Quốc hội sẽ tập trung giám sát việc chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Quang cảnh phiên họp.

Đánh giá toàn diện việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội

Sáng ngày 14/7, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu đã cho ý kiến về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026”.

Trình bày tờ trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết thành lập Đoàn giám sát, Đoàn đã triển khai các công việc chuẩn bị như tổng hợp hệ thống văn bản pháp luật, tài liệu, báo cáo phục vụ chuyên đề; tổ chức phiên họp thứ nhất để cho ý kiến về dự thảo kế hoạch và đề cương báo cáo; đồng thời lấy ý kiến các thành viên Đoàn giám sát, các bộ, ngành liên quan nhằm hoàn thiện kế hoạch và phân công nhiệm vụ.

Theo dự thảo, mục tiêu trọng tâm của chuyên đề là đánh giá việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội; làm rõ kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi.

Nội dung giám sát được xây dựng theo 3 nhóm vấn đề lớn. Thứ nhất là việc ban hành chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội. Thứ hai là kết quả tổ chức thực hiện, bao gồm công tác tuyên truyền, phát triển đối tượng tham gia; thu, chi bảo hiểm xã hội; thanh tra, kiểm tra; cải cách thủ tục hành chính; giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội; hoạt động đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội. Thứ ba là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Để bảo đảm đánh giá khách quan, toàn diện, Đoàn giám sát dự kiến kết hợp làm việc trực tiếp với các bộ, ngành, địa phương và khai thác tối đa cơ sở dữ liệu hiện có, kết quả thanh tra, kiểm toán nhằm hạn chế phát sinh thủ tục, giảm áp lực báo cáo cho các cơ quan, đơn vị.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kết luận phiên họp.

Đề cương báo cáo cũng được xây dựng riêng đối với từng nhóm chủ thể gồm: Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, các bộ, ngành liên quan, UBND các tỉnh, thành phố và Đoàn giám sát, kèm theo các biểu mẫu, phụ lục thống kê để phục vụ việc tổng hợp, đánh giá.

Đoàn giám sát cũng dự kiến đề nghị Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán chuyên đề về quản lý, sử dụng Quỹ bảo hiểm xã hội và hoạt động đầu tư Quỹ trong giai đoạn 2021-2026, gắn với việc phát triển đối tượng tham gia và hiệu quả thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội.

Theo kế hoạch, Đoàn sẽ tổ chức 3 đoàn công tác giám sát, khảo sát tại 8 địa phương gồm Hải Phòng, Quảng Ninh, Huế, Quảng Ngãi, An Giang, Sơn La, Đắk Lắk và TP. Hồ Chí Minh.

Dự kiến, Đoàn giám sát sẽ làm việc với Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, có mời Bộ Công an và Bộ Quốc phòng tham dự vào tháng 4/2027; làm việc với Chính phủ trước tháng 7/2027 để thống nhất nội dung báo cáo và dự thảo nghị quyết giám sát; trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét tại phiên họp tháng 8/2027 trước khi hoàn thiện, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4.

Tập trung giám sát quản lý Quỹ, cân đối thu - chi, xử lý chậm, trốn đóng

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với định hướng của dự thảo Kế hoạch giám sát và các đề cương báo cáo, đồng thời giao Đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ ý kiến để tiếp tục hoàn thiện.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất phạm vi giám sát trên phạm vi cả nước, trong thời gian từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026. Việc đánh giá sẽ được thực hiện theo 2 giai đoạn nhằm phản ánh đầy đủ quá trình chuyển tiếp giữa hai đạo luật.

Cụ thể, giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 30/6/2025 sẽ đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành; giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến hết ngày 31/12/2026 đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cùng các văn bản hướng dẫn. Đối với những nội dung không thay đổi giữa 2 giai đoạn, có thể đánh giá chung nhưng phải làm rõ xu hướng và tác động của các chính sách mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh báo cáo tại phiên họp.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu rà soát, thống nhất cách xác định đối tượng chịu sự giám sát trong toàn bộ tài liệu; làm rõ phạm vi trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, chính quyền địa phương, cơ quan Bảo hiểm xã hội và các cơ quan, tổ chức có liên quan. Đồng thời, phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý Quỹ và trách nhiệm của người sử dụng lao động.

Việc đánh giá phải bảo đảm tính liên tục trước và sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, cập nhật đúng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức của hệ thống bảo hiểm xã hội và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau khi sắp xếp.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát lại nội dung giám sát và các đề cương theo hướng tập trung, tránh dàn trải; ưu tiên đánh giá việc thi hành pháp luật về bảo hiểm xã hội, hiệu quả quản lý và sử dụng Quỹ bảo hiểm xã hội, khả năng cân đối thu - chi trong ngắn hạn và dài hạn, tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, cải cách thủ tục hành chính, cũng như những kết quả, hạn chế và kiến nghị sửa đổi các quy định pháp luật có liên quan. Những nội dung này sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội trong thời gian tới.