 |
| Bộ Tài chính đề xuất cắt giảm 60 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. |
Tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng
Thời gian qua, thực hiện các chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính đã chủ trì xây dựng Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 thay thế Luật Đầu tư số 61/2020/QH14. Trong đó, đã cắt giảm 39/237 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi 27 ngành, nghề. Như vậy, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Luật Đầu tư hiện còn 198 ngành, nghề.
Luật Đầu tư năm 2025 đã có bước cải cách đáng kể khi cắt giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Song, qua rà soát thực tiễn thi hành cho thấy, DN vẫn gặp một số khó khăn, vướng mắc.
Theo đó, chi phí tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp (DN) vẫn ở mức cao do điều kiện kinh doanh của một số ngành, nghề còn chồng chéo, phân tán tại nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Một số điều kiện kinh doanh vẫn mang tính định tính, thiếu rõ ràng, gây khó khăn cho DN trong tiếp cận và thực hiện quy định.
Ngoài ra, một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chưa thực sự cần thiết phải duy trì, không còn phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh mới hoặc có thể chuyển sang áp dụng cơ chế hậu kiểm thay vì tiền kiểm. Điều này làm tăng chi phí thời gian, chi phí cơ hội và giảm tính linh hoạt của DN trong hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Trong bối cảnh đó, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Bộ Tài chính đã xây dựng trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Việc tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là cần thiết nhằm tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế. Đồng thời, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Cắt giảm ngành, nghề trên nhiều lĩnh vực
Theo dự thảo Nghị quyết, Bộ Tài chính đề xuất 3 nguyên tắc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Cụ thể, cắt giảm những ngành, nghề không thật sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng.
| Việc cắt giảm ở nhiều lĩnh vực cho thấy định hướng cải cách không chỉ tập trung vào một số ngành riêng lẻ mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý theo hướng minh bạch, giảm can thiệp hành chính trực tiếp, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh. |
Cùng với đó, cắt giảm những ngành, nghề mà điều kiện đầu tư kinh doanh có thể được quản lý thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề theo phương thức hậu kiểm. Đồng thời, cắt giảm các ngành, nghề mà điều kiện đầu tư kinh doanh không rõ ràng, có tính chất tương tự nhau, đã được kiểm soát thông qua hoạt động quản lý khác hoặc chưa ban hành được điều kiện đầu tư kinh doanh cụ thể.
Theo đó, trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành, dự thảo Nghị quyết dự kiến đề xuất cắt giảm 60 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư thuộc nhiều lĩnh vực quản lý khác nhau.
Trong lĩnh vực tư pháp, nhiều ngành, nghề được đề xuất cắt giảm như: hành nghề đấu giá tài sản; hành nghề thừa hành viên; hành nghề quản lý, thanh lý tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã trong quá trình giải quyết phá sản. Lĩnh vực ngân hàng được đề xuất cắt giảm ngành nghề hoạt động kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối của tổ chức không phải là tổ chức tín dụng.
Trong lĩnh vực xây dựng, nhiều ngành, nghề cũng được đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh như kinh doanh dịch vụ đào tạo thẩm tra viên an toàn giao thông, kinh doanh vận tải đường thủy, kinh doanh vận tải biển, kinh doanh khai thác cảng biển, kinh doanh nước sạch, hành nghề kiểm định xây dựng...
Ngoài ra, nhiều ngành, nghề thuộc các lĩnh vực tài chính, công thương, giáo dục, nông nghiệp, văn hóa thể thao và du lịch, khoa học công nghệ, y tế, quốc phòng, công an… cũng thuộc diện đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh.
Chuyển mạnh sang hậu kiểm
Cùng với cắt giảm hàng loạt ngành nghề kinh doanh có điều kiện, dự thảo Nghị quyết quy định giao các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ nghiên cứu, quy định giải pháp, phương án quản lý thay thế đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được cắt giảm nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và áp dụng ngay khi Nghị quyết có hiệu lực.
Các bộ, ngành có trách nhiệm ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề đối với các ngành, nghề được cắt giảm để xây dựng quy trình, thủ tục quản lý theo phương thức hậu kiểm trước ngày 1/7/2026. Việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trong trường hợp này được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Theo dự kiến, Nghị quyết được đề xuất·có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027 nhằm thống nhất với thời điểm có hiệu lực của Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư 2025, đồng thời tạo thời gian để các bộ, ngành nghiên cứu phương thức quản lý mới phù hợp.
Theo các chuyên gia, việc cắt giảm ở nhiều lĩnh vực cho thấy định hướng cải cách không chỉ tập trung vào một số ngành riêng lẻ mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý theo hướng minh bạch, giảm can thiệp hành chính trực tiếp, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Không những thế, công tác quản lý chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm không chỉ giúp giảm áp lực thủ tục hành chính cho DN mà còn thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng hiện đại, lấy tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi làm trọng tâm. Đây cũng là xu hướng quản lý phổ biến tại nhiều nền kinh tế phát triển nhằm vừa tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh, vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.
Việc tiếp tục cắt giảm các điều kiện kinh doanh được kỳ vọng sẽ giúp DN giảm đáng kể chi phí gia nhập thị trường, tiết kiệm thời gian thực hiện thủ tục hành chính, tăng khả năng thích ứng với biến động thị trường. Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng để cải thiện chất lượng môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thu hút thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế.
