển để đẩy mạnh kinh tế biển, hướng đến sự thịnh vượng.

Một trong những định hướng quan trọng của quy hoạch trong phát triển hệ thống hạ tầng kinh tế Khu kinh tế Dung Quất là tập trung phát triển công nghiệp theo hướng công nghiệp thân thiện với môi trường. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng ưu tiên thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch; công nghiệp hỗ trợ; chế biến, chế tạo; xử lý nước thải, rác thải; năng lượng tái tạo; các ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động. Đẩy mạnh phát triển các mô hình khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ, khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghiệp sinh thái.

Đồng thời, Quy hoạch cũng định hướng phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp phát triển du lịch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, có năng suất chất lượng cao, tận dụng tối đa điều kiện tự nhiên, quỹ đất của khu kinh tế.

Các giải pháp đánh giá môi trường cũng sẽ được triển khai đồng thời. Theo đó, Khu kinh tế Dung Quất sẽ đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo; khuyến khích sử dụng công nghệ thân thiện môi trường trong các lĩnh vực sản xuất và sinh hoạt; sử dụng, khai thác hợp lý nguồn tài nguyên khoáng sản, nguồn nước, đảm bảo các quy định về môi trường.

Cùng với đó là việc lồng ghép các giải pháp phát triển đô thị xanh, phát triển tập trung để quản lý thoát nước và xử lý nước thải tốt nhất. Xây dựng hệ thống quan trắc, giám sát định kỳ về môi trường tại các khu, cụm công nghiệp, khu khai thác khoáng sản, khu vực làng nghề và các khu vực khác có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Cũng theo Quy hoạch điều chỉnh đến năm 2045, tại các khu, cụm công nghiệp, cảng, kho bãi, sẽ áp dụng hệ thống quản lý và bảo vệ môi trường theo Bộ tiêu chuẩn ISO 14000. Việc phân vùng quy hoạch xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng sẽ được thực hiện hợp lý nhằm đạt hiệu quả về kinh tế, giảm thiểu tối đa chi phí, thời gian đầu tư, phát huy ưu thế chung của tổng thể khu kinh tế cũng như để quản lý tốt hơn các chất thải và các sự cố môi trường phát sinh.

Là khu vực ven biển, Khu kinh tế Dung Quất dễ chịu ảnh hưởng từ những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Do đó, để thích ứng và giảm thiểu biến đổi khí hậu, quy hoạch cũng chú trọng phát triển hành lang xanh rừng phòng hộ kết hợp đê kè ven sông, ven biển hạn chế ảnh hưởng bão, nước biển dâng, đặc biệt đối với các khu công nghiệp.

Khu kinh tế Dung Quất cũng sẽ lồng ghép vấn đề thích ứng biến đổi khí hậu vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phát triển đô thị của khu vực chịu ảnh hưởng trong điều kiện biến đổi khí hậu. Đồng thời, tăng cường không gian xanh thẩm thấu tập trung và cục bộ trong các khu đô thị, duy trì và tăng cường hệ thống rừng phòng hộ, cấu trúc không gian phù hợp địa hình đặc biệt bảo vệ khu vực thoát nước tự nhiên…

Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2045 như gieo những “hạt mầm xanh” để kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế hiện đại với một thông điệp rất rõ ràng: Dung Quất sẽ kiến tạo một cực tăng trưởng dựa trên nền tảng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo.

Trong quy hoạch mới, hệ thống không gian xanh, mặt nước và các hành lang sinh thái được coi như một loại “hạ tầng mềm”, góp phần nâng cao sức chống chịu và khả năng phát triển bền vững của toàn khu kinh tế.

Phát huy những thành tựu đạt được sau 30 năm hình thành và phát triển, thực hiện sứ mệnh chuyển đổi xanh trong giai đoạn mới, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi xác định gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững; tập trung thu hút đầu tư có chọn lọc, phát triển công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi trong thời kỳ mới.

Ông Nguyễn Hải Trường, Phó trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi cho biết, Ban quản lý đã đưa ra nhiều giải pháp cụ thể nhằm đảm bảo phát triển thuận tự nhiên, xanh và bền vững như: xây dựng quy hoạch phân khu xây dựng các khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ; phân bố không gian phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ hợp lý; dành quỹ đất thích đáng để phát triển hệ thống cây xanh cảnh quan, cây xanh cách ly, hình thành các vùng đệm sinh thái giữa các khu công nghiệp, đô thị và khu du lịch…

Đồng thời, huy động nguồn lực sửa chữa, nâng cấp hệ thống các tuyến đường giao thông và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hướng đến khu kinh tế, khu công nghiệp sinh thái, theo hướng tăng trưởng xanh. Xây dựng danh mục dự án thu hút đầu tư theo các ngành đã xác định, ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo có giá trị gia tăng cao, công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích hoạt động tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên, cộng sinh công nghiệp trong khu kinh tế, khu công nghiệp.

Với quyết tâm của Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi cùng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, chuyển đổi xanh sẽ không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Dung Quất trở thành trung tâm kinh tế biển, công nghiệp hiện đại, phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.