Trong bối cảnh thị trường vốn đứng trước yêu cầu ngày càng cao của dòng vốn toàn cầu về minh bạch và phát triển bền vững, các sở giao dịch chứng khoán ASEAN đang thúc đẩy ASEAN-Interconnected Sustainability Ecosystem (ASEAN-ISE) nhằm xây dựng hệ sinh thái chung về công bố thông tin và dữ liệu ESG. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Lê Xuân Hải, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, chia sẻ về vai trò của sáng kiến này trong việc nâng cao sức cạnh tranh của thị trường vốn ASEAN và cơ hội của Việt Nam sau khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.
 |
| Ông Lê Xuân Hải, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam |
Phóng viên: Cạnh tranh thu hút dòng vốn đang bước sang một giai đoạn mới. Theo ông, điều gì sẽ quyết định sức hấp dẫn của một thị trường vốn trong giai đoạn tới?
Ông Lê Xuân Hải: Có một sự chuyển dịch lặng lẽ nhưng rất sâu sắc đang diễn ra trên các thị trường vốn. Nếu trước đây, dòng vốn chủ yếu tìm đến những thị trường có tốc độ tăng trưởng cao hoặc khả năng sinh lời hấp dẫn, thì ngày nay, điều các nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính toàn cầu quan tâm nhiều hơn là mức độ đáng tin cậy của thị trường đó.
Theo tôi, sự tin cậy không thể tách rời khỏi tính bền vững. Nhà đầu tư không chỉ đánh giá kết quả kinh doanh hay triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp, mà còn xem xét chất lượng quản trị, mức độ minh bạch, khả năng công bố thông tin và việc thực hành ESG có thực chất, có thể so sánh và được kiểm chứng hay không. Những doanh nghiệp không chứng minh được các yếu tố này sẽ ngày càng gặp bất lợi trong tiếp cận dòng vốn, không phải vì lý do đạo đức, mà vì lý do tài chính.
Đó cũng là lý do ESG đang chuyển từ một yêu cầu mang tính khuyến nghị trở thành một tiêu chí trong quản trị rủi ro và phân bổ vốn. Khi các nhà đầu tư ngày càng coi trọng dữ liệu có chất lượng và khả năng so sánh giữa các thị trường, sức hấp dẫn của một thị trường vốn sẽ không còn được quyết định chỉ bởi quy mô hay thanh khoản, mà bởi mức độ minh bạch và niềm tin mà thị trường đó tạo dựng được.
Chính trong bối cảnh ấy, ASEAN-ISE được hình thành như một sáng kiến mang tính chiến lược của các sở giao dịch chứng khoán ASEAN. Mục tiêu không chỉ là thúc đẩy phát triển bền vững mà còn xây dựng một hạ tầng chung để dữ liệu ESG được chuẩn hóa, có thể so sánh và đủ độ tin cậy đối với nhà đầu tư. Khi niềm tin được xây dựng trên nền tảng dữ liệu minh bạch và các chuẩn mực thống nhất, thị trường vốn ASEAN sẽ có điều kiện nâng cao sức hấp dẫn đối với các dòng vốn dài hạn và khẳng định vị thế trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn toàn cầu ngày càng gay gắt.
Phóng viên: ASEAN-ISE được kỳ vọng sẽ thay đổi điều gì trong cách các thị trường vốn ASEAN xây dựng niềm tin với nhà đầu tư?
Ông Lê Xuân Hải: ASEAN-ISE trước hết phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển của các thị trường vốn ASEAN. Nếu trước đây, mỗi sở giao dịch chủ yếu thúc đẩy các sáng kiến phát triển bền vững trong phạm vi thị trường của mình, thì nay các thị trường đang cùng xây dựng một hệ sinh thái chung, trong đó niềm tin được tạo dựng trên cơ sở các chuẩn mực thống nhất về minh bạch và công bố thông tin.
Điểm cốt lõi của ASEAN-ISE không phải là bổ sung thêm một bộ tiêu chuẩn ESG. Điều quan trọng hơn là tạo ra một nền tảng để dữ liệu phát triển bền vững có thể được đo lường, so sánh và sử dụng một cách nhất quán giữa các thị trường ASEAN. Khi doanh nghiệp được đánh giá trên cùng một hệ quy chiếu, nhà đầu tư sẽ có thêm cơ sở để đánh giá rủi ro, nhận diện cơ hội và đưa ra quyết định đầu tư.
Đây cũng là xu hướng đang diễn ra trên các thị trường vốn quốc tế. Dòng vốn không chỉ tìm kiếm những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt mà còn đòi hỏi chất lượng công bố thông tin và khả năng so sánh dữ liệu giữa các quốc gia. Vì vậy, việc từng bước hài hòa với các chuẩn mực quốc tế, trong đó có các chuẩn mực của Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB), sẽ giúp thị trường vốn ASEAN nâng cao tính minh bạch và khả năng kết nối với dòng vốn toàn cầu.
Ở góc độ rộng hơn, ASEAN-ISE còn thể hiện quyết tâm của các sở giao dịch trong khu vực cùng xây dựng một “kiến trúc niềm tin” cho thị trường vốn ASEAN. Khi niềm tin được hình thành từ những chuẩn mực chung, từ dữ liệu có thể kiểm chứng và từ sự minh bạch trong công bố thông tin, lợi thế cạnh tranh của ASEAN sẽ không còn chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà còn ở chất lượng của thị trường. Đó mới là giá trị dài hạn mà ASEAN-ISE hướng tới.
 |
| Thị trường vốn muốn thu hút dòng vốn dài hạn cần được xây dựng trên nền tảng minh bạch. Ảnh: Internet. |
Phóng viên: Sau khi được nâng hạng, theo ông, đâu mới là thách thức lớn hơn đối với thị trường vốn Việt Nam?
Ông Lê Xuân Hải: Việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là một cột mốc quan trọng, nhưng đó không phải là đích đến của quá trình phát triển thị trường vốn. Điều quan trọng hơn là tiếp tục nâng cao chất lượng thị trường để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của các nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu ngày càng coi trọng các yếu tố về minh bạch, quản trị và phát triển bền vững, lợi thế của một thị trường sẽ không chỉ được đo bằng quy mô hay thanh khoản, mà còn bằng mức độ đáng tin cậy của môi trường đầu tư. Đó cũng là thách thức lớn hơn đối với thị trường vốn Việt Nam sau nâng hạng: làm thế nào để niềm tin của nhà đầu tư tiếp tục được củng cố thông qua chất lượng quản trị, chất lượng công bố thông tin và khả năng hội nhập với các chuẩn mực quốc tế.
Tham gia ASEAN-ISE sẽ mở ra cơ hội để thị trường vốn Việt Nam từng bước hài hòa với các chuẩn mực chung của khu vực, thúc đẩy áp dụng các thông lệ quốc tế về công bố thông tin bền vững và nâng cao khả năng kết nối với dòng vốn toàn cầu. Đây cũng là động lực để doanh nghiệp niêm yết tiếp tục cải thiện chất lượng quản trị, xây dựng hệ thống dữ liệu ESG có độ tin cậy cao và từng bước đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư.
Sau nâng hạng, điều thị trường vốn Việt Nam cần hướng tới không chỉ là thu hút thêm dòng vốn, mà quan trọng hơn là xây dựng một thị trường có chất lượng phát triển ngày càng cao, nơi niềm tin được hình thành từ tính minh bạch, kỷ luật thị trường và các chuẩn mực quản trị hiện đại. Khi những nền tảng đó được củng cố, khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn dài hạn sẽ trở thành kết quả tất yếu của quá trình phát triển.
Phóng viên: Điều gì có thể làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư đối với hệ sinh thái đầu tư bền vững mà ASEAN đang xây dựng?
Ông Lê Xuân Hải: Xây dựng niềm tin luôn là quá trình lâu dài, nhưng niềm tin cũng có thể bị ảnh hưởng nếu những cam kết về phát triển bền vững không được hiện thực hóa bằng những hành động và chuẩn mực cụ thể.
Một trong những thách thức lớn hiện nay là bảo đảm chất lượng và độ tin cậy của thông tin ESG. Nếu dữ liệu được công bố thiếu nhất quán, không phản ánh đúng thực trạng hoặc không có cơ chế kiểm chứng phù hợp, nhà đầu tư sẽ rất khó đánh giá chính xác mức độ rủi ro cũng như chất lượng quản trị của doanh nghiệp. Khi đó, nguy cơ “tẩy xanh” (greenwashing) không chỉ làm giảm niềm tin đối với từng doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến uy tín của cả thị trường.
Bên cạnh đó, việc thu hẹp khoảng cách giữa các doanh nghiệp lớn và khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng là một yêu cầu quan trọng. Một hệ sinh thái đầu tư bền vững chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi quá trình chuyển đổi diễn ra trên diện rộng, thay vì chỉ tập trung ở một số doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận nguồn lực và kinh nghiệm triển khai ESG.
ASEAN-ISE được hình thành để thúc đẩy sự hài hòa về chuẩn mực và tăng cường khả năng kết nối giữa các thị trường vốn trong khu vực. Tuy nhiên, giá trị của sáng kiến này sẽ không được đo bằng số lượng doanh nghiệp công bố báo cáo ESG hay số lượng tiêu chí được ban hành, mà bằng mức độ minh bạch của thông tin, khả năng kiểm chứng dữ liệu và niềm tin mà thị trường tạo dựng được đối với nhà đầu tư. Đó cũng là nền tảng để ASEAN xây dựng một thị trường vốn phát triển bền vững và có sức cạnh tranh trong dài hạn.
Phóng viên: Nếu phải gửi một thông điệp tới doanh nghiệp niêm yết và các thành viên thị trường trong giai đoạn hiện nay, ông sẽ nhấn mạnh điều gì?
Ông Lê Xuân Hải: Thị trường vốn Việt Nam đang đứng trước một cơ hội phát triển mới khi quá trình hội nhập với thị trường khu vực và quốc tế ngày càng sâu rộng. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành lợi thế nếu được xây dựng trên những nền tảng vững chắc về minh bạch, quản trị và phát triển bền vững.
Đối với doanh nghiệp niêm yết, việc đáp ứng các yêu cầu về ESG không nên được nhìn nhận đơn thuần là nghĩa vụ công bố thông tin hay điều kiện để tiếp cận dòng vốn. Điều quan trọng hơn là coi đây là quá trình nâng cao chất lượng quản trị, tăng cường khả năng chống chịu trước rủi ro và tạo dựng giá trị bền vững cho doanh nghiệp. Khi các nguyên tắc về phát triển bền vững trở thành một phần trong chiến lược kinh doanh, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được hình thành từ chính nội lực của doanh nghiệp.
Đối với thị trường vốn, việc tham gia ASEAN-ISE hay từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế không phải là mục tiêu cuối cùng. Điều quan trọng là thông qua quá trình đó, thị trường xây dựng được một môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và có khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của dòng vốn toàn cầu.
Tôi cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng dựa trên chất lượng thị trường, niềm tin sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất. Khi niềm tin được xây dựng bằng những chuẩn mực minh bạch, dữ liệu có thể kiểm chứng và cam kết được thực thi một cách nhất quán, thị trường vốn sẽ không chỉ thu hút được dòng vốn dài hạn mà còn tạo dựng được vị thế phát triển bền vững trong khu vực.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
