 |
| Ông Hoàng Mạnh Phương - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Tài chính) |
Phóng viên: Ngày mai 01/3/2026, Luật Đầu tư 2025 sẽ chính thức có hiệu lực. Xin ông cho biết những điều chỉnh quan trọng nào trong Luật sẽ giải quyết các vướng mắc hiện nay và tạo thuận lợi cho dự án đầu tư?
Ông Hoàng Mạnh Phương: Luật Đầu tư năm 2025 được ban hành cùng với sửa đổi đồng bộ các quy định liên quan điều chỉnh hoạt động đầu tư, kinh doanh trong thời gian qua (bao gồm Luật quy hoạch, đấu thầu, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lâm nghiệp, phòng cháy, chuyển giao công nghệ, kinh doanh bất động sản, nhà ở…) sẽ tháo gỡ cơ bản những điểm nghẽn, vướng mắc về thể chế, pháp luật, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, hấp dẫn để khơi thông nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Những điều chỉnh về thủ tục thực hiện dự án của Luật Đầu tư được kỳ vọng sẽ giải quyết cơ bản được vướng mắc, điểm nghẽn pháp lý cho các dự án. Điển hình như thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư được hoàn thiện theo hướng minh bạch, đơn giản hóa nội dung thẩm định; đồng thời thu hẹp phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư và đẩy mạnh phân cấp việc chấp thuận chủ trương đầu tư cho các địa phương.
Theo đó, khi đánh giá sự phù hợp của dự án đầu tư với quy hoạch sẽ xem xét về sự phù hợp của dự án với mục tiêu, định hướng phát triển, sắp xếp, phân bố không gian các hoạt động kinh tế xã hội theo nội dung, yêu cầu của quy hoạch; không yêu cầu dự án phải được xác định trong quy hoạch.
Việc thẩm định chỉ cần căn cứ vào 1 trong các quy hoạch thuộc hệ thống quy hoạch để thẩm định, đánh giá sự phù hợp của dự án đầu tư. Đối với dự án đầu tư cải tạo, nâng cấp công trình hiện hữu mà không thay đổi mục tiêu, địa điểm, quy mô thì không yêu cầu đánh giá lại sự phù hợp của dự án với quy hoạch. Về công nghệ của dự án đầu tư có hoạt động xây dựng, việc thẩm định công nghệ sẽ không phải thực hiện ngay tại giai đoạn chấp thuận chủ trương đầu tư mà được thực hiện ở giai đoạn quyết định đầu tư.
Phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư cũng được xác định rõ và chỉ bao gồm các dự án phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như: cảng biển, sân bay, viễn thông; các dự án đề xuất sử dụng đất, rừng, khu vực biển; và các dự án có khả năng ảnh hưởng lớn đến môi trường hoặc quốc phòng, an ninh…
Đặc biệt, Luật đã bổ sung thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh) để tạo thuận lợi tối đa về thủ tục đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế.
Theo đó, việc đăng ký thực hiện dự án đầu tư được chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Dự án đăng ký đầu tư theo quy định này không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, cấp Giấy phép xây dựng và các thủ tục trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.
Đây là nội dung đột phá nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án, thể hiện cách tiếp cận mới trong xây dựng thể chế theo hướng vừa đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nhận được sự ủng hộ, đồng tình rất lớn của các nhà đầu tư và các cơ quan quản lý.
Những quy định nêu trên sẽ góp phần giải quyết các điểm nghẽn pháp lý về dự án đầu tư.
Phóng viên: Vậy với các dự án đã bị đình trệ nhiều năm, Luật mới có cơ chế nào để tháo gỡ, thưa ông?
Ông Hoàng Mạnh Phương: Trên thực tế, các dự án bị đình trệ nhiều năm chủ yếu là dự án đầu tư có sử dụng đất, bao gồm các dự án kinh doanh bất động sản.
Về vấn đề này, Luật đã bổ sung quy định về việc cho phép các dự án đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không có khả năng thực hiện hoặc không có nhu cầu tiếp tục thực hiện được chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án gắn với chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất cho nhà đầu tư khác.
Đồng thời, Luật bổ sung quy định về việc điều chỉnh/xác định lại thời hạn hoạt động của dự án đầu tư trong trường hợp chuyển nhượng dự án đầu tư nhưng thời hạn còn lại của dự án không đáp ứng được phương án tài chính hoặc phương án đầu tư kinh doanh của nhà đầu tư nhận chuyển nhượng.
Các quy định này tạo cơ chế thuận lợi cho nhà đầu tư mới có đầy đủ năng lực tài chính, điều kiện cần thiết để nhận chuyển nhượng để tiếp tục triển khai thực hiện dự án bị chậm tiến độ, hoặc không triển khai lâu ngày, tránh lãng phí nguồn lực đất đai, tài chính...
 |
| Ngày mai 01/3/2026, Luật Đầu tư 2025 sẽ chính thức có hiệu lực. Ảnh: internet |
Luật cũng bổ sung quy định về việc thống nhất thực hiện thủ tục chuyển nhượng dự án đầu tư đối với các dự án đã được đăng ký hoặc chấp thuận theo quy định của Luật Đầu tư. Quy định này giải quyết vấn đề vướng mắc của pháp luật về đầu tư và pháp luật kinh doanh bất động sản về thủ tục chuyển nhượng dự án bất động sản trong thời gian qua vừa phải thực hiện thủ tục chuyển nhượng theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023, vừa phải thực hiện thủ tục điều chỉnh dự án theo Luật Đầu tư, gây phức tạp và tốn kém thời gian, chi phí.
Việc chấm dứt hoạt động đối với các dự án đầu tư bị thu hồi đất hoặc dự án chậm tiến độ mà đã được ân hạn 24 tháng để xử lý các dự án đã đăng ký nhưng nhà đầu tư chậm triển khai hoặc không triển khai theo tiến độ cũng được bổ sung tại Luật. Quy định này sẽ thúc đẩy việc triển khai thực hiện dự án và tạo cơ chế để cơ quan nhà nước có thể thu hồi trong trường hợp nhà đầu tư cố tình không thực hiện…
Ngoài ra, Luật sửa đổi một số quy định có liên quan đến điều chỉnh dự án đầu tư, tiến độ, thời hạn hoạt động của dự án đầu tư…để đơn giản hoá thủ tục hành chính, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật trong thời gian qua.
Phóng viên: Cơ chế chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trong Luật sẽ được triển khai như thế nào để vừa tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, vừa bảo đảm kiểm soát rủi ro trong bối cảnh năng lực thực thi ở địa phương khác nhau, thưa ông?
Ông Hoàng Mạnh Phương: Trước hết, cần thấy rằng, những nội dung/lĩnh vực được quản lý theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đã được rà soát, đánh giá và tham vấn cụ thể các địa phương khi xây dựng chính sách, do đó phù hợp với yêu cầu và khả năng quản lý của các địa phương.
Ví dụ, thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh) được quản lý theo hướng chuyển từ thẩm định, cấp phép sang quản lý theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Theo đó, nhà đầu tư cam kết thực hiện và tuân thủ các yêu cầu, tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, môi trường, phòng cháy…và các cơ quan nhà nước có trách nhiệm giám sát, kiểm tra việc đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn này.
Thủ tục này chỉ áp dụng đối với dự án đầu tư tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế là các khu vực có ranh giới rõ ràng, hoàn thiện về hạ tầng, quy hoạch, bảo đảm các điều kiện về bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, qua đó, cho phép bảo đảm cơ sở kiểm soát quá trình triển khai thực hiện dự án, phòng tránh rủi ro.
Đối với những lĩnh vực, vấn đề phức tạp, các Bộ, ngành sẽ tập huấn, hướng dẫn và hỗ trợ các địa phương trong quá trình triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, Luật đã bổ sung quy định cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá đầu tư của cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, cơ quan đăng ký đầu tư, cơ chế báo cáo để tăng cường kiểm soát rủi ro khi thực hiện "hậu kiểm"…
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
