Kinh nghiệm Thái Lan trong phát triển thị trường vốn và thu hút đầu tư

Ông Pichet Sithi-Amnuai, Chủ tịch Hiệp hội các công ty chứng khoán Thái Lan (ASCO). Ảnh: Tuấn Thủy

Phóng viên: Thái Lan đã phát triển tương đối cân bằng giữa thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu và tín dụng ngân hàng. Ông có thể chia sẻ kinh nghiệm của Thái Lan trong quá trình này và những bài học Việt Nam có thể tham khảo để phát triển thị trường vốn?

Ông Pichet Sithi-Amnuai: Thái Lan đã phát triển thị trường vốn từ khá lâu rồi. Thị trường chứng khoán của chúng tôi vừa kỷ niệm 50 năm thành lập. Nhờ quá trình đó, hiện nay có thể thấy sự cân bằng giữa thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu và tín dụng ngân hàng. Về cơ bản, tỷ lệ này dao động quanh mức xấp xỉ 100% so với GDP. Đó là nền tảng đầu tiên.

Bản thân thị trường chứng khoán Thái Lan, trong khoảng 40 năm đầu, nhà đầu tư cá nhân giữ vai trò chủ đạo, điều mà Việt Nam hiện nay cũng tương tự. Tuy nhiên, gần đây, chúng tôi ghi nhận dòng vốn từ các nhà đầu tư tổ chức gia tăng, Họ tham gia thị trường nhiều hơn thông qua giao dịch tần suất cao (HFT), làm giảm tỷ trọng của nhà đầu tư cá nhân. Chúng tôi vẫn đang theo dõi xem xu hướng này sẽ đi xa đến đâu, nhưng đó là một phần khác trong quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Thái Lan.

Phóng viên: Tốt quá! Rõ ràng là chúng ta cần những câu chuyện thành công như vậy để thu hút dòng vốn ngoại. Một trong những sản phẩm thành công của thị trường vốn Thái Lan là chứng chỉ lưu ký (DR). Ông có thể chia sẻ về toàn bộ quá trình triển khai và câu chuyện thành công của sản phẩm này không?

Ông Pichet Sithi-Amnuai: Thực ra, với chứng chỉ lưu ký, chúng tôi học hỏi từ các thị trường đi trước như Bắc Mỹ. Khoảng 40-50 năm trước, nhà đầu tư tại các thị trường này đã có nhu cầu giao dịch cổ phiếu quốc tế, chẳng hạn cổ phiếu Mỹ. Đó là lý do các sản phẩm như chứng chỉ lưu ký tại Mỹ (ADR) ra đời.

Thái Lan nghĩ rằng mình cũng nên làm điều tương tự, để nhà đầu tư trong nước có thể giao dịch cổ phiếu nước ngoài. Vì vậy, chúng tôi bắt đầu triển khai chương trình DR cách đây gần 10 năm.

Sản phẩm DR đầu tiên chính là DR dựa trên chỉ số VN30 của Việt Nam. Sản phẩm đó đã rất thành công. Vào thời điểm đó, rất nhiều nhà đầu tư Thái Lan quan tâm đến việc đầu tư vào Việt Nam. Tôi nghĩ đó là câu chuyện rất tốt cho cả hai bên, vì khi đó thị trường thực sự tăng trưởng, các công ty chứng khoán có thể phát hành DR để đầu tư vào VN30. Quy mô khi đó đã lên tới khoảng 300 triệu USD, một con số rất đáng kể.

Sau thành công của sản phẩm DR gắn với VN30, đặc biệt trong giai đoạn COVID-19, chúng tôi thấy hoạt động đầu tư vào các cổ phiếu Mỹ sôi động hơn nhiều.

Hiện thị trường Thái Lan có khoảng 500 mã DR, do gần 10 công ty chứng khoán phát hành. Sản phẩm này ngày càng phổ biến.

Giờ đây, khi muốn đầu tư ra nước ngoài, thay vì tự mở tài khoản ở nước ngoài (thường chỉ dành cho các nhà đầu tư lớn), thì với DR, nhà đầu tư có thể tham gia chỉ với một số vốn nhỏ. Điều này mở ra cơ hội cho mọi nhà đầu tư tại Thái Lan.

Phóng viên: Câu chuyện lãi suất và chứng khoán hiện đang khá được quan tâm ở Việt Nam. Tôi được biết, Thái Lan đang xây dựng chương trình Tài khoản tiết kiệm đầu tư Thái Lan (TISA) để thu hút dòng tiền tiết kiệm từ ngân hàng, từ tiền gửi của người dân chuyển sang thị trường vốn. Ông có thể giới thiệu về chương trình này, cũng như những cách thức khuyến khích người dân chuyển một phần tiền gửi sang đầu tư?

Ông Pichet Sithi-Amnuai: Về vấn đề này, Thái Lan và Việt Nam có lẽ có sự khác biệt khá lớn. Trước hết, lãi suất tiền gửi ngân hàng ở hai nước rất khác nhau. Hiện lãi suất tại Thái Lan ở mức rất thấp.

Vì vậy, điều quan trọng là nâng cao hiểu biết tài chính, giúp người dân nhận thức rằng thay vì gửi toàn bộ tiền vào ngân hàng, họ nên đầu tư vào các công cụ trên thị trường vốn để có cơ hội đạt mức sinh lời cao hơn. Đó là cách chúng tôi bắt đầu.

Về chương trình TISA mà chính phủ Thái Lan đang triển khai, đây là một hình thức nâng cao kiến thức tài chính. Thái Lan hiện đã là một xã hội già hóa, nên chúng tôi muốn khuyến khích người dân đầu tư tích lũy để khi về già, họ có đủ tài chính tự chăm sóc bản thân mà không trở thành gánh nặng cho chính phủ. Đó là lý do chính phủ đang nỗ lực công bố chương trình này trong năm nay và dự kiến áp dụng vào năm sau. Vì vậy, Chính phủ đang nỗ lực để có thể công bố chương trình trong năm nay và triển khai từ năm sau.

Phóng viên: Thái Lan đã được nâng hạng lên thị trường mới nổi theo phân loại của FTSE từ rất lâu rồi. Từ kinh nghiệm đó, theo ông, nên nhìn nhận việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài như thế nào trong cả một quá trình dài, thay vì chỉ trong một năm?

Ông Pichet Sithi-Amnuai: Tôi nghĩ khi một quốc gia bước vào thị trường mới nổi, điều đó sẽ mở ra cơ hội thu hút rất nhiều nhà đầu tư tìm hiểu. Việc nâng hạng giúp mở rộng quy mô tiếp cận các quỹ đầu tư, vì có rất nhiều quỹ chỉ được phép rót vốn vào các thị trường mới nổi. Khi bạn đi quảng bá thị trường (roadshow), các quỹ sẽ chú ý, trao đổi và đưa bạn lên “bản đồ đầu tư”. Vì vậy, tôi tin đây sẽ là cơ hội rất tốt cho Việt Nam khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi. Hy vọng trong 1-2 năm tới, dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ đổ vào Việt Nam ngày càng nhiều hơn.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!