 |
| Nhiều chính sách hỗ trợ được triển khai nhằm thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Ảnh: Lê Toàn |
Ngay từ đầu năm, Chính phủ đã đặt yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách, bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời; đồng thời mở rộng cơ sở thu, chống thất thu thuế, nhất là trong các lĩnh vực thương mại điện tử, dịch vụ ăn uống, bán lẻ. Mục tiêu được đặt ra là thu ngân sách nhà nước năm 2026 tăng ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025.
Định hướng này được triển khai song song với yêu cầu hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quan điểm điều hành không chỉ tập trung vào khai thác nguồn thu mà còn chú trọng tạo điều kiện để doanh nghiệp, hộ kinh doanh duy trì và mở rộng hoạt động, qua đó tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách.
Thực tế 9 tháng cho thấy nguồn thu tiếp tục có kết quả tích cực. Theo Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 2.187.253 tỷ đồng, bằng 86,5% dự toán và tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thu nội địa đạt 1.880.346 tỷ đồng, bằng 85,5% dự toán, tăng 12,2%.
Đáng chú ý, thu từ 3 khu vực kinh tế gồm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực kinh tế ngoài quốc doanh ước đạt 945.575 tỷ đồng, bằng 92,7% dự toán và tăng 30,7% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ tác động của các chính sách gia hạn, mức tăng đạt 21,7%. Trong đó, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đạt 98,5% dự toán; khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt 89% dự toán; khu vực doanh nghiệp nhà nước đạt 83,9% dự toán.
Kết quả này có sự đóng góp của các chính sách tài khóa được triển khai trong năm. Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu, đề xuất và thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, người dân, hỗ trợ sản xuất - kinh doanh, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Đến 9 tháng, tổng quy mô các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí thực hiện khoảng 245,6 nghìn tỷ đồng, trong đó miễn, giảm khoảng 185,6 nghìn tỷ đồng và gia hạn khoảng 60 nghìn tỷ đồng.
Trong số các chính sách đang được thực hiện, việc giảm thuế giá trị gia tăng 2% đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ; gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2026 tiếp tục tạo thêm nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Cùng với các chính sách đang thực hiện, việc rà soát, hoàn thiện chính sách thuế đối với doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh cũng được chú trọng, hướng tới giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và khuyến khích mở rộng sản xuất.
Ở góc độ quản lý, yêu cầu đặt ra là hỗ trợ nhưng không buông lỏng kỷ luật thu ngân sách. Ngành Tài chính tiếp tục triển khai các giải pháp quản lý thu, chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế. Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa quản lý tài chính và đẩy mạnh chuyển đổi số tiếp tục được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ với ngân sách.
Tại các địa phương, việc tổ chức thực hiện dự toán cũng đang được gắn với khai thác nguồn thu và tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo Bộ Tài chính, 9 tháng năm 2026, 19/34 địa phương có tiến độ thu đạt trên 80% dự toán, 31/34 địa phương có tăng trưởng thu so với cùng kỳ.
Trong lĩnh vực hải quan, việc tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục được thực hiện song song với tăng cường kiểm tra, giám sát và chống gian lận thương mại. Đến ngày 15/9/2026, số thu ngân sách do cơ quan hải quan quản lý đạt 374.122 tỷ đồng, bằng 83% dự toán và tăng 17,9% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động xuất nhập khẩu tăng trưởng, nhất là ở nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất, góp phần hỗ trợ nguồn thu.
Cùng với thu, nhiệm vụ chi cũng được điều hành theo hướng bảo đảm các nhu cầu thiết yếu và dành nguồn lực cho phát triển. Tổng chi ngân sách nhà nước 9 tháng năm 2026 ước đạt 1.873.736 tỷ đồng, bằng 59,3% dự toán và tăng 14,5% so với cùng kỳ. Trong đó, chi thường xuyên đạt khoảng 1.130.000 tỷ đồng, bằng 62,5% dự toán; chi trả nợ lãi đạt 83.473 tỷ đồng, bằng 68,9% dự toán.
Chi đầu tư phát triển đạt 657.487 tỷ đồng, bằng 58,7% dự toán Quốc hội quyết định và tăng 49,3% so với cùng kỳ. Cùng với việc bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội, ngân sách trung ương đã sử dụng 11,3 nghìn tỷ đồng từ dự phòng ngân sách năm 2026 để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và xử lý các nhiệm vụ quan trọng, đột xuất, cấp bách.
Nguồn lực ngân sách tiếp tục được bảo đảm cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, an sinh xã hội và các nhiệm vụ cấp thiết phát sinh. Đồng thời, việc tăng chi đầu tư phát triển cho thấy yêu cầu đưa nguồn lực ngân sách vào các dự án, công trình có tác động đến năng lực sản xuất và kết cấu hạ tầng tiếp tục được chú trọng.
Cân đối ngân sách tiếp tục được điều hành chủ động. Bộ Tài chính thực hiện huy động vốn phù hợp với nhu cầu sử dụng, đáp ứng yêu cầu bù đắp bội chi và trả nợ gốc của ngân sách trung ương. Theo đó, khoảng 299 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ đã được phát hành với kỳ hạn bình quân 8,84 năm và lãi suất bình quân 4,2%/năm.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương, Chính phủ tiếp tục yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương rà soát toàn bộ mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2026; xác định rõ các động lực và dư địa tăng trưởng những tháng cuối năm, tập trung tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp có khả năng mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Như vậy, điều hành tài chính - ngân sách những tháng cuối năm được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với yêu cầu phát triển kinh tế. Cùng với việc hoàn thành nhiệm vụ thu - chi ngân sách, trọng tâm tiếp tục nằm ở khả năng tổ chức thực hiện chính sách, tháo gỡ những vướng mắc phát sinh và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm nhiệm vụ tài chính - ngân sách, đồng thời thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.
