 |
| Toàn cảnh Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”. Ảnh: T. Hiền |
Tại Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”, các chuyên gia và doanh nghiệp nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá nhằm thúc đẩy tăng trưởng cao.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, GS.TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, đất nước đã bước vào một giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi phải đổi mới mô hình tăng trưởng một cách sâu sắc hơn để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và từng bước đạt tốc độ tăng trưởng hai con số.
Theo ông, đây không chỉ là mục tiêu về quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà còn là yêu cầu tạo ra bước chuyển về chất lượng thể chế, năng suất lao động, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phân bổ các nguồn lực.
“Muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nền kinh tế phải được xây dựng trên một nền tảng mới: năng suất cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, thị trường thông suốt hơn, công nghệ hiện đại hơn và bộ máy thực thi chất lượng, hiệu quả hơn”, GS.TS Lê Văn Lợi nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, trong những năm qua, chính sách kinh tế của Việt Nam luôn tập trung vào việc bảo đảm ổn định vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế, kiểm soát lạm phát và củng cố niềm tin của thị trường.
Tuy nhiên, ổn định vĩ mô mới chỉ là điều kiện cần. Năng lực tăng trưởng thực chất được tạo ra ở cấp độ doanh nghiệp, ngành kinh tế, địa phương, dự án đầu tư và từng thị trường cụ thể.
“Một nền kinh tế không thể tăng trưởng nhanh khi doanh nghiệp vẫn phải mất quá nhiều thời gian và chi phí để hoàn tất thủ tục; khi nguồn vốn chưa đến được với những dự án có năng suất cao; khi đất đai, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực chưa được đưa vào sử dụng hiệu quả”, GS.TS Lê Văn Lợi nói.
Cùng với đó, nền kinh tế cũng khó có thể bứt phá khi doanh nghiệp có năng lực đổi mới sáng tạo nhưng thiếu không gian thử nghiệm, thiếu dư địa phát triển; hoặc khi những mô hình kinh doanh mới vẫn phải vận hành trong khuôn khổ thể chế được thiết kế cho một giai đoạn phát triển đã qua.
Chính vì vậy, bên cạnh việc tiếp tục củng cố nền tảng vĩ mô, GS.TS Lê Văn Lợi cho rằng cần chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá.
Theo tinh thần đó, chính sách vi mô đột phá không phải là những giải pháp nhỏ lẻ hay sự hỗ trợ riêng biệt dành cho một vài doanh nghiệp. Đó phải là những cải cách có khả năng tác động trực tiếp vào các điểm nghẽn của hoạt động sản xuất, kinh doanh; tạo ra những thay đổi rõ ràng về chi phí, năng suất, khả năng huy động nguồn lực và động lực đổi mới của hàng triệu chủ thể kinh tế.
“Điều quan trọng là mỗi chính sách phải trả lời được 3 câu hỏi: Điểm nghẽn nào đang được tháo gỡ? Năng lực sản xuất nào sẽ được giải phóng? Và kết quả có thể được đo lường bằng những chỉ tiêu cụ thể như thế nào?”, GS.TS Lê Văn Lợi nhấn mạnh.
Tại Diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, trong nửa đầu năm 2026, GDP của Việt Nam tăng 8,18% so với cùng kỳ. Đây cũng là mức tăng cao nhất trong vòng 16 năm qua. Tuy nhiên, kết quả này không cho phép chủ quan.
Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, một trong những bài toán lớn đặt ra hiện nay là khi không gian dành cho các chính sách vĩ mô truyền thống, như nới lỏng tiền tệ quy mô lớn hay kích cầu tài khóa trên diện rộng, đang dần thu hẹp nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, động lực tăng trưởng tiếp theo sẽ đến từ đâu.
Ông nhấn mạnh, một trong những hướng đi cần được đặc biệt quan tâm chính là chính sách vi mô.
Thực tế phát triển của doanh nghiệp Việt Nam thời gian gần đây cho thấy một bức tranh khá đa chiều. Khối doanh nghiệp trong nước đang rất cần vốn nhưng lại khó hấp thụ vốn; đang nỗ lực chuyển đổi số nhưng đồng thời gặp nhiều vướng mắc về thể chế và chi phí tuân thủ.
Do đó, các chính sách vi mô cần được đánh giá một cách thận trọng trên cơ sở cân đối giữa chi phí và lợi ích. Chính sách không chỉ phải quản lý rủi ro hiệu quả mà còn cần giảm thiểu chi phí giao dịch, kiến tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh bốn nhóm giải pháp mang tính kích hoạt cần được quan tâm: xây dựng thể chế đột phá cho các khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế; đổi mới chính sách thuế và tài khóa nhằm hỗ trợ tăng trưởng; tháo gỡ điểm nghẽn của dòng vốn thông qua chính sách tín dụng linh hoạt; xây dựng thể chế dành cho trí tuệ nhân tạo, coi đây là một động lực tăng trưởng mới.
Tại Diễn đàn, PGS.TS Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhấn mạnh, tăng trưởng cao, hay mục tiêu tăng trưởng 2 con số, phải dựa trên hai động lực căn bản: nâng cao năng suất lao động và nâng cao năng lực của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trong nước.
Để thúc đẩy sự lớn lên của doanh nghiệp, PGS.TS Phạm Anh Tuấn cho rằng cần tập trung vào 6 nhóm chính sách kinh tế vi mô quan trọng.
Đó là tiếp tục cải cách thể chế, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; khơi thông các nguồn lực; phát triển thị trường vốn cho toàn bộ hệ thống doanh nghiệp; có chính sách thuế nhằm hỗ trợ đầu tư, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển dữ liệu và hạ tầng số; nâng cao năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước.
Trong đó, về phát triển thị trường vốn cho toàn bộ hệ thống doanh nghiệp, PGS.TS Phạm Anh Tuấn cho biết, quan sát tình hình 6 tháng đầu năm 2026 có thể thấy các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục gặp khó khăn trong tiếp cận vốn.
Trong thời gian dài, tín dụng ngân hàng gần như là nguồn cung cấp vốn quan trọng nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, đây không phải là phương thức cung cấp vốn duy nhất và cũng chưa chắc là phương thức hiệu quả nhất trong các hệ thống tài chính tiên tiến.
Do đó, Việt Nam cần mở rộng các kênh huy động vốn và cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp, qua đó giảm sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngân hàng.
Tại Diễn đàn, các chuyên gia và doanh nghiệp cũng thảo luận về nhiều vấn đề thiết thực như năng lực phát triển của doanh nghiệp; các cơ chế đột phá đối với khu kinh tế và khu thương mại tự do; đổi mới chính sách thuế, tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh thế giới nhiều biến động; chuyển đổi số, công nghệ, dữ liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đây đều là những mạch dẫn trực tiếp có thể chuyển hóa chủ trương tăng trưởng thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng trên thực tế, qua đó tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Theo GS.TS Lê Văn Lợi, để cải cách vi mô thực sự trở thành động lực của tăng trưởng hai con số, cần đặc biệt quan tâm 3 yêu cầu.
Thứ nhất, phải chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Thể chế không chỉ nhằm ngăn ngừa rủi ro mà còn phải mở đường cho sáng tạo, cạnh tranh và đầu tư.
Những gì thị trường và doanh nghiệp có thể làm tốt thì Nhà nước cần tăng cường giám sát, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, thay vì can thiệp quá sâu vào các quyết định kinh doanh.
Thứ hai, phải chuyển từ chính sách bình quân sang chính sách có trọng tâm, trọng điểm. Nguồn lực cần được ưu tiên cho những ngành, doanh nghiệp, địa bàn và dự án có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn; đồng thời phải có cơ chế sàng lọc, đánh giá và chấm dứt những chính sách không còn hiệu quả. Theo ông, đột phá không thể được tạo ra bằng cách phân tán nguồn lực.
Thứ ba, phải coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách. Một chủ trương đúng nhưng triển khai chậm, thiếu nhất quán hoặc phát sinh thêm thủ tục thì chưa thể được coi là một chính sách thành công.
Trong giai đoạn phát triển mới, thời gian phải được xem là một nguồn lực phát triển; sự chậm trễ trong thực thi cũng chính là một dạng lãng phí của nền kinh tế.
