Lợi nhuận quý III/2026 tăng mạnh, đâu là động lực cho quý IV?

Lợi nhuận giữa các nhóm ngành tăng trưởng không đồng đều

Theo số liệu cập nhật đến ngày 26/10 được chuyên gia Bùi Ngọc Trung, chuyên viên tư vấn đầu tư của Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, đề cập trong buổi StockChat sáng 30/10, lợi nhuận sau thuế quý III/2026 của toàn thị trường tăng khoảng 31-35% so với cùng kỳ.

Nguồn: FiinTrade - FiinPro-X Platform (số liệu 537 doanh nghiệp niêm yết,đại diện 70,6% vốn hóa toàn thị trường).

Tuy nhiên, diễn biến giữa các nhóm ngành không đồng đều: nhóm tài chính tăng dưới 10%, trong khi nhóm phi tài chính tăng khoảng 70%. Trong khu vực tài chính, nhóm ngân hàng duy trì mức tăng trưởng lợi nhuận khoảng 30%. Ngược lại, nhóm chứng khoán chịu ảnh hưởng từ thanh khoản, hoạt động tự doanh và trạng thái tích lũy, đi ngang của thị trường trong thời gian dài. Sự khác biệt giữa hai nhóm cho thấy kết quả của từng ngành không thể được suy ra chỉ từ diễn biến chung của khu vực tài chính.

Ở nhóm vốn hóa lớn, VN30 ghi nhận mức tăng lợi nhuận sau thuế khoảng 50%. Theo ông Trung, các doanh nghiệp lớn thường có khả năng chống chịu và thích nghi tốt hơn khi môi trường kinh doanh gặp khó khăn, trong khi nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Mức tăng trưởng chung vì thế chưa phản ánh đầy đủ tình hình của từng doanh nghiệp. Kết quả còn phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và đặc điểm hoạt động. Đối với nhà đầu tư, việc đánh giá triển vọng cần đi sâu vào những yếu tố tạo ra lợi nhuận, thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ tăng trưởng được công bố.

Bối cảnh quốc tế tiếp tục đặt ra những biến số cần theo dõi trong quý IV/2026. Theo nội dung ông Trung chia sẻ, áp lực lạm phát tại Mỹ vẫn đáng chú ý. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tăng khoảng 3,6%, trong khi giá xăng dầu tại Mỹ tăng khoảng 10% trong tháng 9. Những diễn biến này khiến triển vọng lạm phát và chính sách tiền tệ tiếp tục là vấn đề quan trọng đối với thị trường.

Cùng lúc, nhóm cổ phiếu công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) ghi nhận những phiên điều chỉnh mạnh. Theo ông Trung, diễn biến này cho thấy cần theo dõi khả năng duy trì kỳ vọng tăng trưởng của các doanh nghiệp công nghệ, trong bối cảnh khoản đầu tư cho hạ tầng AI lớn và hiệu quả kinh doanh vẫn là yếu tố được quan tâm.

Với thị trường Việt Nam, tác động từ bên ngoài không giống nhau giữa các ngành. Doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn vay cần theo dõi chi phí tài chính và khả năng tiếp cận tín dụng. Doanh nghiệp sản xuất chịu ảnh hưởng từ biến động giá năng lượng, nguyên liệu; còn tiêu dùng và bán lẻ phụ thuộc đáng kể vào sức mua và khả năng kiểm soát chi phí vận hành.

Lãi suất, sức mua và giá nguyên liệu sẽ quyết định độ bền của tăng trưởng

Ở trong nước, ông Trung cho biết đã xuất hiện động thái giảm lãi suất cho vay tại một số ngân hàng, trong đó có BIDV, Vietcombank và VietinBank. Một số ngân hàng tư nhân cũng có tín hiệu giảm lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ sáu tháng trở lên, với mức giảm được đề cập khoảng 0,1-0,6 điểm phần trăm.

Nếu xu hướng giảm lãi suất được duy trì, doanh nghiệp sản xuất, tiêu dùng và bán lẻ có thể được hỗ trợ về chi phí vốn trong những tháng cuối năm. Mặt bằng lãi suất thuận lợi hơn cũng có thể góp phần cải thiện điều kiện tiêu dùng. Tuy nhiên, đây không phải yếu tố bảo đảm lợi nhuận tăng ở mọi doanh nghiệp, bởi kết quả còn phụ thuộc vào sức mua, hiệu quả hoạt động và khả năng kiểm soát chi phí.

Đối với doanh nghiệp bán lẻ, mở rộng hệ thống không đồng nghĩa hiệu quả tự động được cải thiện. Doanh thu tại cửa hàng, chi phí quản lý và khả năng duy trì lượng khách hàng đều ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Tương tự, doanh nghiệp tiêu dùng cần chuyển tăng trưởng doanh thu thành lợi nhuận thông qua sản lượng, cơ cấu sản phẩm và hiệu quả phân phối.

Giá nguyên liệu cũng có thể tạo ra tác động trái chiều. Doanh nghiệp sản xuất hàng hóa cơ bản có cơ hội cải thiện kết quả khi giá bán tăng, nếu sản lượng và chi phí được kiểm soát. Ngược lại, với doanh nghiệp sử dụng những nguyên liệu đó, chi phí đầu vào tăng có thể gây sức ép lên lợi nhuận nếu không thể chuyển hết phần tăng thêm sang giá bán.

Lợi nhuận quý III/2026 sau thuế của toàn thị trường tăng khoảng 31-35%,

Ba mảng kinh doanh của Masan cho thấy những động lực tăng trưởng khác nhau

Trong phần trao đổi về doanh nghiệp tiêu dùng và bán lẻ, ông Trung nhắc đến Masan như một trường hợp có kết quả kinh doanh quý III nổi bật. Theo số liệu được đề cập, doanh thu hợp nhất của tập đoàn đạt khoảng 37.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng 3.700 tỷ đồng, cao gấp khoảng 2,2 lần cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế lũy kế chín tháng đã vượt kế hoạch năm, trong khi doanh thu đạt khoảng 92% mục tiêu đề ra tại đại hội cổ đông.

Động lực tăng trưởng giữa các mảng kinh doanh có sự khác biệt. Với Masan Consumer, kết quả kinh doanh được hỗ trợ bởi sự cải thiện của thị trường tiêu dùng, quá trình tái cấu trúc kênh phân phối và phát triển sản phẩm. Trong khi đó, WinCommerce tập trung cải thiện hiệu quả hoạt động sau giai đoạn mở rộng hệ thống. Theo ông Trung, chuỗi bán lẻ này đã tiến tới hòa vốn và có lợi nhuận tại các cửa hàng truyền thống trong giai đoạn 2025–2026.

Với Masan High-Tech Materials (MSR), kết quả kinh doanh chịu ảnh hưởng từ diễn biến thị trường vonfram; nhu cầu liên quan đến phát triển công nghệ và hạ tầng AI cũng là yếu tố hỗ trợ.

Trường hợp Masan cho thấy, bên cạnh mức tăng lợi nhuận, triển vọng kinh doanh còn phụ thuộc vào sức mua, hiệu quả vận hành và diễn biến thị trường. Quá trình chuyển trọng tâm từ mở rộng sang phát triển chiều sâu các công ty thành viên, cải thiện dòng tiền và giảm vay nợ cũng là những yếu tố cần theo dõi.

Mùa báo cáo quý III/2026 cho thấy lợi nhuận toàn thị trường tăng mạnh, nhưng các doanh nghiệp không cùng dựa trên một nền tảng tăng trưởng. Khả năng duy trì kết quả phụ thuộc vào năng lực vận hành, điều kiện thị trường và diễn biến chu kỳ giá hàng hóa của từng lĩnh vực. Bước sang quý IV/2026 và năm 2027, điều cần theo dõi không chỉ là lợi nhuận có tiếp tục tăng hay không, mà còn là khả năng duy trì động lực kinh doanh, chuyển hóa lợi nhuận thành dòng tiền và sử dụng vốn hiệu quả.