Tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia thành 6 nhóm

Đề án “Tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026 - 2035" tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.

Tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược

Theo Quyết định, Đề án thực hiện rà soát, tổ chức hệ thống các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia còn hiệu lực do Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan Trung ương phê duyệt theo thẩm quyền.

Đồng thời, cập nhật các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia được phê duyệt mới trong quá trình hoàn thiện và tổ chức thực hiện Đề án, bảo đảm đầy đủ phạm vi, tránh trùng lặp về mục tiêu, nội dung, sản phẩm và nguồn lực.

Mục tiêu chung của Đề án là tái cấu trúc hệ thống các chương trình thành 6 nhóm theo hướng tinh gọn, đồng bộ, phân định rõ mục tiêu, phạm vi và định hướng kết quả; bảo đảm liên thông từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ đến ứng dụng, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm.

Trong đó, tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, quản trị quốc gia, phát triển văn hóa, xã hội và con người Việt Nam.

Đề án cũng hướng tới nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm liên thông với các mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ công nghệ và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Về mục tiêu cụ thể giai đoạn 2026 - 2030, Đề án đặt mục tiêu 100% chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia thuộc phạm vi Đề án được theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và hiệu quả trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.

Cùng với đó, hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn khu vực; liên thông dữ liệu khoa học với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, các trung tâm đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có liên quan.

Đáng chú ý, Đề án đặt mục tiêu hình thành tối thiểu 20 sản phẩm trọng điểm quốc gia và sản phẩm công nghệ chiến lược; phát triển tối thiểu 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó có ít nhất 5 doanh nghiệp có sản phẩm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, mục tiêu là thành lập tối thiểu 250 doanh nghiệp trên cơ sở thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, phát triển sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, quyền sở hữu trí tuệ.

Đồng thời, hỗ trợ tối thiểu 150 sản phẩm, dịch vụ, giải pháp khởi nghiệp sáng tạo tham gia thử nghiệm, ứng dụng và nhân rộng; hỗ trợ tối thiểu 150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoàn thiện quy trình, phát triển sản phẩm mẫu đưa vào sản xuất.

Đề án cũng đặt mục tiêu thu hút vốn đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo đạt tối thiểu bằng 100% tổng kinh phí ngân sách nhà nước đã cấp thực hiện Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.

Tổ chức lại hệ thống chương trình thành 6 nhóm

Theo Đề án, hệ thống các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026 - 2035 được tổ chức thành 6 nhóm, với mục tiêu, nội dung và định hướng kết quả cụ thể.

Nhóm thứ nhất, chương trình phát triển tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Nhóm này tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tổ chức nghiên cứu, nhóm nghiên cứu mạnh, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật dùng chung.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm hỗ trợ phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu xuất sắc gắn với cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu; đầu tư, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu và cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Kết quả hướng tới hình thành các nhóm nghiên cứu đạt trình độ khu vực và quốc tế, mạng lưới hạ tầng khoa học, công nghệ được đầu tư đồng bộ, khai thác hiệu quả.

Nhóm thứ hai, chương trình nghiên cứu cơ bản. Mục tiêu là tạo ra tri thức mới, phát triển nền tảng khoa học quốc gia, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định đường lối, chính sách và tạo nền tảng phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược.

Nội dung tập trung nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu cơ bản định hướng theo các ưu tiên quốc gia trong khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn. Kết quả dự kiến bao gồm công bố khoa học uy tín, phát hiện khoa học mới, kiến nghị chính sách, nhân lực khoa học trình độ cao và tài sản trí tuệ có khả năng chuyển tiếp sang giai đoạn ứng dụng, phát triển công nghệ.

Nhóm thứ ba, chương trình trọng điểm quốc gia. Nhóm này tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán khoa học và công nghệ lớn, liên ngành, liên lĩnh vực, có tác động quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, quản trị quốc gia, văn hóa, xã hội, con người và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Các chương trình sẽ triển khai nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ, mô hình, giải pháp kỹ thuật, quản lý và xã hội. Kết quả dự kiến là các quy trình công nghệ, sản phẩm trọng điểm, mô hình thí điểm, báo cáo tư vấn chính sách, cơ sở dữ liệu, tiêu chuẩn, quy chuẩn và công cụ quản lý được ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn.

Nhóm thứ tư, chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia. Mục tiêu là hỗ trợ cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp triển khai hoạt động đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo thông qua ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ; phát triển tài sản trí tuệ, thị trường khoa học và công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Trọng tâm là hỗ trợ chuỗi hoạt động từ hoàn thiện, kiểm chứng, ứng dụng và chuyển giao công nghệ đến phát triển sản phẩm, thương mại hóa và mở rộng thị trường; ưu tiên các ngành, lĩnh vực và công nghệ chiến lược. Qua đó, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nhóm thứ năm, chương trình quốc gia đặc biệt. Nhóm này tập trung nguồn lực thực hiện các chương trình có quy mô lớn, ý nghĩa đặc biệt đối với phát triển công nghệ chiến lược, nghiên cứu chiến lược và chính sách, các dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia, nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với công nghệ chiến lược, các chương trình tập trung nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, hoàn thiện, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược; hình thành năng lực thiết kế, chế tạo, tích hợp, sản xuất trong nước và tài sản trí tuệ của Việt Nam.

Các chương trình thuộc nhóm được áp dụng cơ chế đầu tư, tài chính, quản lý đặc thù và quản trị rủi ro theo quy định của pháp luật.

Nhóm thứ sáu, chương trình chuyển đổi số quốc gia. Mục tiêu là tổ chức thực hiện các mục tiêu, định hướng của Chiến lược quốc gia về Chuyển đổi số và Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ, liên thông trên phạm vi cả nước.

Các nhiệm vụ tập trung phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực quản trị quốc gia trên môi trường số, đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh trong chuyển đổi số.