Đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, chuyển mạnh sang hậu kiểm

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Ảnh: VPQH

Cắt giảm mạnh ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Tại phiên họp sáng ngày 3/8 của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Bộ trưởng cho biết, việc sửa đổi Luật Đầu tư nhằm thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng về hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí cho doanh nghiệp, xóa bỏ các rào cản gia nhập thị trường, thúc đẩy phát triển kinh tế, đồng thời tăng cường hậu kiểm và bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, sức khỏe cộng đồng.

Dự thảo Luật tập trung vào 3 nhóm nội dung chính. Trước hết, dự thảo Luật sửa đổi quy định về cấm đầu tư kinh doanh khí N2O (“khí cười”) để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghiệp, thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, thời gian qua, tình trạng mua bán, sử dụng khí N2O diễn biến phức tạp, gây nhiều hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.

Mặc dù pháp luật hiện hành đã có quy định quản lý việc sản xuất, kinh doanh và sử dụng khí N2O trong các lĩnh vực, song các biện pháp này chưa đủ hiệu quả để ngăn chặn tình trạng lạm dụng. Trong khi đó, Bộ Chính trị và Quốc hội đã xác định chủ trương cấm sản xuất, kinh doanh, sử dụng khí N2O làm chất kích thích gây hại cho sức khỏe.

Do khí N2O vẫn được sử dụng hợp pháp trong các lĩnh vực y tế, công nghiệp, thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học, dự thảo luật quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài các mục đích nêu trên.

Cùng với nội dung trên, dự thảo Luật sửa đổi Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Luật Đầu tư hiện hành quy định 198 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Trên cơ sở rà soát, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, đơn giản hóa các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh. Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện ban hành kèm theo Luật này được xây dựng trên cơ sở kế thừa Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được ban hành tại Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP (trong đó cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi 14 ngành, nghề).

Ngoài ra, dự thảo Luật tiếp tục cắt giảm thêm 2 ngành, nghề trong lĩnh vực công thương và bổ sung 1 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là Hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực. Đây là lĩnh vực liên quan đến việc thu thập, lưu giữ dữ liệu cá nhân và dữ liệu sinh trắc học của công dân Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia nên cần được quản lý chặt chẽ. Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung phạm vi quản lý đối với 2 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH

Theo thống kê, việc cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi của 14 ngành, nghề dự kiến sẽ cắt giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính, giúp giảm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ và tiết kiệm khoảng 7.500 giờ thực hiện thủ tục hành chính mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp.

Nhằm đảm bảo sự đồng bộ của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo, mâu thuẫn, dự thảo Luật sửa đổi, bãi bỏ một số quy định về xây dựng, đường bộ và bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các Hợp đồng cung cấp dịch vụ kinh doanh khí N2O đã ký nhằm tránh phát sinh vướng mắc, tranh chấp trong quá trình thực hiện.

Bảo đảm không phát sinh khoảng trống pháp lý

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban thống nhất với sự cần thiết ban hành luật theo trình tự rút gọn nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với các nội dung sửa đổi Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư và đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng đi vào thực chất, bảo đảm mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đồng thời, do phạm vi sửa đổi có tác động rộng, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung đánh giá tác động đầy đủ hơn, tổng hợp và giải trình ý kiến của các đối tượng chịu tác động, cũng như chuẩn bị đầy đủ các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đối với quy định về khí N2O, Ủy ban thống nhất với chủ trương tăng cường kiểm soát nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng để giải trí, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Ủy ban cũng cho rằng cần tiếp tục rà soát, quy định rõ các trường hợp được phép sử dụng, bảo đảm thống nhất với thuật ngữ của các luật chuyên ngành và không ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Về phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Một số ý kiến đề nghị đánh giá kỹ đối với các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao như kinh doanh nước sạch, khí, tàu bay không người lái, khoáng sản, khai thác cảng biển hay thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên. Theo cơ quan thẩm tra, việc thay đổi phương thức quản lý chỉ nên thực hiện khi đã làm rõ tính khả thi của cơ chế quản lý thay thế, bảo đảm không phát sinh khoảng trống trong quản lý nhà nước.

Đối với đề xuất bổ sung hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Ủy ban đề nghị tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động đối với môi trường đầu tư kinh doanh, việc thực hiện các cam kết quốc tế và nguy cơ phát sinh rào cản gia nhập thị trường; đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia và mục tiêu cải cách mạnh mẽ điều kiện đầu tư kinh doanh.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu điều chỉnh tên gọi của dự thảo Luật để phản ánh đúng phạm vi điều chỉnh, do dự thảo không chỉ sửa đổi Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư mà còn sửa đổi một số quy định của Luật Xây dựng và Luật Đường bộ; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định chuyển tiếp và thời điểm có hiệu lực nhằm bảo đảm việc tổ chức thi hành thông suốt, không tạo thêm điều kiện kinh doanh hoặc giấy phép dưới bất kỳ hình thức nào.