 |
| Hệ thống thông tin dữ liệu BHXH, BHYT luôn được bảo vệ an toàn tuyệt đối. |
Hệ thống dữ liệu bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) do BHXH Việt Nam (Bộ Tài chính) quản lý có nhiều trường thông tin như: Thông tin cá nhân; thông tin quá trình đóng - hưởng BHXH, BHYT; lịch sử khám chữa bệnh BHYT;… Hệ thống này luôn được cập nhật và chuẩn hóa, đáp ứng mục tiêu quản lý hiện đại, bền vững, nhất là góp phần giúp ngành BHXH và các ngành liên quan thực hiện hiệu quả các dịch vụ công trực tuyến.
Hiện nay, hệ thống dữ liệu người tham gia và hưởng BHXH, BHYT ở nước ta đã bao phủ trên 100,2 triệu người, đạt xấp xỉ gần 100% dân số. Điều này đặt ra cho BHXH Việt Nam bài toán về việc làm thế nào bảo vệ an toàn tuyệt đối thông tin dữ liệu, giúp người dân và doanh nghiệp yên tâm tin tưởng tuyệt đối vào chính sách của Đảng và Nhà nước.
Theo đánh giá từ Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, những năm gần đây, tội phạm mạng thường lựa chọn tấn công những hệ thống thông tin chứa dữ liệu nhạy cảm, trong đó có hệ thống thông tin do ngành BHXH quản lý. Đáng chú ý, tội phạm mạng hay sử dụng những phương thức tấn công như: Tấn công từ chối dịch vụ (DDoS); chèn link quảng cáo cờ bạc, cá độ (backlink); tấn công gián điệp có chủ đích (APT); tấn công đánh cắp dữ liệu; mã hóa dữ liệu tống tiền…
Nếu thông tin cá nhân và các chế độ được hưởng của người dân bị lộ lọt, không chỉ làm ảnh hưởng đến cuộc sống riêng tư của nhiều người, mà còn tác động đến niềm tin của dư luận vào hệ thống chính sách cũng như cơ quan BHXH. Đặc biệt, điều này có thể tác động tiêu cực, làm thay đổi quyền lợi được hưởng của người tham gia BHXH, BHYT.
Vì thế, thời gian qua, BHXH Việt Nam luôn chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng phòng ngừa, ngăn chặn để bảo vệ an toàn tuyệt đối thông tin dữ liệu. Đơn cử: Rà soát, xác định những nghi vấn, biểu hiện thâm nhập đánh cắp, phá hoại dữ liệu trên hệ thống máy chủ; phân tích hành vi người dùng để phát hiện sớm các tài khoản bị chiếm quyền điều khiển; sử dụng các biện pháp kỹ thuật để quản lý việc truy cập, khai thác dữ liệu…
 |
| Chuyển đổi số giúp ngành BHXH thực hiện hiệu quả các dịch vụ công trực tuyến. |
Trong bối cảnh đất nước thực hiện chuyển đổi số toàn diện, việc bảo vệ an toàn dữ liệu người tham gia và hưởng BHXH, BHYT không đơn thuần là câu chuyện quản lý công nghệ, mà còn là câu chuyện về quản lý nhân sự trong ngành BHXH và bảo vệ sự an toàn cho người dân, doanh nghiệp trong suốt quá trình tham gia và hưởng BHXH, BHYT.
Song, cũng như những lĩnh vực khác, để quản lý và bảo vệ hiệu quả hệ thống thông tin dữ liệu, đòi hỏi BHXH Việt Nam phải tăng cường bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin cũng như cán bộ phụ trách các mảng nghiệp vụ khác như: Thu; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT; giải quyết chế độ chính sách; giám định BHYT; tổ chức cán bộ;… Đồng thời, chú trọng đầu tư hạ tầng công nghệ như phần mềm, bảo mật, đào tạo, duy trì vận hành.
Trong thực tế, hoạt động chuyển đổi số lĩnh vực BHXH, BHYT đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan như: BHXH, Thuế, Công an, chính quyền các địa phương và cơ sở y tế... Tuy nhiên, thời gian qua, sự phối hợp này có lúc có nơi chưa phát huy tối đa hiệu quả, do việc chia sẻ dữ liệu, kết nối hệ thống và trách nhiệm của các bên liên quan chưa được phân định rõ ràng, dẫn đến chậm trễ trong triển khai thực hiện.
Do đó, trong thời gian tới, để thực hiện chuyển đổi số hiệu quả, trên cơ sở chỉ đạo của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam cần tập trung đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dữ liệu và chú trọng phát triển nguồn nhân lực. Đặc biệt, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nhất là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp hệ thống thông tin dữ liệu được vận hành thông suốt, góp phần giải quyết hiệu quả chế độ chính sách và tạo dựng niềm tin của người dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước.
Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam cũng cần chú trọng đẩy mạnh nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công trực tuyến; tiếp tục nghiên cứu đơn giản thủ tục hành chính để tạo thuận tiện cho người dân và doanh nghiệp; phối hợp hướng dẫn người dân về kỹ năng số, để gia tăng giá trị mà những nền tảng số trong lĩnh vực BHXH, BHYT mang lại.
Có thể thấy, chuyển đổi số trong lĩnh vực BHXH, BHYT tại Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Điều này được minh chứng rõ, khi những năm gần đây, BHXH Việt Nam là một trong những đơn vị tiên phong đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, từng bước hình thành hệ sinh thái số phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Theo đó, một trong những mục tiêu cốt lõi trong chuyển đổi số được BHXH Việt Nam xác định, đó là thiết lập cơ chế công khai, minh bạch, xuyên suốt từ quá trình đóng đến quá trình thụ hưởng các chế độ. Toàn bộ dữ liệu người tham gia và thụ hưởng chế độ được cập nhật liên tục trên hệ thống; được kết nối, xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cũng như các Cơ sở dữ liệu khác có liên quan, đảm bảo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”.
Theo cảnh báo từ các chuyên gia an ninh mạng, năm 2026, các cuộc tấn công mạng ngày càng phức tạp và tinh vi hơn nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Để tiếp tục đối phó tình trạng này, BHXH Việt Nam đã chuẩn bị sẵn sàng các phương án, trong đó có chiến lược Threat Hunting (Săn tìm mối nguy). Cụ thể, thay vì chờ đợi hệ thống cảnh báo, đội ngũ an ninh mạng sẽ chủ động rà soát định kỳ toàn bộ hệ thống máy chủ và các điểm cuối (endpoint) trên phạm vi toàn quốc để tìm kiếm các dấu hiệu bất thường.
Đồng thời, BHXH Việt Nam cũng áp dụng triệt để các biện pháp kỹ thuật trong việc quản lý truy cập, định danh. Mọi yêu cầu truy cập vào hệ thống phải được xác thực nghiêm ngặt, bất kể vị trí hay thiết bị, bắt buộc cho toàn bộ đội ngũ cán bộ trong ngành cũng như từng người dân, đặc biệt là những tài khoản được giao quyền quản trị hệ thống. Ngoài ra, liên tục bồi dưỡng kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin thông qua các đợt diễn tập thực chiến và rà soát, chuẩn hóa quy trình xử lý sự cố.
Trong bối cảnh Việt Nam thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số toàn diện, việc tuân thủ Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã trở thành yêu cầu tiên quyết và bắt buộc đối với ngành BHXH. Xác định rõ điều này, BHXH Việt Nam tiếp tục có sự đầu tư mạnh mẽ và đồng bộ, áp dụng các tiêu chuẩn an ninh mạng quốc tế, coi thông tin dữ liệu là tài sản quan trọng nhất cần được bảo vệ nghiêm ngặt, để phát triển chính sách theo hướng minh bạch và bền vững.
