Đề xuất hoàn thiện cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước, bổ sung quy định về tài sản mã hóa

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp.

Hoàn thiện cơ chế tài chính, tăng cường phân cấp

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước nhằm hoàn thiện cơ chế tài chính, bảo đảm phù hợp với tính chất hoạt động của ngân hàng trung ương và thực tiễn hoạt động của Ngân hàng Nhà nước.

Theo đó, dự thảo Luật thể chế hóa cơ chế Ngân hàng Nhà nước thực hiện nguyên tắc lấy thu bù chi, không sử dụng ngân sách nhà nước; trong đó, các khoản chi bao gồm chi hoạt động và chi bộ máy quản lý theo quy định của Quốc hội tại về phân bổ ngân sách trung ương.

Một nội dung đáng chú ý khác là chuyển thẩm quyền quyết định một số vấn đề liên quan đến chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc Chính phủ thống nhất quản lý việc sử dụng ngân sách nhà nước theo Luật Tổ chức Chính phủ.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép Ngân hàng Nhà nước được áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với quy định chung đối với tổ chức tín dụng nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở đánh giá mức độ rủi ro. Tuy nhiên, các tổ chức tín dụng được áp dụng cơ chế này vẫn phải xây dựng lộ trình để tuân thủ các tỷ lệ an toàn theo quy định.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn báo cáo tại phiên họp.

Bên cạnh đó, dự thảo luật sửa đổi các quy định phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, dự thảo bổ sung quy định về hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ, tạo cơ sở pháp lý để ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động vốn đã phát sinh trong thực tiễn.

Ngoài ra, dự án Luật tiếp tục thực hiện yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, trong đó chuyển một số thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ và kế thừa các quy định phân quyền cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Bổ sung quy định về phòng chống rửa tiền với tài sản mã hóa

Liên quan đến Luật Phòng, chống rửa tiền, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, các nội dung sửa đổi nhằm khắc phục những thiếu hụt theo khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) và Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG).

Dự thảo sửa đổi khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi để bao quát đầy đủ các trường hợp phát sinh trên thực tế; bổ sung đối tượng báo cáo, dấu hiệu giao dịch đáng ngờ và trách nhiệm phòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vực tài sản mã hóa.

Đồng thời, dự thảo tiếp tục hoàn thiện quy định về nhận biết và xác minh thông tin khách hàng, trách nhiệm báo cáo giao dịch đáng ngờ, lưu trữ hồ sơ, tài liệu. Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ quy định liên quan đến tên gọi, trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ; bãi bỏ quy định liên quan chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành luật và cơ bản thống nhất với phạm vi sửa đổi, bổ sung do Chính phủ đề xuất.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi báo cáo thẩm tra.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về cơ cấu tổ chức, việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước tại ngân hàng thương mại, quy định về sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam cũng như các nguyên tắc của cơ chế tài chính đặc thù đối với Ngân hàng Nhà nước.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của cơ chế tự chủ tài chính đối với nguồn thu ngân sách nhà nước; làm rõ các điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn và cơ chế kiểm soát rủi ro khi cho phép áp dụng các tỷ lệ an toàn khác đối với tổ chức tín dụng.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, cơ quan thẩm tra đề nghị bảo đảm sự thống nhất giữa khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi với pháp luật về doanh nghiệp; đánh giá tính khả thi của việc thu thập, xác minh thông tin và chi phí tuân thủ đối với các đối tượng báo cáo.

Đồng thời, cần làm rõ khái niệm dịch vụ tài sản mã hóa, hoàn thiện các tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ, hướng dẫn cụ thể nguồn dữ liệu và phương thức nhận diện, phân định rõ trách nhiệm giữa tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa với cơ quan phòng, chống rửa tiền, cũng như cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong lĩnh vực này.

Đối với quy định sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị bổ sung điều kiện để ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ, đồng thời có cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích khi ngân hàng vừa quản lý tài sản bảo đảm vừa là bên cấp tín dụng hoặc có lợi ích liên quan đến doanh nghiệp phát hành.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, phân định rõ những nội dung thực sự cấp bách cần sửa đổi ngay với những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để hoàn thiện trong quá trình rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi theo trình tự, thủ tục rút gọn đúng quy định.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Chính phủ được đề nghị tiếp tục làm rõ căn cứ đề xuất bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước; rà soát cơ chế kiểm soát độc lập khi bỏ quy định kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền. Đồng thời, đánh giá kỹ tác động của việc áp dụng các tỷ lệ an toàn khác đối với tổ chức tín dụng, quy định rõ điều kiện, phạm vi, thời hạn áp dụng và cơ chế kiểm soát rủi ro để bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu làm rõ khái niệm, phạm vi dịch vụ tài sản mã hóa; phân định trách nhiệm giữa tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa với cơ quan phòng, chống rửa tiền và các cơ quan quản lý chuyên ngành. Cùng với đó, tăng cường kết nối, khai thác các cơ sở dữ liệu hiện có để hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, Chính phủ cần hoàn thiện quy định về điều kiện thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, xác định rõ phạm vi hoạt động, giới hạn trách nhiệm và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích...

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ dự án luật để gửi Quốc hội trước ngày 20/7/2026.