Đẩy mạnh hợp tác, khẳng định vị thế Thống kê Việt Nam trong cộng đồng quốc tế

Cục Thống kê ký kết hợp tác với Ủy ban Thống kê Nhà nước Cộng hòa Azerbaijan giai đoạn 2026-2028.

Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt ra một mục tiêu lớn: hiện đại hóa Thống kê Việt Nam theo hướng đổi mới sáng tạo, phát triển nhanh và vững chắc với hệ thống tổ chức phù hợp; nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyên nghiệp; công nghệ hiện đại; sản xuất, cung cấp và phổ biến thông tin thống kê theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Đáng chú ý, Chiến lược hướng tới hình thành hệ thống thông tin thống kê quốc gia tập trung, thống nhất, thông suốt, chất lượng và hiệu quả; đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin thống kê ngày càng tăng. Phấn đấu đến năm 2030, Thống kê Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN và đến năm 2045 trở thành hệ thống thống kê hiện đại trên thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, mở rộng, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động hợp tác quốc tế, thống kê nước ngoài trong công tác thống kê được xác định là một trong 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình hội nhập mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực thống kê quốc gia trong bối cảnh nhu cầu về dữ liệu ngày càng lớn, đa dạng và đòi hỏi chất lượng ngày càng cao.

Nâng cao vị thế của Thống kê Việt Nam trong khu vực và trên thế giới

Thực hiện Chiến lược, những năm qua, ngành Thống kê Việt Nam thường xuyên duy trì quan hệ hợp tác với các cơ quan thống kê, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển; tăng cường hợp tác song phương, đa phương với các quốc gia có trình độ thống kê phát triển. Đồng thời, tham gia tích cực, có trách nhiệm vào các hoạt động của thống kê Liên hợp quốc và khu vực.

Trong giai đoạn 2021-2025, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thống kê tiếp tục được mở rộng và nâng cao hiệu quả. Bộ Tài chính và các bộ, ngành duy trì quan hệ hợp tác với nhiều cơ quan thống kê quốc gia và tổ chức quốc tế, đặc biệt các cơ quan thống kê quốc gia có trình độ phát triển như Hàn Quốc, I-ta-li-a, Nhật Bản và Đan Mạch. Cục Thống kê (Bộ Tài chính) và các bộ, ngành tham gia tích cực, có trách nhiệm trong các hoạt động của thống kê Liên hợp quốc và khu vực. Qua đó, Thống kê Việt Nam vừa học hỏi kinh nghiệm quốc tế, vừa chủ động chia sẻ những kinh nghiệm đã tích lũy được với các quốc gia trong khu vực.

Một dấu mốc đáng chú ý là năm 2022, Cục Thống kê (trước đây là Tổng cục Thống kê) lần đầu tiên tham gia ứng cử và trúng cử vào Hội đồng điều hành của Viện Thống kê châu Á - Thái Bình Dương (SIAP) nhiệm kỳ 2022-2025. Đây là cơ hội để Việt Nam tăng cường hợp tác, thể hiện cam kết mạnh mẽ với khu vực trong lĩnh vực thống kê, qua đó góp phần phục vụ các mục tiêu phát triển đất nước, nâng cao vị thế của Việt Nam nói chung và ngành Thống kê Việt Nam nói riêng trên trường quốc tế.

Đáng nói, hợp tác quốc tế của ngành Thống kê ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, với những thay đổi quan trọng cả về nội dung và phương thức hợp tác. Cục Thống kê (Bộ Tài chính) không chỉ tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật từ các quốc gia có trình độ thống kê phát triển mà còn từng bước thực hiện hỗ trợ, chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm với thống kê các quốc gia trong khu vực.

Năm 2021, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, Cục Thống kê đã chia sẻ kinh nghiệm thực hiện Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019 cho cơ quan Thống kê Maldives bằng hình thức trực tuyến.

Một năm sau, trong khuôn khổ ASEAN giúp ASEAN, Cục Thống kê đã tổ chức thành công lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ thống kê cho 20 cán bộ, công chức của Cơ quan Thống kê Lào trong thời gian 2 tháng. Các hoạt động này đã góp phần nâng cao vị thế của Thống kê Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Nâng chất lượng dữ liệu, tăng khả năng so sánh quốc tế

Một kết quả quan trọng khác là chất lượng công tác thống kê nước ngoài ngày càng được nâng cao, góp phần bảo đảm khả năng so sánh số liệu của Việt Nam với các quốc gia và nền kinh tế trên thế giới.

Trong những năm qua, Cục Thống kê đã tăng cường thu thập, biên soạn và phổ biến thông tin thống kê nước ngoài, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của các đối tượng sử dụng thông tin thống kê trong và ngoài nước.

Nhiều báo cáo về thống kê nước ngoài được xây dựng và cập nhật thường xuyên. Trong đó có phần số liệu Thống kê nước ngoài trong Niên giám Thống kê hằng năm; báo cáo tình hình kinh tế thế giới hằng quý, năm;

Năm 2022, Cục Thống kê biên soạn, in ấn và phát hành sách “Số liệu kinh tế - xã hội các quốc gia thành viên ASEAN giai đoạn 2000-2020”. Năm 2025, cuốn “Số liệu kinh tế - xã hội các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới giai đoạn 2015-2023” tiếp tục được phát hành. Đây là nguồn dữ liệu có ý nghĩa quan trọng, giúp người sử dụng có thêm cơ sở để đánh giá vị trí, mức độ phát triển và xu hướng kinh tế - xã hội của Việt Nam trong tương quan quốc tế.

Song song với đó, Cục Thống kê thường xuyên cung cấp số liệu, thông tin thống kê cho các tổ chức quốc tế theo định kỳ hàng năm và đột xuất như: UNSD, ADB, FAO, ILO, IMF, UNDP, WB, UNICEF, KOSTAT... cũng như đại sứ quán các nước tại Việt Nam.

Việc cung cấp dữ liệu định kỳ và đột xuất cho các tổ chức quốc tế không chỉ đáp ứng yêu cầu hội nhập mà còn đáp ứng yêu cầu ngày càng cao đối với tính chính xác, kịp thời, minh bạch, nhất quán và khả năng so sánh quốc tế của số liệu thống kê Việt Nam. Đây cũng chính là một trong những động lực thúc đẩy ngành Thống kê tiếp tục chuẩn hóa phương pháp, quy trình và nâng cao chất lượng dữ liệu.

Huy động nguồn lực quốc tế cho hiện đại hóa hệ thống thống kê

Để hiện đại hóa hệ thống thống kê, bên cạnh nguồn lực trong nước, việc huy động và sử dụng hiệu quả hỗ trợ từ các quốc gia và tổ chức quốc tế có ý nghĩa quan trọng.

Thời gian qua, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đã huy động được nhiều sự hỗ trợ để triển khai thực hiện Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021-2030 từ các cơ quan thống kê quốc gia có nền thống kê phát triển như: I-ta-li-a, Đan Mạch, Hàn Quốc,... thông qua các dự án hỗ trợ kỹ thuật do nhà tài trợ quản lý vốn và hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển.

Nguồn lực này đã tạo điều kiện để Việt Nam tiếp cận phương pháp, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và những mô hình thống kê tiên tiến. Thông qua hợp tác, nhiều cán bộ thống kê của Việt Nam có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các phương pháp sản xuất dữ liệu mới, công nghệ hiện đại, cách thức tổ chức hệ thống thống kê và kinh nghiệm quản lý dữ liệu của các quốc gia phát triển.

Ngoài ra, một số bộ, ngành như: Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã tăng cường huy động, sử dụng hiệu quả hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế, qua đó góp phần tăng cường năng lực thống kê trong từng lĩnh vực.

Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, có thể thấy hoạt động hợp tác quốc tế của ngành Thống kê Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, từ mở rộng mạng lưới đối tác, tham gia ngày càng sâu vào các cơ chế thống kê quốc tế và khu vực, đến tăng cường trao đổi chuyên môn, tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật và chủ động chia sẻ kinh nghiệm với các quốc gia. Kết quả đạt được tạo thêm nền tảng và thế chủ động để Thống kê Việt Nam tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác quốc tế trong giai đoạn mới, qua đó nâng tầm vị thế Việt Nam trong cộng đồng thống kê quốc tế.