Hoàn thiện cơ chế thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp. Ảnh chinhphu.vn

Chiều 22/9, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Đồng bộ, thống nhất, hạn chế phát sinh nhiều văn bản

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình, Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng, hoàn thiện dự thảo Nghị định và tổ chức lấy ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương theo quy định.

Thực hiện yêu cầu tại Nghị quyết số 262/NQ-CP ngày 5/9/2026 của Chính phủ về việc mỗi luật, nghị quyết chỉ ban hành một văn bản quy định chi tiết, dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng tích hợp các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ trong một văn bản, nhằm quy định chi tiết và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 46/2026/QH16.

Theo Bộ Tài chính, cách tiếp cận này nhằm bảo đảm hệ thống cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình đầy đủ, đồng bộ, thống nhất; đồng thời hạn chế phát sinh nhiều văn bản, tạo thuận lợi cho các bộ, ngành và địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện.

Sau khi thẩm định, dự thảo Nghị định tập trung vào 5 nhóm nội dung lớn. Trong đó, quy định về mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và nhiệm vụ của Chương trình sau khi hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia; cơ chế, chính sách thực hiện nhiệm vụ theo từng lĩnh vực, nhóm đối tượng; cơ chế đầu tư xây dựng, hỗ trợ phát triển sản xuất và thực hiện các chính sách hỗ trợ.

Dự thảo đồng thời quy định cơ chế huy động, phân bổ, giao, điều chỉnh, quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán nguồn lực; nội dung chi, mức chi, mức hỗ trợ và thủ tục hành chính. Các quy định về phân cấp, phân quyền, trách nhiệm của cơ quan Trung ương, địa phương; theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, báo cáo và quản lý cơ sở dữ liệu của Chương trình cũng được tích hợp trong dự thảo.

Một nội dung quan trọng khác là quy định về hiệu lực thi hành, việc thay thế, bãi bỏ hoặc tiếp tục áp dụng các văn bản liên quan và xử lý chuyển tiếp đối với nhiệm vụ, dự án, dự toán, hợp đồng, tài sản và đối tượng thụ hưởng đã được phê duyệt trước khi Nghị định có hiệu lực. Mục tiêu là bảo đảm Chương trình được triển khai liên tục, không tạo khoảng trống pháp lý trong quá trình chuyển sang cơ chế mới.

Bộ Tài chính cho biết dự thảo đã được rà soát theo hướng không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên của Chương trình. Các nội dung về lập, phân bổ, giao và điều chỉnh kế hoạch, dự toán; tỷ lệ đối ứng; nội dung chi, định mức chi, mức hỗ trợ; thanh toán, quyết toán; thẩm quyền xử lý những nội dung chưa có mức chi, mức hỗ trợ và giới hạn sử dụng ngân sách Trung ương cũng được làm rõ.

Các quy định được rà soát trên cơ sở pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, đồng thời gắn yêu cầu phân cấp với trách nhiệm giải trình.

Đối với đầu tư xây dựng, dự thảo tiếp tục kế thừa cơ chế thực hiện các dự án quy mô nhỏ, tính chất kỹ thuật đơn giản, có sự tham gia của người dân. Đồng thời, các tiêu chí xác định dự án, báo cáo kinh tế - kỹ thuật đơn giản, thẩm quyền quyết định đầu tư, lựa chọn nhà thầu, quản lý thi công, thanh toán, quyết toán, vận hành và bảo trì công trình được chỉnh lý để bảo đảm thống nhất với pháp luật về xây dựng, đấu thầu và quản lý tài sản công.

Trong lĩnh vực hỗ trợ phát triển sản xuất, dự thảo đã hoàn thiện 4 cơ chế hỗ trợ, làm rõ đối tượng, điều kiện, hồ sơ, cơ quan tiếp nhận, cơ quan đánh giá, thẩm quyền phê duyệt, thời hạn xử lý, quản lý tài sản và thu hồi hỗ trợ. Việc tiếp nhận, nộp hồ sơ cũng được rà soát theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông; đồng thời phân biệt rõ thủ tục hành chính với quy trình quản lý nội bộ và quy trình lựa chọn nhà thầu.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi phát biểu tại cuộc họp. Ảnh chinhphu.vn

Tiết kiệm, dành tối đa nguồn lực cho các khoản chi trực tiếp

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao Bộ Tài chính đã chủ động, tích cực phối hợp với các bộ, cơ quan xây dựng, hoàn thiện dự thảo Nghị định trong thời gian ngắn; tổ chức lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp và tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo.

Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương ban hành một nghị định của Chính phủ quy định đầy đủ, đồng bộ các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ để tổ chức thực hiện Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội.

Về hệ thống chỉ tiêu, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung vào những nội dung cốt lõi, thiết thực, trong đó xác định thứ tự ưu tiên gồm nước sạch sinh hoạt, nhà ở, đất sản xuất, y tế, giáo dục và đào tạo. Các chỉ tiêu được đưa vào Nghị định cần là những chỉ tiêu tổng hợp, có thể đo lường trên phạm vi cả nước; những chỉ tiêu chi tiết hơn giao địa phương chủ động cụ thể hóa để tổ chức thực hiện.

Đối với kinh phí thường xuyên, Phó Thủ tướng đồng ý với đề xuất của Bộ Tài chính và nhấn mạnh nguyên tắc tiết kiệm, dành tối đa nguồn lực cho các khoản chi trực tiếp phục vụ mục tiêu của Chương trình. Theo đó, ngân sách Trung ương của Chương trình không sử dụng để chi tiền lương, phụ cấp, hoạt động thường xuyên của bộ máy; các hoạt động đối ngoại, tham quan, học tập kinh nghiệm, lễ kỷ niệm hoặc những nhiệm vụ đã được bố trí từ nguồn kinh phí khác.

Một yêu cầu xuyên suốt được Phó Thủ tướng đặt ra là tiếp tục rà soát dự thảo theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn, gắn với việc xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và kết quả đầu ra.

Theo đó, những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương cần giao địa phương chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả, hạn chế tối đa việc phải xin ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương đối với từng trường hợp cụ thể.

Các bộ quản lý ngành tập trung thực hiện chức năng quản lý nhà nước; xây dựng hoặc hướng dẫn tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chí và phương pháp chuyên môn theo pháp luật chuyên ngành; đồng thời thực hiện kiểm tra, giám sát theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh các bộ chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trong Chương trình. Bộ Tài chính tiếp thu toàn bộ ý kiến tại cuộc họp, khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định để trình Chính phủ xem xét, ban hành.