Muốn tăng trưởng 2 con số, phải bắt đầu từ cải cách cho doanh nghiệp

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Phóng viên: Theo ông, trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đâu là những điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp phát huy tốt hơn vai trò động lực của nền kinh tế?

Ông Đậu Anh Tuấn: Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, sự phát triển của doanh nghiệp luôn gắn liền với quá trình cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính. Những giai đoạn tháo gỡ được nhiều rào cản nhất cũng là thời điểm kinh tế và doanh nghiệp phát triển mạnh nhất.

Vì vậy, với Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và các chương trình thúc đẩy tăng trưởng hiện nay, đặc biệt là quyết tâm cải cách điều kiện kinh doanh, chúng tôi kỳ vọng sẽ tạo ra chuyển biến mạnh mẽ cho khu vực doanh nghiệp. Điều quan trọng là quá trình cải cách phải được triển khai quyết liệt, đồng bộ và trở thành động lực xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống.

Qua phản ánh của doanh nghiệp, có thể thấy những vướng mắc hiện nay khá đa dạng. Một trong những vấn đề lớn là quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật diễn ra nhanh nên một số quy định chưa thực sự đồng bộ. Có trường hợp văn bản cũ đã bãi bỏ nhưng văn bản thay thế chưa được ban hành; hoặc luật đã có hiệu lực nhưng nghị định, thông tư hướng dẫn còn chậm hoặc còn chồng chéo. Điều này khiến quá trình thực thi ở cơ sở gặp khó khăn và ảnh hưởng đến việc triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Một khó khăn khác là chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính vẫn chưa thực sự đồng bộ. Một số doanh nghiệp phản ánh dù đã nộp hồ sơ điện tử nhưng vẫn phải nộp thêm hồ sơ giấy, thời gian xử lý ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, việc thực hiện thủ tục hành chính giữa các địa phương vẫn còn khác nhau, thiếu tính thống nhất. Chúng tôi kỳ vọng những bất cập này sẽ sớm được khắc phục để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Phóng viên: Điều gì đang thay đổi trong cách đồng hành với doanh nghiệp để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, thưa ông?

Ông Đậu Anh Tuấn: Muốn đạt tốc độ tăng trưởng cao thì động lực quan trọng nhất vẫn là khu vực doanh nghiệp. Chính phủ cũng đã xác định rất rõ điều này, vì vậy một trong những ưu tiên hàng đầu thời gian qua là tháo gỡ những vướng mắc đối với các dự án đầu tư.

Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết, luật và nghị định nhằm xử lý các điểm nghẽn, qua đó giúp nhiều dự án tồn đọng được khơi thông và đưa vào triển khai trở lại, tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng từ chính khu vực doanh nghiệp.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu tăng trưởng cao đang tạo ra sự thay đổi rõ nét trong tư duy và cách hành xử của chính quyền địa phương. Nếu trước đây doanh nghiệp phải chủ động đi thúc đẩy các cơ quan quản lý để dự án được triển khai thì nay, tại nhiều địa phương, chính quyền lại chủ động đồng hành, vận động doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ đầu tư. Điều đó cho thấy vai trò của chính quyền đang chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo và hỗ trợ phát triển.

Đây là tín hiệu rất tích cực bởi để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, chính quyền không thể chỉ chờ doanh nghiệp đề xuất mà phải chủ động nhận diện những dự án còn vướng mắc, những lĩnh vực cần ưu tiên và kịp thời tháo gỡ khó khăn. Tôi cho rằng sự chuyển biến về tư duy này sẽ là yếu tố quan trọng giúp cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và phát huy tốt hơn nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp.

Phóng viên: Ông nhìn nhận như thế nào về sự chuyển biến của chính quyền địa phương trong thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt tại TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh?

Ông Đậu Anh Tuấn: Các đô thị lớn như TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đang chịu áp lực rất lớn về tăng trưởng và phát triển. Tuy nhiên, chính áp lực đó đã tạo ra những chuyển biến rõ rệt trong cách điều hành của chính quyền. Thời gian qua, hai địa phương đã triển khai nhiều giải pháp với tinh thần khẩn trương hơn rất nhiều so với trước đây.

Có thể thấy, TP. Hà Nội đang như một đại công trường với nhiều dự án, công trình trọng điểm được triển khai đồng thời. Để làm được điều đó, quy trình, thủ tục hành chính đã có nhiều thay đổi theo hướng rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao tính chủ động của chính quyền các cấp. Đằng sau việc đẩy nhanh tiến độ các dự án là quá trình cải cách mạnh mẽ về thủ tục hành chính và thay đổi tư duy trong quản lý, điều hành.

Theo tôi, sự quyết liệt của Hà Nội cũng như TP. Hồ Chí Minh là tín hiệu rất tích cực đối với nền kinh tế. Đây là những trung tâm kinh tế lớn, đóng góp tỷ trọng cao vào tăng trưởng của cả nước. Khi các địa phương này tăng tốc, không chỉ tạo động lực cho phát triển của chính mình mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nền kinh tế.

Phóng viên: Hộ kinh doanh cũng là khu vực có đóng góp lớn cho nền kinh tế, xin ông cho biết, làm thế nào để hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi thành doanh nghiệp?

Ông Đậu Anh Tuấn: Năm 2026 là năm có nhiều thay đổi đối với hộ kinh doanh khi phương thức quản lý thuế được điều chỉnh, đòi hỏi các hộ phải thích nghi và từng bước chuyển sang hoạt động chính thức, thực hiện kê khai thuế đầy đủ. Muốn làm được điều đó, trước hết thủ tục hành chính phải rõ ràng, đơn giản và dễ thực hiện.

Thực tế cũng cho thấy, khu vực hộ kinh doanh rất nhạy cảm với thủ tục hành chính. Nơi nào thủ tục còn rườm rà, tâm lý thu hẹp hoạt động sẽ lớn hơn. Ngược lại, những hộ hiểu rõ chính sách và quy định pháp luật lại có xu hướng mạnh dạn mở rộng quy mô và chuyển đổi thành doanh nghiệp. Do đó, cùng với cải cách thủ tục, cần tăng cường phổ biến chính sách, đào tạo và hỗ trợ nhóm đối tượng này.

Một thời gian dài, nhiều chương trình hỗ trợ mới chủ yếu hướng tới doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp, trong khi khu vực hộ kinh doanh chưa được tiếp cận đầy đủ. Muốn đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, các chính sách hỗ trợ cần dành sự quan tâm nhiều hơn cho khu vực hộ kinh doanh, giúp họ đủ điều kiện và động lực phát triển lên mô hình doanh nghiệp.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!