Từ hai mã cổ phiếu đến thị trường vốn hơn 10 triệu tỷ đồng

Hình ảnh có hỗ trợ của AI.

Ba thập kỷ mở rộng quy mô và chiều sâu

Từ những phiên giao dịch đầu tiên với 2 cổ phiếu SAM và REE, thị trường chứng khoán Việt Nam đến nay đã có gần 1.500 mã, trong đó nhiều doanh nghiệp lớn đại diện cho các ngành kinh tế chủ chốt.

Một dấu mốc quan trọng trong hiện đại hóa hạ tầng thị trường là hệ thống công nghệ thông tin KRX chính thức vận hành từ ngày 5/5/2025, góp phần nâng cao năng lực xử lý giao dịch và tạo nền tảng triển khai các sản phẩm, dịch vụ mới.

Theo thông tin Bộ Tài chính công bố về tình hình thị trường vốn 6 tháng đầu năm 2026, đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,6 triệu tỷ đồng, tăng 6% so với cuối năm 2025 và tương đương 82,3% GDP ước tính năm 2025. Số lượng tài khoản nhà đầu tư vượt 13 triệu, thanh khoản bình quân gần 29.300 tỷ đồng/phiên.

Đằng sau sự mở rộng về quy mô là quá trình xây dựng, hoàn thiện thị trường trong suốt 3 thập kỷ. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, khung pháp lý về chứng khoán từng bước được hoàn thiện, tạo nền tảng để thị trường vận hành ngày càng chuyên nghiệp và tiếp cận các chuẩn mực quốc tế.

Trao đổi về hành trình này, ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS, cho rằng có 3 động lực cốt lõi tạo nên bước tiến của thị trường chứng khoán Việt Nam.

“Thứ nhất, quá trình chuyển dịch sang kinh tế thị trường gắn liền với cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đã thúc đẩy các doanh nghiệp đầu ngành đưa cổ phiếu lên niêm yết. Thứ hai, khung pháp lý được hoàn thiện qua từng giai đoạn, giúp thị trường vận hành ngày càng chuyên nghiệp, từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Thứ ba là làn sóng phổ cập đầu tư tài chính đưa số lượng tài khoản chứng khoán tăng nhanh, góp phần mở rộng nguồn vốn trong nước và cải thiện thanh khoản thị trường”, ông Khánh nhận định.

Một dấu mốc khác của hành trình 30 năm là mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng với thị trường vốn quốc tế. FTSE Russell đã quyết định nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp và việc nâng hạng có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Cùng với việc hiện thực hóa lộ trình FTSE, thị trường tiếp tục hướng tới đáp ứng các tiêu chí tiếp cận thị trường của MSCI.

Nâng chất lượng cho chặng đường mới

Quy mô hơn 10 triệu tỷ đồng vốn hóa là một thành quả đáng kể, song theo ông Lê Đức Khánh, nếu đặt trong tương quan với tiềm năng của nền kinh tế, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

“Để tạo ra bước bứt phá trong giai đoạn tới, thị trường cần tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn mang tính cấu trúc, từ việc nâng cao chất lượng và đa dạng hóa hàng hóa niêm yết, đẩy nhanh quá trình hoàn thiện hạ tầng công nghệ, đến xây dựng hệ sinh thái sản phẩm tài chính hiện đại và đa tầng hơn”, ông Khánh cho biết.

Theo chuyên gia VPS, đây sẽ là nền tảng để gia tăng chiều sâu thị trường, nâng khả năng hấp thụ dòng vốn lớn và thu hút, giữ chân nhà đầu tư nước ngoài trong dài hạn.

Một điểm cần tiếp tục cải thiện là cơ cấu hàng hóa. Vốn hóa thị trường hiện tập trung nhiều ở một số nhóm ngành như ngân hàng và bất động sản, trong khi số lượng doanh nghiệp quy mô lớn có sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế vẫn hạn chế.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam có nhiều lợi thế để cạnh tranh trong khu vực. Theo ông Khánh, tăng trưởng kinh tế ở mức cao, môi trường vĩ mô tương đối ổn định cùng định hướng điều hành nhất quán là những yếu tố góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài.

“Với nhà đầu tư có tầm nhìn trung - dài hạn và phương pháp tiếp cận đúng, Việt Nam nghiêng về thị trường cơ hội nhiều hơn là thị trường rủi ro”, ông Khánh đánh giá.

Sau dấu mốc FTSE, mục tiêu tiếp theo là tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận để hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn của MSCI. Theo ông Khánh, những vấn đề cần xử lý gồm giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, khả năng tiếp cận thị trường ngoại hối và tình trạng cạn room ngoại tại nhiều cổ phiếu trọng yếu. Việc tháo gỡ cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách pháp lý, hạ tầng thị trường và cơ cấu sở hữu.

Nhìn về 5 - 10 năm tới, chuyên gia VPS cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam có cơ sở để trở thành một trong những thị trường vốn hấp dẫn và năng động tại Đông Nam Á. Để hiện thực hóa kỳ vọng này, 3 trụ cột được ông nhấn mạnh gồm cải cách thể chế, đa dạng hóa hàng hóa và hiện đại hóa hạ tầng giao dịch - thanh toán.

Theo đó, hành lang pháp lý cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch, nhất quán và có khả năng dự báo. Nguồn hàng cần được mở rộng thông qua thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghệ tham gia thị trường; đồng thời tiếp tục hiện đại hóa hệ thống giao dịch, thanh toán và đa dạng hóa sản phẩm tài chính.