Đề xuất cắt giảm 56 ngành, nghề có điều kiện, cấm kinh doanh "khí cười" ngoài mục đích y tế

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Cắt giảm mạnh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Tiếp tục phiên họp thứ 4, chiều 15/7, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc sửa đổi Luật nhằm thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật tập trung vào 2 nhóm chính sách lớn. Thứ nhất, bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O (còn gọi là “khí cười”) để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế. Đây là giải pháp nhằm kiểm soát tình trạng kinh doanh, sử dụng khí N2O diễn biến phức tạp thời gian qua, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng. Thứ hai, thay thế Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Theo dự thảo, danh mục mới được xây dựng trên cơ sở kế thừa quy định hiện hành nhưng thực hiện cắt giảm mạnh các điều kiện kinh doanh. Cụ thể, dự kiến cắt giảm 56 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều chỉnh phạm vi quản lý của 14 ngành, nghề.

Trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương, dự thảo tiếp tục loại bỏ thêm 2 ngành, nghề gồm hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam và hoạt động dầu khí.

Bên cạnh đó, theo đề nghị của Bộ Công an, dự thảo bổ sung 1 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mới là kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài. Theo Bộ Công an, đây là lĩnh vực nhạy cảm vì liên quan đến việc thu thập, lưu trữ dữ liệu cá nhân, dữ liệu sinh trắc học của công dân Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Đối với các ngành, nghề không còn thuộc danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện, dự thảo quy định tổ chức, cá nhân tiếp tục sử dụng các giấy phép, chứng chỉ, văn bản xác nhận đã được cấp đến hết thời hạn của văn bản, giấy tờ đó nhằm tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm tính liên tục trong hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Chuyển mạnh tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở và tính thực chất của phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải hướng tới giảm chi phí tuân thủ và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đối với đề xuất cấm kinh doanh khí N2O ngoài mục đích y tế, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với yêu cầu tăng cường kiểm soát nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Cơ quan thẩm tra cho rằng cần phân định rõ các hành vi bị cấm với các trường hợp sử dụng hợp pháp, tránh ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh chính đáng.

Đối với việc cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, nhiều ý kiến đề nghị đánh giá đầy đủ năng lực của cơ chế hậu kiểm cũng như hiệu quả của các công cụ quản lý thay thế, nhất là đối với các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, sức khỏe cộng đồng như: kinh doanh khí, thiết bị phát tín hiệu xe ưu tiên, vận tải biển, khai thác cảng biển, kinh doanh nước sạch, hóa chất diệt côn trùng, diệt khuẩn...

Toàn cảnh phiên họp.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Luật Đầu tư có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến quyền tự do đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp và người dân, đồng thời liên quan chặt chẽ đến yêu cầu bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trên nhiều lĩnh vực. Vì vậy, việc sửa đổi luật cần phải quán triệt tư duy đổi mới nhưng phải hết sức thận trọng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu kiến tạo phát triển với quản lý rủi ro, giữa mở rộng không gian đầu tư với bảo vệ lợi ích công cộng, quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng, phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đánh giá toàn diện cơ sở thực tiễn, căn cứ pháp lý và tác động chính sách của việc bổ sung ngành nghề kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh. Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Chính phủ tiếp tục rà soát toàn diện danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo tinh thần lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chuyển mạnh tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển.

Đặc biệt, việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải bảo đảm thực chất, tránh cắt giảm cơ học chỉ để đạt chỉ tiêu. Đồng thời, phải đánh giá đầy đủ rủi ro đối với từng lĩnh vực trước khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh, kiên quyết không để phát sinh các điều kiện quản lý “trá hình”, làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời hoàn thiện các công cụ quản lý thay thế như hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu dùng chung, năng lực thanh tra, kiểm tra và chế tài xử lý vi phạm.

Làm rõ thêm về cấm khí N2O, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho hay, dự thảo Luật chỉ cấm kinh doanh khí N2O dùng trực tiếp cho con người qua đường hô hấp, không cấm với các trường hợp dùng cho mục đích y tế hoặc dùng cho mục đích khác, không ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Quy định này cũng dựa trên cơ sở kế thừa quy định tại Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm sản xuất kinh doanh các loại khí, chất gây nghiện, gây tác động cho sức khỏe con người.

Sau khi tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, dự án Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vào tháng 8/2026.