 |
| Tạp chí Kinh tế – Tài chính tổ chức Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” nhằm hướng tới kỷ niệm 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam (28/11/1996 – 28/11/2026). |
Nhận diện rủi ro trong giao dịch và vận hành
Sáng ngày 21/10, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế – Tài chính tổ chức Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” nhằm hướng tới kỷ niệm 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam (28/11/1996 – 28/11/2026).
Chương trình có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, các đơn vị tổ chức và vận hành thị trường, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, kiểm toán và các chuyên gia trong lĩnh vực chứng khoán.
Sau ba thập kỷ, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể về quy mô, sản phẩm và cơ sở nhà đầu tư. Đến ngày 30/9/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt hơn 10,3 triệu tỷ đồng, với trên 14,1 triệu tài khoản nhà đầu tư. Đặc biệt, việc Việt Nam được FTSE Russell đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp trong tháng 9/2026 đã mở ra những cơ hội mới trong quá trình hội nhập với thị trường tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng về quy mô và vị thế, thị trường cũng đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng hàng hóa, hoàn thiện hạ tầng, tăng cường minh bạch, phát triển nhà đầu tư tổ chức và nâng cao hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn.
Từ những yêu cầu đó, Tọa đàm được cấu trúc thành hai phiên tham luận và thảo luận, với sự tham gia của các đại diện cơ quan quản lý, tổ chức vận hành thị trường và những chuyên gia có kinh nghiệm thực tiễn.
 |
| Bà Nguyễn Thị Sơn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Giải pháp doanh nghiệp số, Tổng Công ty Viễn thông Viettel. |
Phiên thứ nhất, với chủ đề “Động lực mới, vị thế mới nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam”, tập trung đánh giá những nền tảng đã được tạo dựng trong 30 năm, đồng thời làm rõ các động lực phát triển thị trường trong giai đoạn tiếp theo.
Phiên thứ hai, với chủ đề “Kiến tạo giá trị mới cho thị trường chứng khoán, khơi thông nguồn vốn trung và dài hạn”, tập trung vào những giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của thị trường, đặc biệt là khả năng huy động, phân bổ nguồn vốn phục vụ phát triển kinh tế.
Tham luận về phát triển hệ sinh thái số, quản trị rủi ro và minh bạch thị trường chứng khoán, bà Nguyễn Thị Sơn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Giải pháp doanh nghiệp số, Tổng Công ty Viễn thông Viettel đề cập 3 nhóm rủi ro đối với doanh nghiệp chứng khoán, gồm: rủi ro về an toàn thông tin, rủi ro về chứng thực giao dịch và rủi ro trong vận hành nội bộ. Đây là những rủi ro rất lớn, nhưng có thể dự đoán trước và ứng phó.
Dẫn số liệu của Công ty An ninh mạng Viettel, tham luận cho biết, trong năm 2025 có 552 nghìn cuộc tấn công mạng; 41,18% các vụ tấn công mạng nhắm vào ngành ngân hàng, tài chính, chứng khoán và bảo hiểm. Khoảng 8,5 triệu tài khoản tài chính, ngân hàng Việt Nam bị lộ lọt.
Những số liệu này đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin trong quá trình phát triển thị trường và số hóa hoạt động của doanh nghiệp chứng khoán.
Về minh bạch giao dịch, bà Bình nêu thực tế đã có Luật Giao dịch điện tử, còn Luật Định danh và Xác thực điện tử đang được dự thảo. Tuy nhiên, các giao dịch chưa được số hóa toàn trình, vẫn tồn tại những bước thực hiện thủ công. Mô hình vận hành không giấy tờ chưa được áp dụng triệt để tại các tổ chức chứng khoán.
Theo đó, số hóa doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết và quan trọng nhằm tối ưu nguồn lực, phục vụ phát triển. Nội dung số hóa được tham luận tiếp cận đồng thời trên các phương diện quản trị nội bộ, giao dịch với khách hàng, hạ tầng dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin.
Trong chuỗi giá trị quản trị được giới thiệu, lớp nghiệp vụ cốt lõi bao gồm quản trị văn phòng, quản lý nhân sự, quản trị quan hệ khách hàng và quản trị tài chính. Hỗ trợ các hoạt động này là những công cụ, dịch vụ như chữ ký số, hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, dấu thời gian thực, tổng đài định danh, xác thực tài khoản, định danh khách hàng điện tử (eKYC) và kiểm tra thông tin thuê bao.
Ở lớp nền tảng là cơ sở dữ liệu tập trung, hạ tầng và kết nối, cùng các giải pháp an toàn thông tin. Tham luận đồng thời đề cập các chuẩn, tiêu chuẩn bảo đảm an toàn, bảo mật như an toàn thông tin cấp độ 3, ISO/IEC 27001, PCI DSS và tiêu chuẩn đánh giá năng lực SOC2.
Bảo đảm an toàn, xác thực xuyên suốt hành trình khách hàng
Đối với hành trình khách hàng, Phó Giám đốc Trung tâm Giải pháp doanh nghiệp số, Tổng Công ty Viễn thông Viettel giới thiệu việc ứng dụng các giải pháp số ở từng giai đoạn: tìm hiểu, mở tài khoản, giao dịch, thanh toán và duy trì sử dụng dịch vụ.
Ở giai đoạn tìm hiểu, chứng thực thông điệp dữ liệu và giám sát giả mạo thông qua trung tâm điều hành an toàn thông tin (SOC) là những giải pháp được đề cập. Khi khách hàng mở tài khoản, các công cụ hỗ trợ gồm eKYC, Mobile ID, chữ ký số và SOC.
Trong quá trình giao dịch và duy trì sử dụng dịch vụ, bà Nguyễn Thị Sơn Bình giới thiệu giải pháp Kiểm tra thông tin tài khoản (Mobile Check); Xác thực tài khoản di động Viettel (Mobile ID), chữ ký số và Trung tâm giám sát và điều hành an toàn thông tin (SOC). Riêng khâu thanh toán có sự tham gia của chứng thực thông điệp dữ liệu, dấu thời gian, chữ ký số và SOC. Các nhóm giải pháp được bố trí theo từng bước nhằm hỗ trợ minh bạch giao dịch trên hành trình khách hàng.
 |
| Bà Nguyễn Thị Sơn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Giải pháp doanh nghiệp số, Tổng Công ty Viễn thông Viettel đề xuất các giải pháp chuyển đổi số góp phần minh bạch thị trường chứng khoán. |
Về an toàn thông tin, tham luận của bà Bình đã giới thiệu cách tiếp cận theo vòng tròn khép kín, bao gồm phòng ngừa, bảo vệ, phát hiện và phản ứng. Phạm vi bảo vệ trải rộng trên mạng, ứng dụng, thiết bị đầu cuối và dữ liệu.
Các giải pháp được đề cập gồm tường lửa đám mây, chống tấn công từ chối dịch vụ phân tán, kiểm soát truy cập mạng; bảo mật thư điện tử, tường lửa ứng dụng web, tường lửa cơ sở dữ liệu; bảo vệ thiết bị đầu cuối, sao lưu dữ liệu trên đám mây và phòng chống thất thoát dữ liệu.
Cùng với đó là các dịch vụ đánh giá lỗ hổng, kiểm tra an toàn hệ thống, đánh giá dấu hiệu xâm nhập, kiểm thử xâm nhập; tư vấn an toàn thông tin, đào tạo nâng cao nhận thức, giám sát và ứng cứu sự cố.
Đáng chú ý, Viettel SOC sử dụng công nghệ AI Investigate Agent để điều tra sự cố tự động. Theo nội dung tham luận, công nghệ này có khả năng phân tích ngữ cảnh tấn công, thu thập chứng cứ số, đánh giá mức độ rủi ro và đề xuất phương án xử lý tự động, giúp giảm từ 50% đến 70% thời gian điều tra thủ công.
Về kiểm tra thông tin thuê bao, giải pháp Viettel Mobile Check cho phép nhập số điện thoại cùng các thông tin cần xác minh như giấy tờ tùy thân, họ tên, ngày sinh. Hệ thống tự động truy xuất thông tin chủ thuê bao thực tế từ cơ sở dữ liệu nhà mạng, trả kết quả về việc thuê bao có phải chủ sở hữu thực hay không và thông tin vị trí của thuê bao. Kết quả được trả về trong vài giây, giúp giảm việc chờ đợi hoặc xác minh thủ công.
Bà Nguyễn Thị Sơn Bình cũng so sánh phương thức xác thực bằng SMS OTP với Mobile ID. Với SMS OTP, người dùng phải nhận và nhập mã thủ công; thời gian xác thực được nêu là 10-30 giây, tỷ lệ xác thực đăng nhập thành công đạt 85%.
Trong khi đó, Mobile ID xác thực dựa trên tín hiệu viễn thông, có tốc độ dưới 1 giây và tỷ lệ xác thực đăng nhập thành công trên 98%. Giải pháp được giới thiệu có mức độ bảo mật cao ở tầng hạ tầng mạng, đồng thời tạo trải nghiệm liền mạch cho người dùng.
Bốn đề xuất thúc đẩy số hóa và minh bạch giao dịch
Một nội dung được bà Nguyễn Thị Sơn Bình đề cập là nhóm dịch vụ tin cậy, gồm chữ ký số, chứng thực thông điệp dữ liệu và dấu thời gian thực.
Với chữ ký số, những lợi ích được nêu trong tham luận gồm bảo mật cao, tuân thủ pháp luật, tối ưu quy trình, tiết kiệm thời gian và chi phí vận hành, nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Chứng thực thông điệp dữ liệu hỗ trợ bảo đảm tính toàn vẹn, xác nhận nguồn gốc và chủ thể của thông điệp, làm bằng chứng pháp lý, xóa bỏ rào cản địa lý và chuẩn hóa lưu trữ số.
Dấu thời gian thực giúp xác thực chính xác thời điểm ký, bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu, chống chối bỏ, duy trì hiệu lực pháp lý dài hạn và đóng vai trò nhân chứng độc lập.
Từ các nhóm rủi ro và giải pháp được phân tích, bà Bình đưa ra 4 kiến nghị, đề xuất đối với việc phát triển hệ sinh thái số, quản trị rủi ro và minh bạch thị trường chứng khoán.
Trước hết, là sử dụng dịch vụ tin cậy theo xu thế. Những dịch vụ như chữ ký số, chứng thực thông điệp dữ liệu và dấu thời gian thực được giới thiệu gắn với yêu cầu xác thực, bảo đảm tính toàn vẹn và giá trị pháp lý của dữ liệu trong môi trường số.
Thứ hai, từng bước số hóa toàn trình giao dịch chứng khoán. Đề xuất này gắn với thực tế các giao dịch vẫn còn khâu thủ công và việc vận hành không giấy tờ chưa được áp dụng triệt để tại các tổ chức chứng khoán.
Thứ ba, kết hợp thế mạnh của nhà mạng về hạ tầng số, dữ liệu lớn và dịch vụ số. Trong tham luận, các giải pháp kiểm tra thông tin thuê bao, xác thực dựa trên tín hiệu viễn thông được giới thiệu như những công cụ hỗ trợ xác minh và xác thực trong hành trình khách hàng.
Thứ tư, sử dụng nhóm dịch vụ hỗ trợ khách hàng đa kênh 24/7 và tổng đài định danh tin cậy. Đây là nhóm dịch vụ được đề xuất cùng với các giải pháp số hóa giao dịch, xác thực và bảo đảm an toàn thông tin, phục vụ hoạt động của doanh nghiệp chứng khoán.
