Bán dẫn Việt Nam trước cột mốc 1.000 tỷ USD: Nâng tầm vị thế và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Ngành bán dẫn Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội trong bối cảnh thị trường bán dẫn toàn cầu tăng trưởng mạnh và trong xu hướng tái cấu trúc.

Phóng viên: Có thể thấy, những năm gần đây, các xu hướng công nghệ đang phát triển với tốc độ rất nhanh. Trong bối cảnh đó, từ góc nhìn của Hiệp hội Bán dẫn Đông Nam Á, bà đánh giá như thế nào về thị trường bán dẫn toàn cầu cũng như khu vực? Đâu sẽ là những cơ hội và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam?

Bà Linda Tan, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á: Từ góc nhìn của chúng tôi, triển vọng dài hạn của ngành công nghiệp bán dẫn là vô cùng tích cực. Năm 2026 đang trở thành một năm cột mốc, khi thị trường bán dẫn toàn cầu dự báo sẽ vượt mốc 1.000 tỷ USD, nhờ vào đà tăng trưởng của trí tuệ nhân tạo (AI), tính toán hiệu năng cao (HPC), bộ nhớ tiên tiến và quá trình chuyển đổi số tiếp diễn.

Bà Linda Tan, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á – chia sẻ tại Chương trình phát động Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam – SEMIEXPO Việt Nam 2026.

Vượt ra ngoài những con số ấn tượng đó, chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu cũng đang phát triển. Đông Nam Á đang nổi lên vừa là một khu vực tăng trưởng trọng điểm, vừa là một phần ngày càng quan trọng trong chiến lược tăng cường tính tự chủ và chống chịu cho chuỗi cung ứng của các tập đoàn. Khi các doanh nghiệp đa dạng hóa mạng lưới sản xuất và mở rộng công suất, khu vực này đang ở vị thế rất thuận lợi để đón làn sóng đầu tư bán dẫn tiếp theo.

Nằm trong bức tranh tăng trưởng chung của khu vực, Việt Nam đang tạo dựng đà phát triển rất mạnh mẽ khi thu hút được những khoản đầu tư lớn từ các tập đoàn công nghệ và bán dẫn hàng đầu thế giới. Cơ hội hiện nay của Việt Nam là gia tăng giá trị thu về từ các khoản đầu tư này bằng cách tiến dần lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, nâng cao năng lực nội địa, phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng trong nước và mở rộng các hoạt động mang lại giá trị gia tăng cao hơn.

Sự tiến triển này được phản ánh rõ nét qua triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam – SEMIEXPO Viet Nam. Kể từ kỳ tổ chức đầu tiên vào năm 2024, số lượng doanh nghiệp tham gia trưng bày tại sự kiện này đã tăng 41%. Con số này cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của ngành đối với Việt Nam, đồng thời củng cố vai trò của SEMIEXPO trong việc kết nối hệ sinh thái bán dẫn trong nước với ngành công nghiệp toàn cầu.

Phóng viên: Việt Nam đang tích cực cải thiện cơ chế, chính sách ưu đãi cũng như chuẩn bị hạ tầng (năng lượng xanh, logistics, các khu công nghệ cao) để đón làn sóng FDI bán dẫn. Từ kinh nghiệm của SEMI SEA trong việc kết nối các tập đoàn toàn cầu, bà đánh giá thế nào về mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam? Các nhà đầu tư bán dẫn lớn hiện đang quan tâm đến điều gì nhất?

Bà Linda Tan, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á: Môi trường đầu tư của Việt Nam ngày càng trở nên hấp dẫn, và điều này đã được chứng minh qua dòng vốn đầu tư đang chảy vào quốc gia này, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển tiếp theo của ngành bán dẫn tại đây.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư ngày nay quan tâm đến nhiều yếu tố vượt ra ngoài các chính sách ưu đãi thuần túy. Những cân nhắc then chốt bao gồm: nguồn nhân lực, hạ tầng, khả năng tiếp cận nguồn năng lượng sạch ổn định, năng lực của chuỗi cung ứng nội địa và một môi trường kinh doanh có thể dự báo trước.

Năng lượng đang trở nên đặc biệt quan trọng, xét cả về tính ổn định lẫn khả năng tiếp cận các nguồn năng lượng sạch hơn, đặc biệt trong bối cảnh các công ty bán dẫn toàn cầu nỗ lực thực hiện các cam kết khử cacbon và phát triển bền vững.

Thông qua sáng kiến Hợp tác Năng lượng (Energy Collaborative), SEMI đã kết nối các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo các cơ quan chức năng tại Việt Nam vào đầu tháng 10/2026 nhằm xác định các thách thức cốt lõi và đưa ra những khuyến nghị thực tiễn. Các khuyến nghị này sẽ được tổng hợp thành một báo cáo định hướng (position paper), dự kiến công bố tại SEMIEXPO Việt Nam vào tháng 12 năm 2026.

Cam kết của chúng tôi đối với Việt Nam cũng mở rộng sang việc củng cố hệ sinh thái bán dẫn nội địa. Thông qua Chương trình Tìm kiếm Nhà cung ứng (Supplier Search Programme) của SEMI, chúng tôi đang kết nối các nhà cung ứng Việt Nam với nhóm khách hàng (mua) toàn cầu, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Ngoài ra, chúng tôi cũng hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực – yếu tố nền tảng cho các tham vọng bán dẫn dài hạn của Việt Nam.

Sau cùng, SEMI cam kết sẽ đồng hành cùng Chính phủ và doanh nghiệp để củng cố hệ sinh thái bán dẫn của Việt Nam, đồng thời kết nối hệ sinh thái này chặt chẽ hơn với ngành công nghiệp toàn cầu.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) ký kết thỏa thuận hợp tác với Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á (SEMI SEA).

Phóng viên: Bà đã đề cập đến vấn đề nguồn nhân lực; vậy, bà đánh giá như thế nào về năng lực và độ sẵn sàng hiện tại của lực lượng lao động Việt Nam?

Bà Linda Tan, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á: Việt Nam có nền tảng vững chắc cho việc phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn, với lực lượng kỹ sư ngày càng tăng cùng sự tham gia tích cực từ Chính phủ, nhà trường và doanh nghiệp. Điều này được hậu thuẫn bởi mục tiêu quốc gia rõ ràng: đào tạo ít nhất 50.000 chuyên gia bán dẫn đến năm 2030.

Bước đi tiếp theo không chỉ dừng lại ở con số, mà là “mức độ sẵn sàng đối với ngành” – bảo đảm lực lượng lao động có cơ hội thực hành, sở hữu kỹ năng phù hợp và kết nối mạnh mẽ hơn với ngành công nghiệp bán dẫn.

SEMI đang tạo ra những lộ trình kết nối này. Tại SEMIEXPO Việt Nam 2026, các chương trình SEMI TECH Zoomers Bootcamp và Talent CONNECT sẽ kết nối sinh viên kỹ thuật Việt Nam với các công nghệ bán dẫn, doanh nghiệp, chuyên gia tư vấn và cơ hội nghề nghiệp.

Vươn ra ngoài phạm vi Việt Nam, các chương trình đào tạo cấp tốc (bootcamp) cấp khu vực của chúng tôi mang đến cho sinh viên Việt Nam cơ hội tiếp xúc với hệ sinh thái bán dẫn trên khắp Đông Nam Á. Thông qua TECH Zoomers Bootcamp 1.0 tại Malaysia và 2.0 tại Singapore, sinh viên Việt Namđược trải nghiệm thực tế về ngành thông qua sự kết hợp giữa học lý thuyết và thực hành, bao gồm các hội thảo trong phòng sạch (cleanroom), diễn đàn kỹ thuật và tham quan doanh nghiệp.

Tóm lại, SEMI cam kết hỗ trợ các mục tiêu nhân lực quốc gia của Việt Nam bằng cách mang đến cho tài năng Việt cơ hội tiếp xúc rộng hơn với ngành trong khu vực, học tập thực tiễn và kết nối mạnh mẽ hơn với hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu.

Phóng viên: Nằm trong xu thế chung, các quốc gia láng giềng của Việt Nam cũng như các nước trong khu vực đều đang nỗ lực củng cố vị thế của mình trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Theo bà, Việt Nam nên định vị mình như thế nào để vừa hợp tác, vừa tạo ra sự cộng hưởng chiến lược, thay vì chỉ cạnh tranh trực tiếp với các nước lân cận trong mạng lưới sản xuất của Đông Nam Á?

Bà Linda Tan, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á: Sức mạnh của Đông Nam Á nằm ở sự đa dạng và tính kết nối chặt chẽ giữa các hệ sinh thái bán dẫn trong khu vực. Tiềm năng lớn nhất nằm ở việc xây dựng một mạng lưới sản xuất bán dẫn tích hợp hơn, nơi thế mạnh của từng thị trường có thể củng cố năng lực cạnh tranh cho toàn khu vực.

Đối với Việt Nam, cơ hội nằm ở việc tự định vị để đóng vai trò mạnh mẽ hơn trong chuỗi cung ứng bán dẫn của Đông Nam Á, dựa trên nền tảng sản xuất hiện có và từng bước phát triển các năng lực mới. Điều này đồng nghĩa với việc nâng cao năng lực của các nhà cung ứng nội địa, đào tạo nhân lực sẵn sàng cho ngành, cải thiện hạ tầng và dần chuyển dịch sang các hoạt động bán dẫn có giá trị gia tăng cao hơn.

Đồng thời, Việt Nam có thể củng cố sự kết nối với hệ sinh thái bán dẫn rộng lớn hơn của Đông Nam Á và tạo ra sự cộng hưởng lớn hơn trên toàn chuỗi cung ứng khu vực. Điều này giúp thúc đẩy hợp tác xuyên biên giới giữa các công ty, nhà cung ứng và lực lượng lao động, cho phép Việt Nam tận dụng các năng lực, quan hệ đối tác và cơ hội trong toàn khu vực. Các nền tảng như SEMICON Southeast Asia có thể cung cấp không gian tự nhiên cho những kết nối và trao đổi này.

Cuối cùng, Đông Nam Á sẽ có sức cạnh tranh toàn cầu mạnh mẽ hơn nếu chúng ta định vị khu vực như một hệ sinh thái bán dẫn kết nối thống nhất, nơi các quốc gia phát huy thế mạnh riêng và tạo ra sự cộng hưởng lớn hơn trong chuỗi giá trị khu vực.

Phóng viên: Để ngành công nghiệp bán dẫn thực sự trở thành động lực tăng trưởng kinh tế bền vững cho Việt Nam, bà muốn gửi thông điệp gì đến các doanh nghiệp Việt Nam về việc nâng cao năng lực tài chính, công nghệ và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu?

Bà Linda Tan, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn Đông Nam Á: Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, cơ hội hiện tại là chuyển từ vị thế tham gia sang hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Điều đó có nghĩa là phải đầu tư vào công nghệ và nhân tài, hiểu rõ các yêu cầu của ngành công nghiệp toàn cầu cũng như các tiêu chuẩn SEMI (SEMI Standards).

Các doanh nghiệp Việt Nam có thể tập trung vào những lĩnh vực mình đã có năng lực phù hợp, từ đó từng bước tích lũy công nghệ, chuyên môn và uy tín cần thiết để trở thành đối tác tin cậy của các khách hàng toàn cầu.

Khả năng kết nối với ngành công nghiệp toàn cầu cũng đóng vai trò quyết định. Các nền tảng như hiện có như SEMIEXPO và SEMICON mang lại cho doanh nghiệp Việt Nam sự hiện diện rõ nét hơn trong hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu và cơ hội thiết lập các mối quan hệ kinh doanh. Điều này còn được củng cố thông qua các sáng kiến như GlobalCONNECT và Chương trình Tìm kiếm Nhà cung ứng trong khuôn khổ Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam – SEMIEXPO Viet Nam, giúp cung cấp các kết nối định hướng chuẩn xác hơn trên toàn chuỗi giá trị toàn cầu.

Sau cùng, yếu tố cốt lõi là tầm nhìn dài hạn, đầu tư vào năng lực cốt lõi và luôn duy trì kết nối với ngành công nghiệp toàn cầu. Doanh nghiệp Việt Nam càng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu thì hệ sinh thái bán dẫn của Việt Nam sẽ càng trở nên mạnh mẽ và bền vững.

Phóng viên: Xin được cảm ơn những chia sẻ của bà!