Những động lực mới sẽ tiếp sức cho tăng trưởng kinh tế 6 tháng cuối năm

Phóng viên: Với kết quả GDP 6 tháng đầu năm, để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP 10% cả năm 2026 Quốc hội giao, đâu là áp lực tăng trưởng kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm, trước hết là các yếu tố từ bên ngoài, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh Trưởng ban Ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê - Bộ Tài chính)

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh: Kinh tế Việt Nam đã đi qua chặng đường nửa đầu năm, ghi nhận mức tăng trưởng khá ấn tượng 8,18% (cao hơn 0,5 điểm phần trăm so với mức tăng 7,63% cùng kỳ năm 2025). Đây được coi là kết quả tăng trưởng khá ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn và nhiều rủi ro gia tăng.

Trên cơ sở kết quả tăng trưởng GDP quý II và 6 tháng, Cục Thống kê đã cập nhật kịch bản tăng trưởng theo Nghị quyết 01/2026/NQ-CP và để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm 2026, 6 tháng cuối năm cần đạt 11,7%.

Bước sang 6 tháng cuối năm 2026, nền kinh tế Việt Nam đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen. Đà phục hồi của nền kinh tế tiếp tục được củng cố nhờ ổn định kinh tế vĩ mô, sản xuất công nghiệp và khu vực dịch vụ duy trì xu hướng tăng, đầu tư công được đẩy mạnh và môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện. Tuy nhiên, áp lực tăng trưởng 6 tháng cuối năm đến từ nhiều yếu tố. Trước hết, tôi cho rằng, đó là áp lực từ bối cảnh kinh tế thế giới. Xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, mở rộng các biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản kỹ thuật đang làm gia tăng rủi ro đối với xuất khẩu của Việt Nam. Với độ mở kinh tế lớn, những biến động của thương mại toàn cầu nhanh chóng lan truyền đến khu vực sản xuất, nhất là các ngành chế biến, chế tạo định hướng xuất khẩu.

Cùng với đó, tổng cầu tại các thị trường xuất khẩu chủ lực suy yếu làm thu hẹp đơn hàng và nguồn thu ngoại tệ, trong khi mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao và chi phí logistics gia tăng tiếp tục gây sức ép lên tỷ giá, lạm phát nhập khẩu và tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Một áp lực khác là từ kết quả xuất khẩu suy giảm so với nửa đầu năm. Mặc dù xuất khẩu vẫn được kỳ vọng duy trì tăng trưởng, song nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn chưa phục hồi vững chắc, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và giá nhiều mặt hàng xuất khẩu có xu hướng giảm. Đáng chú ý, xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc tương đối lớn vào một số thị trường và nhóm hàng chủ lực, trong khi tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước của nhiều sản phẩm còn thấp. Điều này khiến khu vực xuất khẩu dễ bị tổn thương trước những thay đổi về chính sách thương mại hoặc biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phóng viên: Vậy còn những yếu tố nào từ bối cảnh trong nước sẽ tạo áp lực đến mục tiêu tăng trưởng 6 tháng cuối năm?

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh: Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công sẽ tiếp tục là một trong những yếu tố quyết định tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế. Mặc dù 6 tháng cuối năm thường là giai đoạn tăng tốc giải ngân, song nhiều dự án vẫn đối mặt với những khó khăn như giải phóng mặt bằng chậm, thủ tục điều chỉnh dự án kéo dài, thiếu nguồn vật liệu xây dựng tại một số địa phương và năng lực triển khai không đồng đều giữa các chủ đầu tư. Nếu tiến độ giải ngân không được cải thiện mạnh mẽ, hiệu ứng lan tỏa đến ngành xây dựng, công nghiệp vật liệu, vận tải và khu vực doanh nghiệp sẽ bị hạn chế.

Trong 6 tháng cuối năm, khu vực doanh nghiệp cũng chịu nhiều áp lực. Sau giai đoạn phục hồi, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn về dòng tiền, khả năng tiếp cận tín dụng, chi phí logistics và biến động của thị trường đầu ra. Mặc dù mặt bằng lãi suất đã giảm so với giai đoạn trước, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế chưa thực sự cải thiện, phản ánh tâm lý thận trọng trong mở rộng đầu tư sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, áp lực về điều hành kinh tế vĩ mô, áp lực đối với tỷ giá, lãi suất và lạm phát vẫn hiện hữu. Biến động của đồng USD, xu hướng điều hành chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn cùng với những biến động của giá năng lượng và nguyên liệu trên thị trường thế giới có thể tạo sức ép lên tỷ giá và mặt bằng giá trong nước. Đồng thời, việc tiếp tục điều chỉnh giá một số hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý theo lộ trình cũng có thể làm thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ trong những tháng cuối năm.

Các bạn có thể thấy thị trường bất động sản tuy đã có tín hiệu phục hồi nhưng diễn biến còn phân hóa giữa các phân khúc. Nguồn cung nhà ở phù hợp với nhu cầu thực còn hạn chế, trong khi một bộ phận doanh nghiệp bất động sản vẫn gặp khó khăn về tài chính và khả năng huy động vốn. Điều này có thể ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi của ngành xây dựng và các ngành liên quan.

Phóng viên: Trước không ít áp lực nói trên, vậy theo bà, đâu là lực đẩy chính để kinh tế Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cho cả năm 2026?

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh: Bên cạnh những áp lực nêu trên, tôi cho rằng nền kinh tế vẫn có nhiều yếu tố thuận lợi để duy trì đà tăng trưởng.

Trước hết, đó là các động lực từ hoạt động sản xuất. Thứ nhất, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn là nền tảng của tăng trưởng kinh tế nếu đơn hàng xuất khẩu tiếp tục được cải thiện và hoạt động sản xuất của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài duy trì ổn định. Đồng thời, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế nhờ môi trường chính trị ổn định, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và xu hướng tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu. Các dự án trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và năng lượng tiếp tục tạo dư địa mở rộng năng lực sản xuất trong trung và dài hạn.

Thứ hai, khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng. Các ngành thương mại, vận tải, logistics, tài chính - ngân hàng, công nghệ thông tin, lưu trú, ăn uống và du lịch được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu trong nước gia tăng và sự phục hồi của thị trường khách quốc tế.

Nhìn từ phía cầu, đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong 6 tháng cuối năm. Với quy mô vốn đầu tư công lớn và nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đang được triển khai (như đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các trục cao tốc liên vùng và 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) chiến lược vừa được Hà Nội đồng loạt khởi công), việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến ngành xây dựng, công nghiệp chế biến vật liệu, vận tải, thương mại và tạo thêm việc làm, qua đó kích thích tổng cầu của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, đầu tư tư nhân cũng kỳ vọng hồi phục sẽ góp phần cùng đầu tư công mở rộng tổng cầu và nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế.

Tiêu dùng trong nước cũng được dự báo tiếp tục phục hồi nhờ thu nhập và việc làm của người lao động được cải thiện, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, bán lẻ hiện đại và các hoạt động kích cầu tiêu dùng. Những tháng cuối năm cũng là giai đoạn cao điểm của nhu cầu mua sắm và dịch vụ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng của khu vực thương mại và dịch vụ.

Cùng với đó là dư địa điều hành chính sách của Chính phủ. Việc tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp về tài khóa và tiền tệ, cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy giải ngân đầu tư công và cải thiện môi trường đầu tư sẽ góp phần củng cố niềm tin của khu vực doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài.

Tăng trưởng 6 tháng cuối năm cũng sẽ được tiếp sức bởi các động lực mới, bên cạnh các động lực truyền thống trên.

Thứ nhất, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và dòng vốn đầu tư quốc tế tiếp tục tạo cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Với lợi thế về môi trường chính trị ổn định, mạng lưới hiệp định thương mại tự do và vị trí địa kinh tế thuận lợi, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của các dự án công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và sản xuất thông minh. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa khu vực doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhằm nâng cao giá trị gia tăng nội địa.

Thứ hai, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới chiến lược đối với nền kinh tế. Việc đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa trong sản xuất, kinh doanh và quản trị góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng.

Đồng thời, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, thanh toán số, tài chính số và các nền tảng số đang mở rộng không gian phát triển của kinh tế số, từng bước trở thành khu vực đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng công nghệ của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế; đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, do đó đóng góp của động lực này trong 6 tháng cuối năm chủ yếu thể hiện ở việc nâng cao hiệu quả của các ngành kinh tế hiện có hơn là tạo ra mức tăng trưởng đột phá trong ngắn hạn.

Thứ ba, phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng đang mở ra những cơ hội mới trong thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Cam kết phát thải ròng bằng “0”, cùng xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng phát triển bền vững, tạo điều kiện để Việt Nam thu hút các dự án đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, công nghệ sạch, sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, việc hiện thực hóa các cơ hội này vẫn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện cơ chế, chính sách, huy động nguồn lực đầu tư và phát triển hạ tầng năng lượng.

Thứ tư, cải cách thể chế và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được xem là động lực mang tính nền tảng. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư, đất đai, xây dựng và thị trường vốn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, khuyến khích đầu tư tư nhân và đổi mới sáng tạo. Đây là động lực có tác động lan tỏa rộng, góp phần nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), cải thiện năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong trung và dài hạn.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn bà!