Tái cấu trúc kênh dẫn vốn để mở khóa 38,5 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng

Nhu cầu vốn khổng lồ đòi hỏi đa dạng kênh vốn

Sáng 15/7, tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức, các cơ quan quản lý, chuyên gia và thành viên thị trường đều thống nhất rằng, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong nhiều năm tới, Việt Nam cần hình thành một hệ thống dẫn vốn cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn phải đảm nhận vai trò lớn hơn trong cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Ông Phạm Văn Hoành, Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư phát biểu khai mạc Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Phạm Văn Hoành, Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư cho biết, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi tổng nhu cầu vốn đầu tư khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 20%, tương đương hơn 7,5 triệu tỷ đồng; 80% còn lại phải được huy động từ khu vực tư nhân, thị trường tài chính và nguồn vốn quốc tế.

Trong khi đó, tín dụng ngân hàng hiện vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo nhưng đang chịu sức ép ngày càng lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tốc độ huy động vốn của hệ thống ngân hàng không theo kịp tăng trưởng tín dụng, tạo áp lực lên thanh khoản, mặt bằng lãi suất huy động và kéo theo chi phí vốn của doanh nghiệp gia tăng.

“Do đó, để đồng bộ thị trường tiền tệ và thị trường vốn, việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn là hết sức cần thiết, qua đó nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ các nguồn lực cho nền kinh tế trong bối cảnh nhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030 là rất lớn", ông Phạm Văn Hoành nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, sau 3 thập kỷ phát triển, thị trường chứng khoán đã trở thành cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, góp phần huy động nguồn lực cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, mặc dù bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tính đến cuối tháng 5/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10.610 nghìn tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP năm 2025. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 13 triệu, hoàn thành sớm mục tiêu đến năm 2030.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải cho rằng, thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Đặc biệt, hoạt động huy động vốn qua thị trường cổ phiếu tăng tốc rõ rệt. Chỉ trong 5 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành cổ phiếu và IPO đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với năm 2025 và cao gấp 2,5 lần mức bình quân 5 năm gần đây. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết cũng đạt khoảng 2,819 triệu tỷ đồng, tương đương 21,9% GDP.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, một dấu mốc quan trọng khác là việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ tháng 9/2026. Đây được kỳ vọng sẽ mở rộng khả năng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài trong những năm tới.

Tuy nhiên, ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh rằng, quy mô nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn vượt rất xa khả năng đáp ứng của ngân sách.

“Nguồn vốn đầu tư trong cả giai đoạn 2026-2030 lên tới khoảng 38 triệu tỷ đồng, nhưng 80% con số này buộc phải trông đợi vào nguồn vốn tư nhân và vốn quốc tế. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế”, ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh.

Giảm phụ thuộc tín dụng, phát triển thị trường vốn dài hạn

Trong tham luận “Việt Nam trước chu kỳ tăng trưởng mới: Nguồn lực nào cho phát triển”, bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital cho rằng, Việt Nam đang đứng trước nhu cầu vốn lớn chưa từng có.

Theo tính toán của Dragon Capital, để duy trì tốc độ tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm, tỷ lệ đầu tư toàn xã hội cần duy trì khoảng 40% GDP, tương đương tổng nhu cầu vốn khoảng 1.460 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2030, gần gấp 2 lần quy mô đầu tư của giai đoạn trước. Trong cơ cấu này, khu vực tư nhân sẽ đóng góp khoảng 53%, ngân sách nhà nước khoảng 32% và FDI khoảng 15%.

Theo bà Đặng Nguyệt Minh, dư nợ tín dụng của Việt Nam hiện đã ở mức khoảng 145% GDP, thuộc nhóm cao trong khu vực, khiến dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều. Trong khi đó, FDI và dòng vốn đầu tư gián tiếp (FPI) khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn ngày càng lớn.

“Khoảng trống vốn của nền kinh tế ước khoảng 120-150 tỷ USD mỗi năm cần được lấp đầy thông qua các kênh như cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu Chính phủ và các nguồn vốn dài hạn khác”, bà Đặng Nguyệt Minh phân tích.

Toàn cảnh Hội thảo.

Đại diện Dragon Capital cho rằng, muốn giải bài toán vốn dài hạn, cần chuyển dần từ mô hình phụ thuộc tín dụng ngân hàng sang phát triển thị trường vốn.

Theo số liệu được Dragon Capital công bố, tại các nền kinh tế phát triển, nguồn vốn được phân bổ tương đối cân bằng giữa tín dụng, cổ phiếu và trái phiếu. Trong khi đó, tại Việt Nam, 82,8% nguồn tài trợ của nền kinh tế vẫn đến từ tín dụng ngân hàng; thị trường cổ phiếu mới chiếm khoảng 4,1%, còn trái phiếu khoảng 13,1%. Điều này cho thấy dư địa phát triển của thị trường vốn còn rất lớn.

Bên cạnh đó, Dragon Capital cũng chỉ ra 2 “nút thắt” cần tháo gỡ để thu hút dòng vốn dài hạn.

Thứ nhất, cơ cấu hàng hóa trên thị trường chưa đủ đa dạng. Hai nhóm tài chính - ngân hàng và bất động sản hiện chiếm tới 68% vốn hóa, trong khi tỷ trọng doanh nghiệp sản xuất giảm từ 21% xuống 15%, dịch vụ từ 17% xuống 11%; doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn còn rất ít.

Thứ hai, cấu trúc nhà đầu tư vẫn mất cân đối khi 85-90% giá trị giao dịch đến từ nhà đầu tư cá nhân. Thị trường cần phát triển mạnh hơn các nhà đầu tư tổ chức như quỹ hưu trí, quỹ mở và doanh nghiệp bảo hiểm để tạo nguồn vốn dài hạn ổn định, giảm biến động của thị trường.

Để tái cấu trúc hiệu quả các kênh dẫn vốn, Dragon Capital đề xuất 3 nhóm giải pháp gồm: Mở rộng nguồn hàng chất lượng thông qua cổ phần hóa và thu hút doanh nghiệp niêm yết; phát triển mạnh các quỹ đầu tư dài hạn trong nước; đồng thời tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thị trường, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch của thị trường vốn.