Dữ liệu trở thành tài sản chiến lược của ngành Bảo hiểm xã hội

Dữ liệu về BHXH, BHYT của BHXH Việt Nam ngày càng hoàn thiện, phát huy hiệu quả trong quản lý và phục vụ người dân.

Kho dữ liệu số ngày càng hoàn thiện

Nửa đầu năm 2026 ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong công tác chuyển đổi số của BHXH Việt Nam. Phía sau những dịch vụ công trực tuyến ngày càng thuận tiện hay việc người dân sử dụng căn cước công dân thay thế thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) là cả một hệ thống dữ liệu đồ sộ đang được chuẩn hóa, kết nối và khai thác. Dữ liệu đã trở thành nền tảng quan trọng giúp hệ thống BHXH thay đổi phương thức quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ và thúc đẩy cải cách hành chính.

Theo ông Lê Nguyên Bồng, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (BHXH Việt Nam), toàn hệ thống BHXH đang tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo Đề án 06 và Nghị quyết số 57-NQ/TW. Đây là định hướng xuyên suốt để xây dựng hệ sinh thái số hiện đại, bảo đảm dữ liệu được kết nối liên thông giữa các bộ, ngành, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước cũng như nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Điểm nhấn lớn nhất trong 6 tháng đầu năm là kết quả làm sạch và xác thực cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm. Đến nay, BHXH Việt Nam đã xác thực thành công thông tin của khoảng 102 triệu công dân. Trong số đó, gần 93,94 triệu người đang tham gia BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp. So với cùng kỳ năm trước, số lượng người được xác thực tăng thêm khoảng 3 triệu, phản ánh nỗ lực rất lớn trong việc chuẩn hóa dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.

Khối lượng dữ liệu này được xem là một trong những nền tảng quan trọng phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, việc kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, các hệ thống chuyên ngành và các nền tảng số của Chính phủ trở nên thuận lợi hơn. Đây cũng là tiền đề để giảm thủ tục hành chính, hạn chế việc người dân phải khai báo nhiều lần cùng một thông tin khi thực hiện các dịch vụ công.

Ông Lê Nguyên Bồng, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (BHXH Việt Nam).

Từ nền tảng dữ liệu được xác thực, nhiều tiện ích phục vụ người dân đã được triển khai đồng bộ. Hiện nay, người tham gia BHYT có thể sử dụng căn cước công dân gắn chíp hoặc ứng dụng VssID thay thế thẻ BHYT giấy khi đi khám, chữa bệnh. Giải pháp này góp phần đơn giản hóa thủ tục tiếp nhận tại cơ sở y tế, đồng thời giảm thời gian chờ đợi của người bệnh.

Theo thống kê của BHXH Việt Nam, đến hết 6 tháng đầu năm 2026 đã có khoảng 469 triệu lượt tra cứu thành công bằng căn cước công dân gắn chíp và ứng dụng VssID. Con số này cho thấy việc sử dụng dữ liệu số trong khám chữa bệnh đã dần trở thành phương thức phổ biến, tạo nền tảng để thay thế hoàn toàn các loại giấy tờ truyền thống trong thời gian tới.

Cùng với việc thay thế thẻ BHYT giấy, hệ thống dữ liệu y tế liên thông cũng ghi nhận bước phát triển mạnh. Các thông tin về giấy chuyển tuyến, giấy hẹn khám lại, sổ sức khỏe điện tử và nhiều dữ liệu phục vụ khám chữa bệnh đã được kết nối giữa hệ thống BHXH với ngành Y tế. Việc chia sẻ dữ liệu giúp cơ sở khám chữa bệnh tra cứu thông tin ngay trên hệ thống điện tử thay vì yêu cầu người dân xuất trình nhiều loại giấy tờ.

Ông Lê Nguyên Bồng cho biết, đến thời điểm hiện nay đã có khoảng 710 triệu lượt tra cứu dữ liệu y tế thành công. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn quy trình xác minh thông tin phục vụ khám chữa bệnh đã được thực hiện trên môi trường số. Người dân được giảm đáng kể thời gian làm thủ tục, trong khi các cơ sở y tế cũng nâng cao hiệu quả quản lý hồ sơ bệnh nhân.

Một lĩnh vực khác ghi nhận chuyển biến rõ nét là chi trả các chế độ bảo hiểm qua tài khoản cá nhân. Đến nay, khoảng 94% người hưởng các chế độ BHXH đã nhận tiền qua phương thức thanh toán điện tử, tăng hơn 12% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh sự phối hợp chặt chẽ giữa hệ thống BHXH với lực lượng công an, hệ thống ngân hàng và chính quyền địa phương trong việc xác thực dữ liệu, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt.

Dữ liệu cũng đang góp phần nâng cao hiệu quả của các dịch vụ công liên thông. Các thủ tục như đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi được thực hiện trên cùng một hệ thống, giúp giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ. Trong năm 2026, số lượng hồ sơ dịch vụ công liên thông tăng thêm khoảng 20 triệu, tương đương mức tăng 24% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu sử dụng dịch vụ số ngày càng lớn của người dân.

Hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số

Bên cạnh việc khai thác dữ liệu để phục vụ người dân, BHXH Việt Nam còn xác định dữ liệu là nền tảng cho quản trị hiện đại. Theo ông Lê Nguyên Bồng, đến nay đơn vị cơ bản hoàn thành đúng tiến độ các nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 57-NQ/TW và Đề án 06. Tiến độ này tạo tiền đề quan trọng để hệ thống BHXH tiếp tục mở rộng kết nối dữ liệu trong giai đoạn tới.

“Dữ liệu là tài sản” được xem là tư duy xuyên suốt trong quá trình xây dựng hạ tầng số của hệ thống BHXH. Từ quan điểm này, các nguồn dữ liệu về người tham gia, quá trình đóng, quá trình hưởng và khám chữa bệnh đều được chuẩn hóa theo nguyên tắc “Đúng, Đủ, Sạch, Sống”. Khi dữ liệu bảo đảm chất lượng, việc chia sẻ giữa các cơ quan diễn ra thuận lợi, giảm tình trạng trùng lặp thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý.

Dữ liệu BHXH, BHYT được hoàn thiện, mở rộng giá trị kết nối và chia sẻ.

Hiện dữ liệu của BHXH Việt Nam được kết nối với nhiều bộ, ngành để phục vụ quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính. Với Bộ Công an, dữ liệu được sử dụng để xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Với Bộ Y tế, việc chia sẻ dữ liệu phục vụ triển khai sổ sức khỏe điện tử, giấy chuyển tuyến và các dịch vụ khám chữa bệnh trên môi trường số. Văn phòng Chính phủ khai thác dữ liệu phục vụ Cổng Dịch vụ công quốc gia và điều hành trực tuyến.

Sự kết nối liên thông còn mở rộng sang cơ quan Thuế và cơ quan quản lý lao động. Dữ liệu từ ngành Thuế hỗ trợ phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm, góp phần giảm thất thu và mở rộng diện bao phủ. Trong lĩnh vực lao động, việc chia sẻ dữ liệu giúp giải quyết chế độ thất nghiệp nhanh hơn, hạn chế việc người dân phải nộp nhiều loại giấy tờ khi thực hiện các thủ tục liên quan.

Theo ông Lê Nguyên Bồng, BHXH Việt Nam đã đồng bộ lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia thông tin của khoảng 7 triệu người tham gia, khoảng 3 triệu quá trình đóng và khoảng 17 triệu lượt thông tin người hưởng các chế độ bảo hiểm. Việc đồng bộ đang được triển khai theo lộ trình, hướng tới mục tiêu đưa toàn bộ dữ liệu của hệ thống BHXH lên nền tảng dùng chung quốc gia, tạo nguồn dữ liệu thống nhất phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ công.

Khối lượng dữ liệu ngày càng lớn đặt ra yêu cầu rất cao đối với hạ tầng công nghệ thông tin. Hiện Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số đang vận hành hơn 1.100 đường truyền WAN kết nối khoảng 550 đầu mối trong toàn hệ thống BHXH. Mỗi đầu mối được thiết kế hai kênh truyền nhằm bảo đảm hoạt động thông suốt, giảm thiểu nguy cơ gián đoạn khi phát sinh sự cố kỹ thuật.

Song song với hạ tầng truyền dẫn, hệ thống chứng thư số cũng được triển khai rộng khắp. Hầu hết cán bộ thực hiện nhiệm vụ trong toàn ngành, từ Trung ương đến địa phương, đều sử dụng chữ ký số trong xử lý công việc. Việc số hóa quy trình nghiệp vụ giúp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng tính minh bạch và bảo đảm tính pháp lý đối với các giao dịch điện tử.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý, trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số đã tiếp nhận, xử lý và nâng cấp hệ thống phần mềm theo 54 văn bản yêu cầu từ các đơn vị nghiệp vụ. Các hệ thống được duy trì hoạt động liên tục 24/7 nhằm bảo đảm mọi giao dịch của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan BHXH diễn ra ổn định.

An toàn thông tin tiếp tục là yêu cầu ưu tiên trong quá trình vận hành cơ sở dữ liệu quy mô lớn. Theo lãnh đạo Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, các giải pháp bảo mật mới đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc phát hiện lỗ hổng, ngăn chặn thư rác, mã độc và các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống dữ liệu của hệ thống BHXH. Đây là yếu tố quyết định để bảo vệ dữ liệu của hàng chục triệu người tham gia bảo hiểm.

Bước sang 6 tháng cuối năm, BHXH Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức mới khi nhu cầu khai thác dữ liệu tiếp tục tăng nhanh. Một trong những áp lực lớn là hạ tầng công nghệ hiện hữu đã vận hành nhiều năm, cần được nâng cấp để đáp ứng quy mô dữ liệu ngày càng mở rộng. Vì vậy, ngành đã đăng ký sử dụng tài nguyên tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia, sẵn sàng cho kế hoạch chuyển toàn bộ hệ thống lên hạ tầng mới.

Cùng với việc hiện đại hóa hạ tầng, BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thành 13 nhiệm vụ, dự án công nghệ thông tin trong 6 tháng cuối năm. Các dự án đều hướng tới mục tiêu chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao chất lượng phục vụ và tăng khả năng chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhà nước. Việc xử lý khối lượng dữ liệu của hơn 102 triệu công dân đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều đơn vị và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt.

Theo định hướng của hệ thống BHXH, mục tiêu lớn nhất trong thời gian tới là hoàn thành kết nối và đồng bộ 100% dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Khi mục tiêu này hoàn thành, nhiều loại giấy tờ truyền thống sẽ từng bước được thay thế bằng dữ liệu điện tử, tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện các thủ tục về BHXH, BHYT và các dịch vụ công khác.