 |
| Với lợi thế là nền tảng công nghiệp hiện hữu mà hạt nhân là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, Khu kinh tế Dung Quất đang đứng trước một sứ mệnh mới, có quy mô và tầm vóc lớn hơn, dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế Việt Nam. |
Ba mươi năm trước, Quảng Ngãi khởi đầu hành trình trở thành trung tâm công nghiệp trọng điểm tại khu vực miền Trung với dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất - nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam. Đây cũng là viên gạch đặt nền móng cho ngành lọc hóa dầu quốc gia.
Việc đưa Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tại Khu kinh tế Dung Quất đi vào hoạt động có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố tiềm lực quốc phòng - an ninh và tạo động lực quan trọng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những biến động sâu sắc về địa chính trị, chuyển dịch năng lượng toàn cầu, yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia ngày càng mang tính chiến lược, lâu dài. Đối với Việt Nam, việc xây dựng và phát triển các trung tâm năng lượng quy mô lớn, tích hợp, hiện đại là yêu cầu khách quan và động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Định hướng đó được thể hiện nhất quán trong nhiều chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Hàng loạt các Nghị quyết, Kết luận của Bộ Chính trị như Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 03/11/2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ; Kết luận số 76-KL/TW về tình hình thực hiện Nghị quyết 41 về định hướng Chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam; Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đã đặt ra yêu cầu cụ thể về việc xây dựng Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước.
Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (ban hành theo Quyết định số 215/QĐ-TTg ngày 1/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ) cũng xác định rõ định hướng “triển khai hoàn thành Dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất, hình thành Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất”.
Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia được định vị trở thành một cực tăng trưởng mới với mục tiêu hình thành một trung tâm công nghiệp năng lượng tích hợp - nơi hội tụ các chuỗi giá trị từ lọc hóa dầu, khí tự nhiên, LNG, điện, năng lượng tái tạo đến logistics và công nghiệp hỗ trợ, gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế các-bon thấp nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
Việc hình thành Trung tâm sẽ xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ cả nhu cầu trong nước và xuất khẩu, tạo nên “hệ tuần hoàn năng lượng” của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
Với chủ trương trên, Khu kinh tế Dung Quất đang đứng trước một sứ mệnh mới, có quy mô và tầm vóc lớn hơn, đó là dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế Việt Nam
Sau 30 năm kể từ dấu mốc lịch sử, Khu kinh tế Dung Quất tiếp tục được lựa chọn là địa điểm chiến lược trong Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia Việt Nam là bởi nơi đây đã tích lũy những lợi thế mà rất ít khu kinh tế trong cả nước có được. Đó là vị trí địa kinh tế đặc biệt thuận lợi, hệ thống cảng nước sâu có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, và nền tảng công nghiệp hiện hữu mà hạt nhân là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam.
Bên cạnh lợi thế về hạ tầng, Dung Quất còn sở hữu những giá trị được tích lũy qua nhiều năm phát triển: kinh nghiệm quản lý của Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi; hệ thống kho bãi, logistics được đầu tư đồng bộ; mạng lưới doanh nghiệp cơ khí, hóa chất, dịch vụ kỹ thuật hình thành xung quanh Nhà máy Lọc dầu Dung Quất; cùng đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và lực lượng lao động lành nghề đã trưởng thành từ thực tiễn sản xuất.
Hiện Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi đang đảm nhận trọng trách lớn, tham mưu triển khai các chủ trương lớn của Trung ương và tỉnh, trọng tâm là xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, tiếp tục tạo động lực phát triển cho tỉnh Quảng Ngãi và khu vực miền Trung - Tây Nguyên trong giai đoạn tới.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi, Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia sẽ phát triển trên cơ sở phát huy nền tảng sẵn có của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và các dự án công nghiệp, năng lượng hiện hữu; đồng thời hình thành chuỗi giá trị khép kín từ “lọc hóa dầu - hóa chất - năng lượng - logistics”. Ban Quản lý sẽ đề xuất một loạt chính sách ưu đãi về đầu tư, tài chính, giao đất, thuế... nhằm tạo sức hấp dẫn đối với các dự án quy mô lớn, công nghệ cao và thân thiện với môi trường.
Trong bối cảnh xung đột địa chính trị, biến động giá dầu, đứt gãy chuỗi cung ứng, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn đang diễn ra, việc hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất không chỉ nhằm mở rộng năng lực sản xuất mà còn như một “bộ điều tiết” chiến lược của nền kinh tế, tạo một nền công nghiệp năng lượng hiện đại, xanh hơn, thông minh hơn. Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia cùng hệ sinh thái Khu kinh tế Dung Quất sẽ không chỉ tạo động lực cho tỉnh Quảng Ngãi mà còn lan tỏa cho cả vùng duyên hải miền Trung và nền kinh tế quốc gia. Từ đó, giúp Việt Nam chủ động hơn, nâng cao tính tự chủ, sức chống chịu từ các cú sốc từ bên ngoài, giảm phụ thuộc vào những mắt xích dễ tổn thương của thị trường quốc tế.
Sau quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, đáp ứng yêu cầu về pháp lý, kỹ thuật, công nghệ và thu xếp nguồn lực đầu tư, sự kiện ký kết hợp đồng tổng thầu EPC (Thiết kế - Mua sắm - Xây dựng) và Hợp đồng Tư vấn Quản lý dự án (PMC) diễn ra ngày 9/7 giữa Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam và liên danh nhà thầu EPC Chengda - BPE đã đánh dấu mốc quan trọng Dự án thuộc Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất chính thức bước vào giai đoạn triển khai. Đây không chỉ là bước tiến có ý nghĩa đối với riêng dự án, mà còn là tín hiệu cho thấy định hướng lớn về phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất đang từng bước được hiện thực hóa bằng những hành động và dự án cụ thể.
Năm 2026 là dấu mốc đặc biệt khi cả nước quyết tâm thực hiện thắng lợi Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong dòng chảy của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Khu kinh tế Dung Quất sẽ viết tiếp chương mới của mình - mang nhịp đập trái tim của hệ sinh thái năng lượng quốc gia - để tạo nên động lực phát triển mới cho đất nước trong nhiều thập niên tới.
| Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất là dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm của ngành năng lượng. Với tổng mức đầu tư khoảng 36.397 tỷ đồng (tương đương 1,489 tỷ USD), Dự án sẽ nâng công suất chế biến của Nhà máy từ 148.000 thùng dầu thô/ngày lên 171.000 thùng/ngày, nâng cao khả năng chế biến nhiều loại dầu thô, sản xuất các sản phẩm đạt tiêu chuẩn Euro V, gia tăng hiệu quả vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh của BSR trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và hội nhập quốc tế. Theo kế hoạch, Dự án sẽ được triển khai trong 37 tháng kể từ ngày hợp đồng EPC có hiệu lực và đưa vào vận hành trong năm 2028. |
