Muốn tăng trưởng 2 con số phải rút ngắn thời gian đưa vốn vào nền kinh tế

TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Dự án Nghiên cứu, Trung tâm Chuyển đổi xanh Thông minh, Trường Đại học VinUni.

Phóng viên: Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số trong khi vẫn đặt yêu cầu kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Theo ông, việc đạt được đồng thời hai mục tiêu này sẽ có ý nghĩa như thế nào đối với kỳ vọng của thị trường và khả năng huy động các nguồn lực cho tăng trưởng?

TS. Nguyễn Tú Anh: Khi chúng ta đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 con số, rất nhiều người nghi ngờ về mục tiêu đó. Người ta cũng đặt ra vấn đề rằng nếu cứ theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao thì có thể sẽ phải đánh đổi bằng việc bơm tiền, làm cho lạm phát tăng. Và như vậy, khi kỳ vọng lạm phát tăng lên thì sẽ dẫn đến thay đổi hành vi đầu tư và tiêu dùng.

Tuy nhiên, ngay từ đầu năm, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra thông điệp là chúng ta quyết tâm tăng trưởng cao, nhưng trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô. Và số liệu thực tế đã chứng minh rằng, chúng ta đang làm được điều đó.

Chúng ta đang đạt tăng trưởng cao, nhưng không đánh đổi bằng lạm phát. Tôi nghĩ điều đó sẽ củng cố lại kỳ vọng lạm phát. Khi kỳ vọng lạm phát được neo vững, quanh mức 4,5%, thì các dòng vốn sẽ bắt đầu quay trở lại. Không chỉ dòng vốn từ bên ngoài mà cả dòng vốn trong nước cũng sẽ quay trở lại nền kinh tế.

Phóng viên: Thưa ông, từ nay đến cuối năm chỉ còn 5 tháng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng. Theo ông, đâu là ưu tiên cấp bách nhất để các chính sách và nguồn lực nhanh chóng chuyển hóa thành tăng trưởng thực trong những tháng cuối năm?

TS. Nguyễn Tú Anh: Tôi nghĩ rằng, 6 tháng đầu năm đã tạo ra được những bước nhảy vọt. Chưa bao giờ chúng ta có tốc độ tăng trưởng cao như vậy trong 6 tháng đầu năm. Điều đó tạo ra một đà rất lớn. Chúng ta cần tiếp tục thúc đẩy đà này không chỉ cho nửa cuối năm mà còn cho những năm tiếp theo.

Tôi cho rằng, ưu tiên lớn nhất hiện nay là đẩy nhanh chuyển đổi số trong khu vực Chính phủ, tức là xây dựng Chính phủ số.

Khi Chính phủ số được hình thành, dữ liệu số được hoàn thiện và toàn bộ các thủ tục của người dân được đưa lên môi trường số thì chi phí tuân thủ và chi phí triển khai các dự án sẽ giảm đi rất nhiều. Điều đó sẽ giúp những dự án đang triển khai cũng như những dự án mới được đưa vào cuộc sống nhanh hơn rất nhiều.

Nếu chúng ta cắt giảm được khoảng 10% thời gian và chi phí tuân thủ thì hoàn toàn có thể thúc đẩy GDP tăng thêm khoảng 2-3 điểm phần trăm.

Tập trung toàn bộ nguồn lực để rút ngắn quá trình đầu tư, nhanh chóng tạo ra sản phẩm đưa vào cuộc sống. Ảnh: Internet

Bên cạnh chuyển đổi số, đầu tư cũng là một khâu cần được đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Một khi đã quyết định đầu tư thì phải tập trung toàn bộ nguồn lực để rút ngắn quá trình đầu tư, nhanh chóng tạo ra sản phẩm đưa vào cuộc sống.

Ví dụ, nếu xây một cây cầu và hoàn thành trong 1 năm thì sau 1 năm cây cầu đã đóng góp vào GDP, người dân đi lại thuận tiện, giao thương phát triển. Nhưng nếu cây cầu đó kéo dài 5 năm hay 10 năm thì trong suốt thời gian đó chỉ có vốn bỏ ra mà chưa tạo ra đóng góp thực sự nào. Tôi nghĩ đó là điều chúng ta cần tập trung.

Phóng viên: Ông vừa nhấn mạnh vai trò của việc cắt giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Việc cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và gắn trách nhiệm người đứng đầu sẽ tác động như thế nào tới doanh nghiệp? Đâu là khâu cần tiếp tục cải cách để doanh nghiệp cảm nhận rõ nhất sự thay đổi, thưa ông?

TS. Nguyễn Tú Anh: Tôi cho rằng, việc cắt giảm thủ tục hành chính và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu giúp cho quá trình tuân thủ, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp và người dân giảm đi rất nhiều.

Chúng ta cứ hình dung thế này: nếu trước đây để đạt mức tăng trưởng GDP 6% hay 7% thì phải cần 365 ngày. Nhưng bây giờ, vì cắt giảm được thủ tục hành chính, cắt giảm thời gian tuân thủ, rút ngắn quá trình triển khai các dự án đầu tư, thì chúng ta có thể tiết kiệm được khoảng 5% hoặc 10% số ngày mà vẫn đạt được mức tăng trưởng 6% hay 7% đó. Như vậy, chúng ta sẽ có thêm thời gian để làm những việc khác, từ đó tiếp tục tạo thêm tăng trưởng GDP.

Nói cách khác, tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào lượng vốn hay nguồn lực được đưa vào nền kinh tế, mà còn phụ thuộc rất lớn vào tốc độ chuyển hóa các nguồn lực thành hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo tôi, điều quan trọng nhất đối với người dân và doanh nghiệp là tính nhất quán của các thủ tục và các quy định, cùng với sự nhất quán trong chuyển đổi số của Chính phủ và chính quyền địa phương.

Trước đây, chúng ta cấp một giấy phép cho người dân, đến khi cần lại yêu cầu người dân phải xuất trình chính giấy phép đó. Nhưng bây giờ không cần như vậy nữa, vì tất cả đều đã được lưu trên hệ thống. Tất cả những điều đó sẽ giúp chúng ta tăng trưởng nhanh hơn và bền vững hơn.

Phóng viên: Theo ông, đâu là những nút thắt lớn nhất trong khâu thực thi hiện nay và cần làm gì để bộ máy địa phương chuyển từ “đúng quy trình” sang “đúng kết quả”?

TS. Nguyễn Tú Anh: Hệ thống pháp luật và thể chế của chúng ta hiện nay vẫn còn những điểm chưa thật sự nhất quán với nhau. Điều này tạo ra những vùng xám khiến cán bộ ở địa phương đôi khi không biết phải quyết như thế nào cho phù hợp, cho đúng. Đó là điểm thứ nhất.

Vấn đề thứ hai là chúng ta đang có cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, nên vẫn còn những bỡ ngỡ, đặc biệt ở cấp xã khi bắt đầu được trao rất nhiều quyền. Vì vậy, tổ chức bộ máy cấp xã cần có một quá trình học hỏi.

Điểm thứ ba là địa phương muốn làm thì cũng phải có sự điều phối từ Trung ương. Có những vấn đề liên vùng, liên tỉnh mà một địa phương không thể tự quyết được. Khi đó phải có vai trò điều phối của Trung ương để giải quyết rất nhanh.

Từ ba nhân tố đó, tôi cho rằng, việc xử lý triệt để các điểm chồng chéo của hệ thống pháp luật cần thêm thời gian. Tuy nhiên, chúng ta không thể vì thế mà để quá trình phát triển chậm lại.

Do đó, tôi nghĩ điều đầu tiên là lãnh đạo địa phương phải quán triệt tư tưởng đặt lợi ích của Đất nước, của dân tộc lên trên hết. Khi chúng ta tự tin với một động cơ trong sáng thì sẽ không ngại làm điều đúng.

Phóng viên: Bên cạnh ba động lực truyền thống là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu, theo ông, Việt Nam cần bổ sung những động lực hay chính sách nào để tạo nền tảng tăng trưởng bền vững hơn?

TS. Nguyễn Tú Anh: Tôi rất nhất trí với nhận định ba động lực cho tăng trưởng năm 2026 là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu. Tuy nhiên, chúng ta cần bổ sung thêm một số điểm mới.

Xưa nay chúng ta vẫn nói tiêu dùng là một động lực, nhưng đang bỏ qua một điều là thực ra chúng ta chưa có chính sách tiêu dùng để khuyến khích người dân sử dụng các sản phẩm trong nước.

Chúng ta nói du lịch đóng góp lớn cho GDP. Trong 6 tháng đầu năm, xuất khẩu du lịch của chúng ta đạt khoảng 9 tỷ USD.

Nhưng ngược lại, người dân Việt Nam cũng chi khoảng 8 tỷ USD cho du lịch nước ngoài.

Như vậy, cần có những chính sách khuyến khích, bởi Việt Nam là một cường quốc về du lịch. Tại sao người dân lại chi rất nhiều tiền để đi du lịch nước ngoài như vậy?

Bên cạnh đó, cũng cần khuyến khích tiêu dùng trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế. Đây là những lĩnh vực mà tiêu dùng hôm nay sẽ đóng góp cho vốn xã hội trong tương lai.

Phóng viên: Theo ông, bên cạnh GDP, Việt Nam cần theo dõi thêm những chỉ số nào để phản ánh đúng chất lượng tăng trưởng và năng lực phát triển dài hạn?

TS. Nguyễn Tú Anh: Theo tôi, GDP là một chỉ số mang tính dẫn dắt. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào GDP thì chưa phản ánh đầy đủ chất lượng tăng trưởng cũng như mức độ phát triển bền vững của nền kinh tế.

Tôi rất mong có thêm một chỉ số theo dõi số lượng người lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Đó là những người có việc làm ổn định, có việc làm tử tế. Chỉ số đó sẽ phản ánh đầy đủ hơn chất lượng việc làm và mức độ an sinh của người dân.

Thứ hai, để xây dựng một động lực tăng trưởng bền vững, cần có những chỉ số rất rõ ràng để đánh giá mức độ chuyển đổi số.

Chuyển đổi số gồm hai phần: chuyển đổi số của xã hội và chuyển đổi số của Chính phủ.

Chúng ta cần có những chỉ số để nhìn thấy rõ đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số của Việt Nam đang đi đúng hướng và đang diễn ra đủ nhanh.

Bởi nếu tăng trưởng không dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số thì chắc chắn chúng ta sẽ không thể đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, tôi nghĩ cân đối quan trọng nhất vẫn là cân đối về năng lượng.

Chúng ta cần có những chỉ số để bảo đảm có đủ năng lượng phục vụ phát triển, không chỉ trong 1, 2 năm mà cho cả 50 năm tới. Tôi nghĩ đây là ưu tiên số một.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!