 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị hoàn thiện quy định về đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội theo nguyên tắc an toàn, bảo toàn quỹ, hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm. Ảnh: VPQH |
Rõ đối tượng, trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội
Thảo luận tại Tổ chiều ngày 21/10 về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề cập đến nhiều nội dung, từ mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ đến bảo hiểm hưu trí bổ sung và thẩm quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội. Trong đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền lợi của người lao động, tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn và đánh giá đầy đủ tác động trước khi quyết định chính sách.
Về quy định mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tại khoản 6 Điều 2, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá việc mở rộng diện bao phủ, bảo vệ người lao động trên nền tảng số là phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW.
Lưu ý quy định về người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số hiện còn rộng, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ ai có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội, căn cứ đóng là khoản thu nhập nào và nền tảng số phải thực hiện những trách nhiệm gì. Việc định danh rõ đối tượng sẽ đảm bảo khả năng thực thi, tránh tranh chấp.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu thực hiện đầy đủ Kết luận số 276/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định cụ thể đối tượng và thời điểm áp dụng. Theo đó, có thể nghiên cứu mốc năm 2028 để có đủ thời gian hoàn thiện pháp luật lao động, đồng thời kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số.
Trường hợp nội dung chưa rõ, chưa đạt được sự đồng thuận, Chủ tịch Quốc hội đề nghị giữ quy định như Luật hiện hành, bởi khoản 6 Điều 2 đã có cơ chế để Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh vai trò của việc chủ động phát hiện những bất cập trong thực tiễn và đề xuất giải pháp chính sách kịp thời. Những quyết định có lợi cho người dân, đất nước cần được xem xét, thực hiện trên cơ sở phù hợp, đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu, nền tảng số, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý.
Bốn nguyên tắc đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội
Một nội dung được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt quan tâm là danh mục đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 122 của dự thảo Luật.
Theo số liệu được Chủ tịch Quốc hội nêu tại phiên thảo luận, số dư đầu tư của Quỹ đạt khoảng 1,5 triệu tỷ đồng, trong đó trên 82% được đầu tư vào trái phiếu Chính phủ. Lãi suất đầu tư bình quân năm 2025 là 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ở mức 3,31%.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nâng cao hiệu quả đầu tư là yêu cầu cấp thiết, song phải đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với mục tiêu bảo đảm an toàn và bảo toàn nguồn quỹ.
“Đây là tiền của hàng chục triệu người lao động, không được đánh đổi an toàn lấy lợi suất”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Để hoàn thiện quy định, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo thể hiện đầy đủ 4 nguyên tắc tại Kết luận số 276/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, gồm: An toàn là điều kiện tiên quyết; bảo toàn quỹ là giới hạn không được vượt qua; hiệu quả là yêu cầu bắt buộc; minh bạch và trách nhiệm là cơ chế bảo đảm.
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc mở rộng danh mục đầu tư cần dựa trên các chuẩn mực, tiêu chí rõ ràng, không tuyệt đối hóa chỉ tiêu sở hữu, “mở rộng bằng chuẩn mực chứ không bằng ngoại lệ”. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả đầu tư nhưng không làm gia tăng rủi ro đối với nguồn tiền bảo hiểm xã hội.
Đối với đề xuất xem xét các ngân hàng có vốn doanh nghiệp nhà nước chi phối từ 50% vốn điều lệ trở lên, kể cả các tổ chức có nhiệm vụ đặc thù, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần nghiên cứu đầy đủ trong tổng thể chính sách, không thiết kế cơ chế riêng cho bất kỳ ngân hàng cụ thể nào trong Luật.
Việc lựa chọn tổ chức nhận đầu tư phải dựa trên các tiêu chuẩn khách quan do pháp luật quy định, không mặc nhiên tạo quyền nhận tiền đầu tư cho một tổ chức, đồng thời không loại trừ cơ học những tổ chức tín dụng đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, mở rộng danh mục đầu tư phải thực sự góp phần giảm rủi ro, tránh tình trạng chuyển từ rủi ro này sang rủi ro khác. Hiệu quả đầu tư cần được cải thiện nhưng không được đảo ngược thứ tự ưu tiên giữa an toàn, bảo toàn quỹ và sinh lời.
Về thiết kế pháp luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Luật quy định rõ các nguyên tắc; giao Chính phủ quy định cụ thể bộ tiêu chí định lượng, giới hạn đầu tư, yêu cầu phân tán rủi ro, cơ chế lựa chọn và trách nhiệm quản trị. Đồng thời, làm rõ khái niệm vốn nhà nước và vốn doanh nghiệp nhà nước để tránh tính trùng khi xác định điều kiện đầu tư.
Về việc rà soát, đơn giản hóa quy định pháp luật, Chủ tịch Quốc hội đề cập chủ trương bãi bỏ 6 khoản trong 25 điều có nội dung mang tính thủ tục thuần túy để giao Chính phủ quy định. Theo Chủ tịch Quốc hội, những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và thời điểm phát sinh quyền lợi của người thụ hưởng cần quy định trong Luật.
Về quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thiết kế cơ chế phối hợp với hoạt động kiểm tra chuyên ngành, tập trung kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm, không kiểm tra tràn lan.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đánh giá tác động đầy đủ trước khi “chốt” chính sách, bảo đảm các quy định sửa đổi vừa có tính khả thi, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động và người tham gia bảo hiểm xã hội.
