IMF nâng dự báo tăng trưởng, đánh giá cao sức chống chịu của kinh tế Việt Nam

Tọa đàm giới thiệu Báo cáo Triển vọng Kinh tế Khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng công nghệ AI

Ngày 20/10/2026, Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tổ chức Tọa đàm giới thiệu Báo cáo Triển vọng Kinh tế Khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Phát biểu khai mạc, GS.TS. Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, kinh tế toàn cầu đang trải qua những chuyển đổi sâu sắc về cấu trúc, với bất định địa chính trị gia tăng, xu hướng phân mảnh thương mại, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và ảnh hưởng ngày càng lớn của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI).

Những diễn biến này đặt ra thách thức đối với các mô hình tăng trưởng truyền thống, đồng thời tạo ra cơ hội mới cho các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Vì thế, việc cân bằng các động lực tăng trưởng, khai thác tiềm năng thị trường nội địa, nâng cao năng suất và đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng trở nên quan trọng.

Theo GS.TS. Tô Trung Thành, những vấn đề này đặc biệt có ý nghĩa đối với Việt Nam khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi tiếp tục chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng hiệu quả hơn các cơ hội từ hội nhập quốc tế và tiến bộ công nghệ.

Giới thiệu những nội dung chính của Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) và Báo cáo Triển vọng Kinh tế Khu vực (REO), ông Fazurin Jamaludin, Đại diện thường trú IMF tại Việt Nam và CHDCND Lào cho biết, tăng trưởng kinh tế thế giới đang chịu tác động của ba yếu tố lớn.

Bao gồm cú sốc năng lượng từ cuộc khủng hoảng Trung Đông, những bất định về cơ chế thương mại quốc tế và sự bùng nổ công nghệ do ngành công nghiệp AI thúc đẩy.

Theo đại diện IMF, tác động của những yếu tố này không đồng đều giữa các nền kinh tế. Song khả năng chống chịu của kinh tế thế giới đang che giấu những khác biệt đáng kể giữa các nền kinh tế và khu vực. Các rủi ro bất lợi vẫn chiếm ưu thế, đặc biệt là nguy cơ xung đột kéo dài tại Trung Đông, căng thẳng thương mại gia tăng và những bất định về khả năng hiện thực hóa lợi ích từ AI.

Trong bối cảnh đó, IMF khuyến nghị các quốc gia thực hiện chính sách tài khóa thận trọng để tạo dư địa dự phòng, duy trì ổn định giá cả và kiểm soát lạm phát, đồng thời tăng cường giám sát nhằm hạn chế rủi ro trong hệ thống tài chính.

Về trung và dài hạn, IMF nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn tăng trưởng, trong đó tiêu dùng nội địa và thương mại dịch vụ được xác định là hai lĩnh vực có tiềm năng đóng góp vào khả năng chống chịu và tăng trưởng bền vững của các nền kinh tế châu Á.

Khai thác dư địa tiêu dùng nội địa và thương mại dịch vụ

Trình bày nghiên cứu về hỗ trợ cầu nội địa tại các nền kinh tế mới nổi châu Á, ông Diaa Noureldin, Chuyên gia Kinh tế cao cấp thuộc Vụ châu Á - Thái Bình Dương của IMF cho biết, xuất khẩu và đầu tư từ lâu là những động lực tăng trưởng chủ yếu của khu vực.

Tuy nhiên, mô hình này đang đối mặt với những hạn chế ngày càng lớn, bao gồm hiệu quả đầu tư giảm dần, phân bổ vốn chưa hiệu quả và rủi ro từ sự phân mảnh thương mại toàn cầu. Trong khi đó, tiêu dùng hộ gia đình vẫn ở mức tương đối thấp tại nhiều nền kinh tế mới nổi châu Á.

Vì thế, IMF nhận định việc củng cố hệ thống an sinh xã hội, mở rộng diện bao phủ hưu trí và hỗ trợ thu nhập phù hợp có thể góp phần giảm động cơ tiết kiệm phòng ngừa, qua đó thúc đẩy tiêu dùng và cải thiện mức sống.

Trao đổi tại Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh vai trò của tiêu dùng không chỉ với tư cách là một thành phần quan trọng của GDP mà còn trong việc nâng cao khả năng chống chịu của các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương trước những cú sốc bên ngoài.

Bên cạnh tiêu dùng nội địa, thương mại dịch vụ được IMF xác định là một hướng quan trọng để mở rộng động lực tăng trưởng. Theo bà Anne Oeking, Chuyên gia Kinh tế thuộc Văn phòng Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của IMF, xuất khẩu dịch vụ tại khu vực đã tăng trưởng nhanh hơn xuất khẩu hàng hóa kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhờ quá trình số hóa và nhu cầu dịch vụ ngày càng lớn trong các chuỗi cung ứng sản xuất.

Tuy nhiên, mức độ hội nhập thương mại dịch vụ trong khu vực còn hạn chế, đặc biệt tại ASEAN. Theo tính toán của IMF, các rào cản chính sách có thể làm phát sinh chi phí thương mại tương đương thuế quan trên 70% đối với dịch vụ hiện đại tại nhiều nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương, so với quốc gia có mức hạn chế thấp nhất thế giới. Đối với dịch vụ truyền thống, mức chi phí tương ứng vượt 25%.

Mô phỏng của IMF cho thấy, nếu các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương phối hợp giảm rào cản thương mại dịch vụ, mức GDP thực dài hạn của khu vực có thể tăng gần 1% so với kịch bản cơ sở.

Liên hệ với Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng cho rằng, chi phí logistics còn cao, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, đồng thời đặt câu hỏi về khả năng ứng dụng mô hình nghiên cứu và chuyển đổi số để giảm chi phí dịch vụ logistics. Cùng với đó cần chuyển đổi kỹ năng lao động nhằm nâng cao năng suất trong các ngành dịch vụ.

Về triển vọng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), ông Diaa Noureldin đánh giá, Việt Nam đã có nhiều nền tảng thuận lợi, bao gồm cơ sở hạ tầng, kết quả kinh tế vĩ mô tích cực và vị trí trong một khu vực năng động, có mức độ hội nhập cao.

Vì thế, các chuyên gia IMF khuyến nghị tiếp tục cải cách quy định trong nước, giảm những hạn chế quá mức đối với việc gia nhập thị trường, tăng cường cạnh tranh và minh bạch chính sách. Đồng thời, cần thúc đẩy hợp tác về quy định, nâng cấp hạ tầng số và hỗ trợ người lao động thích ứng với những thay đổi về nhu cầu kỹ năng.