“Nhân lực là điều kiện quyết định để IFRS được áp dụng thực chất”

Ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh, CEO Smart Train Academy.

Chuyển đổi sang IFRS là bước chuyển lớn về tư duy quản trị

Phóng viên: Việt Nam đang từng bước áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), hướng tới nâng cao tính minh bạch, khả năng so sánh của thông tin tài chính và đáp ứng yêu cầu hội nhập của thị trường vốn. Theo ông, nguồn nhân lực có vai trò như thế nào trong tiến trình này và nhu cầu đào tạo IFRS tại Việt Nam hiện nay ra sao?

Ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh: Nhìn rộng ra bối cảnh toàn cầu, IFRS đã trở thành một “ngôn ngữ tài chính” chung, được công nhận và áp dụng tại hơn 140 quốc gia, trong đó có nhiều quốc gia trong khu vực châu Á, nhằm nâng cao tính minh bạch và gia tăng sức thu hút cho thị trường vốn.

Tại Việt Nam, dưới sự định hướng của Quốc hội và Chính phủ, Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 118/2026/TT-BTC ngày 18/8/2026 hướng dẫn đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, song hành với các mục tiêu chiến lược về nâng hạng thị trường chứng khoán.

Trong tiến trình này, nguồn nhân lực là điều kiện quyết định để IFRS được áp dụng thực chất. Nếu người làm báo cáo tài chính không hiểu bản chất giao dịch và không đủ năng lực xét đoán, doanh nghiệp có thể chuyển đổi số liệu về hình thức nhưng chất lượng thông tin không được cải thiện.

Đặc biệt, tôi muốn nhấn mạnh, chuyển đổi sang IFRS không đơn thuần là thay đổi cách hạch toán kế toán mà là một bước chuyển lớn về tư duy quản trị minh bạch.

Trong vài năm gần đây, nhu cầu đào tạo và tìm hiểu về IFRS từ thị trường đang tăng khá nhanh. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các định chế tài chính, khối doanh nghiệp FDI, các ngân hàng, tập đoàn, tổng công ty nhà nước hay các công ty niêm yết lớn... đã chủ động cử nhân sự tham dự các khóa học về IFRS để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài, các tổ chức tài trợ vốn và chuẩn bị cho doanh nghiệp chuyển đổi trong tương lai.

Điều này kéo theo nhu cầu rất lớn từ người học, khi các nhân sự tài chính - kế toán nhận thức rõ việc trang bị kiến thức IFRS là một lợi thế cạnh tranh thiết yếu trong tuyển dụng và đánh giá nhân viên.

Phóng viên: Để IFRS có thể được áp dụng rộng rãi và thực chất, theo ông, các cơ sở đào tạo cần tham gia như thế nào vào quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực? Việc đào tạo IFRS hiện nay cần thay đổi ra sao để người học không chỉ nắm được chuẩn mực mà còn có khả năng vận dụng vào thực tế tại doanh nghiệp?

Ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh: Các trường đại học và các tổ chức nghề nghiệp đang đóng vai trò là “cầu nối” nền tảng để chuẩn bị thế hệ nhân sự mới. Hiện nay, nhiều trường đại học đã từng bước đưa chuẩn mực kế toán quốc tế vào chương trình giảng dạy.

Tuy nhiên, để đáp ứng được đòi hỏi từ doanh nghiệp, phương pháp đào tạo cần có sự dịch chuyển linh hoạt hơn, giảm bớt tính hàn lâm và gia tăng tính ứng dụng thực tiễn.

Áp dụng IFRS sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và chất lượng thông tin tài chính của doanh nghiệp, qua đó củng cố chất lượng thị trường vốn. Ảnh: Internet

Cụ thể, việc giảng dạy cần ưu tiên phương pháp xử lý tình huống thực tế (case study), giúp người học hiểu rõ cách thức vận dụng IFRS vào từng ngành nghề đặc thù. Các ngành như ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, sản xuất, bán lẻ, nông nghiệp... có các vấn đề và trọng tâm khác nhau khi áp dụng chuẩn mực IFRS.

Bên cạnh đó, một yếu tố không thể thiếu hiện nay là năng lực tích hợp với hệ thống công nghệ. Người học cần được làm quen với việc xử lý dữ liệu kế toán trên các nền tảng ERP hoặc phần mềm kế toán có khả năng tương thích với IFRS như SAP, Oracle, MISA..., vì đây là công cụ bắt buộc để doanh nghiệp có thể vận hành IFRS trong môi trường số hóa.

Ngoài ra, cần chuyển từ dạy nội dung chuẩn mực sang thiết kế các khóa đào tạo IFRS phù hợp với nhu cầu từng nhóm đối tượng: sinh viên học kiến thức nền tảng; nhân sự kế toán học cách xử lý giao dịch; kế toán trưởng và giám đốc tài chính (CFO) học về chính sách, tác động và quản lý quá trình chuyển đổi.

IFRS không chỉ là câu chuyện của phòng kế toán

Phóng viên: Là một trong những đơn vị tham gia đào tạo IFRS tại Việt Nam, Smart Train Academy đã có những hoạt động cụ thể nào nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và đội ngũ kế toán - kiểm toán - tài chính nâng cao năng lực áp dụng IFRS? Qua thực tế đào tạo, Smart Train nhận thấy những khó khăn hoặc khoảng trống lớn nhất về nguồn nhân lực IFRS hiện nay là gì?

Ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh: Với tâm thế đồng hành cùng tiến trình hội nhập, từ năm 2016, Smart Train Academy đã nỗ lực mang đến các chương trình đào tạo IFRS chuẩn quốc tế từ Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh (ACCA).

Chúng tôi cung cấp các chương trình đào tạo IFRS từ nền tảng (CertIFR) đến chuyên sâu (DipIFR) bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh, giúp học viên tháo gỡ rào cản ngoại ngữ.

Bên cạnh đó, Smart Train Academy cũng đã phối hợp với các cơ quan quản lý, các hiệp hội nghề nghiệp trong và ngoài nước, các trường đại học, các công ty tư vấn lớn tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm, cập nhật kiến thức về IFRS.

Thời gian qua, chúng tôi cũng vinh dự được nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn tin tưởng lựa chọn làm đối tác đào tạo, tổ chức nhiều khóa học IFRS “may đo” riêng cho từng đặc thù doanh nghiệp và ngành.

Thông qua kinh nghiệm thực tế, chúng tôi nhận thấy người làm nghề hiện nay đang cần được bồi đắp thêm ở ba khía cạnh.

Thứ nhất, là sự tự tin trong việc đưa ra các “xét đoán chuyên môn” và dự phóng tài chính - vốn rất quan trọng trong IFRS nhưng lại khá mới mẻ so với thói quen làm việc theo nguyên tắc truyền thống.

Thứ hai, trình độ tiếng Anh chuyên ngành cần được cải thiện để nhân sự có thể chủ động cập nhật các thay đổi liên tục từ chuẩn mực quốc tế.

Cuối cùng, kỹ năng làm việc với hệ thống công nghệ thông tin (IT) và quản trị dữ liệu trên hệ thống vẫn còn là một điểm nghẽn cần sớm khắc phục.

Ở phạm vi rộng hơn, qua kinh nghiệm thực tiễn, chúng tôi nhận thấy có 4 khoảng trống chính: biết chuẩn mực nhưng chưa xử lý được giao dịch thực tế; thiếu dữ liệu và hệ thống cần thiết; thiếu người có thể tham gia hoặc dẫn dắt toàn bộ dự án chuyển đổi; nhiều doanh nghiệp vẫn xem IFRS là việc riêng của phòng kế toán.

Khoảng trống lớn nhất không phải là thiếu người từng học IFRS, mà là thiếu người có thể phân tích giao dịch, xử lý dữ liệu, lập báo cáo, thuyết minh và bảo vệ xét đoán. Mục tiêu đào tạo IFRS phải là làm được việc, không chỉ hiểu khái niệm hay học thuộc chuẩn mực.

Phóng viên: Việt Nam đã đạt bước tiến quan trọng trong tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán, trong khi yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng và vị thế của thị trường vốn ngày càng đặt ra rõ nét. Trong đó, minh bạch tài chính của doanh nghiệp là một trong những yếu tố nền tảng. Từ kinh nghiệm thực tiễn, Smart Train Academy có những khuyến nghị gì đối với cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức nghề nghiệp và cơ sở đào tạo để thúc đẩy áp dụng IFRS, qua đó góp phần củng cố những nền tảng cho tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh: Để tiến trình IFRS diễn ra nhịp nhàng, hỗ trợ tốt cho mục tiêu minh bạch hóa và nâng hạng thị trường vốn, chúng tôi xin chia sẻ một vài góc nhìn đóng góp.

Về phía cơ quan quản lý, cần sớm ban hành các thông tư, văn bản hướng dẫn chi tiết, đặc biệt là các hướng dẫn làm rõ quan hệ giữa báo cáo IFRS với thuế, thống kê, phân phối lợi nhuận, quản lý vốn...; đồng thời tháo gỡ những điểm khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế, tạo tâm lý an tâm cho doanh nghiệp khi chuyển đổi.

Bên cạnh đó, cần đánh giá đúng năng lực sẵn sàng của doanh nghiệp và mức độ am hiểu IFRS của đội ngũ kế toán - tài chính để đưa ra lộ trình áp dụng phù hợp. Việc đào tạo cũng cần gắn với tiến độ triển khai thực tế, tránh khoảng cách quá dài giữa thời điểm nhân sự được đào tạo và thời điểm doanh nghiệp áp dụng IFRS. Nếu kiến thức đã được trang bị nhưng trong thời gian dài không có điều kiện vận dụng vào thực tế, nhân sự có thể phải cập nhật, củng cố lại, làm phát sinh thêm chi phí đào tạo.

Về phía doanh nghiệp, ban điều hành nên nhìn nhận IFRS là một phần trong chiến lược nâng cấp toàn diện hệ thống quản trị, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều phòng, ban. Doanh nghiệp nên có sự chuẩn bị sớm về ngân sách nâng cấp hệ thống phần mềm, đồng thời xây dựng lộ trình đào tạo và cập nhật kiến thức về IFRS cho nhân sự trong dài hạn.

Cuối cùng, đối với các cơ sở đào tạo và tổ chức nghề nghiệp, các bên có thể tăng cường kết nối để xây dựng hệ thống học liệu dùng chung, thống nhất từ điển thuật ngữ chuyên ngành bằng tiếng Việt; tổ chức các hội thảo và diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm áp dụng IFRS trong thực tiễn; đồng thời tăng cường các khóa học cập nhật kiến thức cũng như áp dụng IFRS theo các ngành đặc thù.

Nếu các giải pháp trên được triển khai đồng bộ, từ hoàn thiện hướng dẫn, xây dựng lộ trình phù hợp đến chuẩn bị nguồn nhân lực và hệ thống công nghệ, tiến trình áp dụng IFRS tại Việt Nam sẽ được thúc đẩy thực chất và hiệu quả hơn.

Nhìn rộng hơn, việc áp dụng IFRS sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và chất lượng thông tin tài chính của doanh nghiệp, qua đó củng cố chất lượng thị trường vốn, tăng niềm tin của nhà đầu tư và hỗ trợ mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!