Sau cú hích nâng hạng thị trường chứng khoán, dòng tiền sẽ tìm đến đâu?

Nâng hạng thị trường chứng khoán, dòng tiền tìm thêm cơ hội mới.

Định giá hấp dẫn, nhưng không phải cứ rẻ là tăng

Việc FTSE Russell công bố danh mục cổ phiếu Việt Nam được lựa chọn vào bộ chỉ số đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán. Danh mục mới có 27 cổ phiếu đủ điều kiện, thay vì 23 mã như những dự báo trước đó; đồng thời, tỷ trọng thị trường chứng khoán Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng từ 0,329% lên 0,48%.

Theo phân tích của các chuyên gia, những thay đổi này khiến triển vọng dòng vốn quốc tế vào thị trường Việt Nam trở nên tích cực hơn. Nhưng ngay sau thông tin được công bố, tác động của câu chuyện nâng hạng đã được phản ánh trước hết qua tâm lý và diễn biến giao dịch trên thị trường.

Thực tế từ diễn biến giao dịch trên thị trường chứng khoán cho thấy, VN-Index đã có phiên tăng khoảng 30 điểm với thanh khoản gần 20.000 tỷ đồng. Một số nhóm cổ phiếu, đặc biệt là chứng khoán, ghi nhận diễn biến tích cực. Câu chuyện nâng hạng vì vậy không chỉ tạo thêm kỳ vọng về dòng vốn quốc tế trong tương lai, mà còn trở thành một chất xúc tác đối với dòng tiền đang vận động trên thị trường.

Sau phản ứng tích cực ban đầu này, mặt bằng định giá trở thành một yếu tố đáng chú ý khi đánh giá khả năng dòng tiền tiếp tục tìm kiếm cơ hội. P/E của thị trường hiện quanh 12,5 lần, được xem là mức thấp nếu nhìn trong khoảng 5 năm qua. Một số cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán cũng đã trở về vùng định giá thấp trong nhiều năm.

Mặt bằng giá thấp hơn đang tạo thêm dư địa cho thị trường. Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia, định giá hấp dẫn không đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức bước vào một xu hướng tăng mới, hay cổ phiếu nào cũng mang lại hiệu quả. Định giá có thể tạo ra dư địa, nhưng chưa đủ để trở thành động lực duy trì đà tăng.

Diễn biến của cổ phiếu vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có lãi suất, lạm phát và triển vọng kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Sau cú hích nâng hạng, chính những yếu tố này sẽ quyết định khả năng duy trì sức hấp dẫn của thị trường.

Lãi suất, thanh khoản mở thêm cơ hội

Nếu thông tin nâng hạng tạo ra cú hích ban đầu, thì lãi suất, thanh khoản và kết quả kinh doanh sẽ là những yếu tố quan trọng định hình dòng tiền trong những tháng cuối năm.

Thực tế từ diễn biến giao dịch trên thị trường chứng khoán cho thấy, sau giai đoạn bán ròng mạnh, nhà đầu tư nước ngoài đã bắt đầu có những phiên mua ròng trở lại trong nửa cuối tháng 8. Đáng chú ý, các phiên ngày 24 và 25/8 ghi nhận giá trị mua ròng khoảng 200-300 tỷ đồng, với lực mua có xu hướng tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Theo phân tích của các chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để khẳng định dòng vốn ngoại đã thực sự đảo chiều, khi dòng tiền vẫn chịu tác động từ lãi suất, tỷ giá và những biến động của kinh tế - địa chính trị toàn cầu.

Trong khi đó, thanh khoản đang cải thiện, tạo thêm điều kiện để sức cầu duy trì tích cực. Kết quả kinh doanh cũng bổ sung nền tảng cho triển vọng thị trường. Theo phân tích của các chuyên gia, kết quả kinh doanh quý II vẫn tăng trưởng ở mức 2 con số, với sự đóng góp của một số nhóm ngành như ngân hàng, bất động sản, tiêu dùng và dầu khí. Triển vọng những tháng cuối năm được đặt trong kỳ vọng lạm phát có thể điều chỉnh giảm và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tốt hơn.

Cổ phiếu chứng khoán là một ví dụ rõ nét cho cơ chế dòng tiền truyền dẫn từ thị trường vào hoạt động kinh doanh. Theo phân tích của các chuyên gia, nhóm này đã có hiệu suất tích cực trong khoảng một đến hai tuần gần đây, với một số cổ phiếu như SSI, VCI, VIX được nhắc tới.

Điểm đáng chú ý không nằm ở diễn biến giá của từng cổ phiếu, mà ở khả năng thanh khoản thị trường chuyển hóa thành kết quả kinh doanh. Khi giá trị giao dịch tăng, hoạt động môi giới có thêm điều kiện thuận lợi; thị trường phục hồi có thể hỗ trợ danh mục tự doanh; hoạt động tư vấn phát hành và IPO có thêm dư địa khi thị trường vốn sôi động; trong khi nhu cầu giao dịch gia tăng có thể kéo theo dư nợ margin tăng.

Từ một thay đổi ở cấp độ thị trường, tác động vì vậy có thể lan sang doanh nghiệp theo một chuỗi tương đối rõ: thanh khoản tăng, giao dịch cải thiện, tự doanh và tư vấn có thêm dư địa, nhu cầu margin gia tăng, từ đó hỗ trợ kết quả kinh doanh.

Chọn doanh nghiệp thay vì chỉ chạy theo kỳ vọng

Những yếu tố hỗ trợ đang cùng xuất hiện có thể mở rộng cơ hội trên thị trường, nhưng không phải cổ phiếu hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng, thanh khoản hay lãi suất cũng có triển vọng giống nhau. Để đánh giá khả năng hưởng lợi và duy trì tăng trưởng, nền tảng của từng doanh nghiệp sẽ là yếu tố cần được xem xét.

Một điểm cần phân biệt là cổ phiếu được lựa chọn vào bộ chỉ số không đồng nghĩa với một doanh nghiệp có chất lượng cơ bản tốt. Việc một cổ phiếu được đưa vào danh mục FTSE chủ yếu dựa trên những tiêu chí của bộ chỉ số như vốn hóa, thanh khoản và các điều kiện liên quan đến sở hữu nước ngoài. Đây có thể là cơ sở tạo ra tác động từ dòng vốn theo chỉ số, nhưng không thay thế cho việc đánh giá doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, chất lượng doanh nghiệp cần được nhìn từ khả năng tạo dòng tiền, chất lượng tài sản, năng lực cạnh tranh và triển vọng kinh doanh. Một cổ phiếu có thể hưởng lợi từ dòng vốn hoặc có độ nhạy cao với thanh khoản, nhưng để duy trì sức hấp dẫn khi tác động ban đầu qua đi, kết quả kinh doanh và năng lực tạo giá trị vẫn là yếu tố quyết định.

Theo phân tích của các chuyên gia, nhà đầu tư vì vậy cần kết hợp giữa câu chuyện hỗ trợ của thị trường chứng khoán và triển vọng riêng của từng doanh nghiệp. Bên cạnh chất lượng tài sản, khả năng tạo dòng tiền, năng lực cạnh tranh và triển vọng kinh doanh, mức định giá cũng cần được xem xét để đánh giá liệu kỳ vọng đã được phản ánh vào giá đến đâu.

Nếu giai đoạn đầu của câu chuyện nâng hạng tập trung vào việc dòng vốn nào có thể vào thị trường chứng khoán, thì giai đoạn tiếp theo sẽ quan trọng hơn ở câu hỏi dòng vốn đó sẽ tạo ra giá trị như thế nào tại từng doanh nghiệp. Tác động từ bộ chỉ số và dòng vốn có thể tạo lực đẩy, nhưng tăng trưởng lợi nhuận, khả năng tạo tiền, năng lực cạnh tranh và triển vọng ngành mới là những yếu tố giúp doanh nghiệp duy trì sức hấp dẫn.

Vì vậy, nâng hạng có thể tiếp tục là một chất xúc tác đáng chú ý, nhưng không phải bảo chứng cho một xu hướng tăng đồng đều. Sau cú hích ban đầu, dòng tiền sẽ ngày càng phân hóa theo khả năng của từng doanh nghiệp trong việc hấp thụ những điều kiện thuận lợi từ thị trường và chuyển hóa chúng thành tăng trưởng thực chất.