Sau 9 tháng, VIX mới đạt 14% kế hoạch lợi nhuận năm

VIX lỗ 352 tỷ đồng ở các giao dịch bán dưới giá vốn.

Tự doanh kéo lùi lợi nhuận

Theo báo cáo tài chính quý III, Công ty CP Chứng khoán VIX (HOSE: VIX) lãi trước thuế 192 tỷ đồng, giảm 93,7% so với cùng kỳ năm 2025. Lãi sau thuế còn 174 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái, con số này là gần 2.450 tỷ đồng.

Lũy kế 9 tháng, VIX lãi trước thuế 424 tỷ đồng, bằng 12,1% kế hoạch 3.500 tỷ đồng cho cả năm. Lãi sau thuế đạt 388 tỷ đồng, tương đương 13,9% mục tiêu 2.800 tỷ. Để về đích, trong quý IV, công ty cần lãi sau thuế khoảng 2.400 tỷ đồng, gần gấp đôi mức 1.287 tỷ đồng của quý IV năm ngoái.

Nguyên nhân chính nằm ở hoạt động tự doanh, tức hoạt động công ty dùng vốn của mình để mua bán cổ phiếu, trái phiếu. Đây là nguồn lợi nhuận lớn nhất của VIX. Năm ngoái, nhờ thị trường đi lên, mảng này giúp công ty lãi sau thuế hơn 5.400 tỷ đồng.

Năm nay, tình hình đảo chiều. Trong quý III, VIX chỉ lãi 89 tỷ đồng từ bán tài sản tài chính, trong khi cùng kỳ lãi gần 1.375 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, công ty lỗ 352 tỷ đồng ở các giao dịch bán dưới giá vốn. Riêng với cổ phiếu niêm yết, VIX bán ra khoảng 1.394 tỷ đồng, trong khi giá mua vào là 1.745 tỷ, tức chịu lỗ khoảng 20%.

Số cổ phiếu chưa bán cũng mất giá. Khoản lãi trên giấy của cổ phiếu niêm yết giảm từ 3.407 tỷ đồng đầu năm xuống còn 569 tỷ đồng cuối tháng 9. Theo Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), khi tính cả lãi lỗ mua bán và đánh giá lại danh mục, tự doanh của VIX lỗ gộp 67 tỷ đồng trong quý III. Đây là quý lỗ thứ ba liên tiếp của mảng này.

Danh mục của VIX tập trung nhiều vào cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Gelex. Cuối tháng 6/2026, 3 mã cổ phiếu: GEE, GEX và GEL có tổng giá trị gần 6.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 1/3 danh mục cổ phiếu. Trong quý III, giá GEX giảm 23,4%, GEE giảm 17,3%, sâu hơn nhiều mức giảm 4,9% của VN-Index. Tuy nhiên, báo cáo quý III của VIX không còn công bố chi tiết danh mục theo từng mã.

Lợi nhuận 9 tháng chủ yếu dựa vào việc đánh giá lại hai nhóm tài sản khó kiểm chứng giá trị. Nhóm thứ nhất là ủy thác đầu tư, tức số tiền VIX giao cho đơn vị khác quản lý, được đánh giá tăng 1.842 tỷ đồng. Nhóm thứ hai là cổ phiếu chưa niêm yết, vốn không có giá giao dịch trên sàn, được đánh giá tăng 478 tỷ đồng. Trong khi đó, cổ phiếu niêm yết bị đánh giá giảm 2.838 tỷ đồng. Nếu không có hai khoản lãi đánh giá lại kể trên, VIX lỗ trước thuế gần 1.900 tỷ đồng sau 9 tháng.

Khoản ủy thác đầu tư tăng rất nhanh. Số tiền VIX bỏ vào tăng từ 1.714 tỷ đồng đầu năm lên 4.988 tỷ đồng, trong khi giá trị hợp lý được ghi nhận là 7.603 tỷ đồng, tức lãi tạm tính hơn 52%. Thuyết minh báo cáo tài chính không nêu đơn vị nhận ủy thác cũng như tài sản mà khoản tiền này đang đầu tư.

Vốn mới chưa sinh lời

Trong khi tự doanh khó khăn, cho vay ký quỹ (margin), tức cho nhà đầu tư vay tiền mua cổ phiếu, là nguồn thu ổn định nhất của VIX. Quý III, mảng này mang về 337 tỷ đồng, gần như không đổi so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, lãi từ cho vay đạt 1.035 tỷ đồng, tăng 44%.

Giá cổ phiếu VIX kết phiên ngày 2/11 ở mức 11.800 đồng, giảm 47,66% sau một năm.

Dù vậy, quy mô cho vay đang thu hẹp. Cuối quý III, dư nợ margin của VIX còn 12.442 tỷ đồng, giảm 19% so với đầu năm. Riêng trong quý III, dư nợ của công ty giảm gần 11%, trong khi dư nợ cho vay toàn ngành chứng khoán vẫn tăng 1,9%.

Đợt tăng vốn chưa giúp mảng cho vay lớn lên. Trong quý II, VIX huy động thêm hơn 11.000 tỷ đồng vốn chủ sở hữu, đưa vốn điều lệ lên 25.728 tỷ đồng sau khi chia thêm cổ tức bằng cổ phiếu. Phần lớn số tiền này không được dùng để cho vay. Từ đầu năm, công ty đã trả bớt 5.682 tỷ đồng nợ vay ngắn hạn. Công ty cũng bỏ thêm khoảng 4.900 tỷ đồng mua cổ phiếu niêm yết và 3.274 tỷ đồng vào ủy thác đầu tư.

Nhờ trả bớt nợ, chi phí lãi vay quý III giảm 27%, còn 81 tỷ đồng. Tuy nhiên, vốn chủ sở hữu tăng lên hơn 32.800 tỷ đồng trong khi lợi nhuận giảm mạnh, nên hiệu quả sử dụng vốn đi xuống. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) 12 tháng của VIX chỉ còn 6,3%. Cùng kỳ năm ngoái, chỉ số này là 23,5%, và bình quân ngành hiện là 11,9%.

Quý cuối cùng của năm, danh mục cổ phiếu vẫn là áp lực lớn nhất với VIX. Từ cuối tháng 9 (30/9) đến phiên giao dịch hôm nay (2/11), giá GEE giảm thêm 16,5%, GEX giảm -9,75% và GEL giảm -9,5%. Danh mục càng tập trung vào nhóm này thì lợi nhuận quý IV càng dễ biến động theo giá cổ phiếu.

Dù vậy, công ty vẫn có dư địa cải thiện. Dư nợ margin hiện chỉ bằng khoảng 0,38 lần vốn chủ sở hữu, nên VIX còn nhiều vốn để mở rộng cho vay khi thanh khoản thị trường hồi phục. Chi phí vốn cũng có thể giảm, sau khi Ngân hàng Nhà nước ngày 21/10 yêu cầu các ngân hàng hạ lãi suất huy động và cho vay trong những tháng cuối năm.

Song, để về đích đúng như mục tiêu ĐHĐCĐ đưa ra, VIX cần lãi khoảng 2.400 tỷ đồng chỉ trong quý IV, gấp hơn 6 lần tổng lợi nhuận của 3 quý đầu năm. Trên sàn, cổ phiếu VIX kết phiên 2/11 ở mức 11.800 đồng, giảm 47,66% sau một năm.