Luật Đất đai mới kỳ vọng rút ngắn thủ tục, tạo đà cho thị trường bất động sản
![]() |
| Luật sư Phạm Thanh Tuấn, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội. |
Phóng viên: Luật Đất đai (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua sáng 21/11. Từ góc độ pháp lý, ông đánh giá như thế nào về việc Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) ở thời điểm hiện nay? Việc sửa đổi Luật có ý nghĩa ra sao đối với việc hoàn thiện thể chế và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển?
Luật sư Phạm Thanh Tuấn: Điểm đặc biệt tại kỳ họp lần này là Quốc hội đã thông qua cả bốn luật được xem là xương sống và mang tính nền tảng trong lĩnh vực bất động sản, gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Đấu thầu.
Một dự án bất động sản phải đi từ lựa chọn nhà đầu tư, tiếp cận đất đai đến xây dựng và đưa nhà ở vào kinh doanh. Vướng mắc ở bất kỳ khâu nào cũng có thể làm cả dự án phải chờ. Vì vậy, theo tôi, ý nghĩa của kỳ họp này là Quốc hội có điều kiện xử lý đồng thời những vướng mắc liên quan đến nhiều luật.
Đối với Luật Đất đai, một trong những điểm doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là sự thay đổi về cơ chế xác định giá đất đối với các dự án đầu tư.
Theo quy định của Luật Đất đai 2024, việc xác định giá đất được thực hiện theo nguyên tắc thị trường, thông qua việc xác định giá đất cụ thể. Việc xác định giá đất cụ thể phức tạp và phải chờ đến khi có quyết định giá đất mới biết chính xác. Tuy nhiên, với Luật Đất đai năm 2026 vừa được ban hành, cách thức xác định giá đất đã có sự thay đổi rất lớn.
Theo đó, đối với các dự án đầu tư, thay vì áp dụng phương pháp xác định giá đất cụ thể như trước, cơ chế mới sẽ áp dụng bảng giá đất kết hợp với hệ số điều chỉnh.
Sự thay đổi này sẽ có tác động rất lớn đối với doanh nghiệp theo hướng giúp doanh nghiệp xác định tương đối rõ ràng chi phí đầu tư dự kiến ngay từ ban đầu, đồng thời rút ngắn quá trình xác định giá đất. Khi chi phí đất đai được xác định rõ ràng hơn và thời gian thực hiện thủ tục được rút ngắn, doanh nghiệp có thể sớm đưa dự án vào triển khai.
Đây là một trong những điểm mới nổi bật của Luật Đất đai lần này.
Nhìn một cách tổng thể, để tạo ra bước ngoặt cho thị trường bất động sản còn cần nhiều yếu tố, như lãi suất, sức mua và nguồn cung nhà ở. Điều Luật có thể tác động trực tiếp là thời gian doanh nghiệp cần để hoàn tất các thủ tục đất đai.
Chẳng hạn, các quy định chuyển tiếp tại Điều 110 cho phép một số dự án đã lựa chọn nhà đầu tư đúng quy định trước đây tiếp tục làm thủ tục giao đất khi đáp ứng các điều kiện luật định. Với những dự án đó, triển vọng trở lại thị trường đã rõ hơn.
Bên cạnh đó, Luật Đất đai sửa đổi cũng đã đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Luật Đất đai năm 2024 được xây dựng khi còn cấp huyện. Nay Điều 18 phân định thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Ví dụ, đối với hộ gia đình, cá nhân, thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất thuộc UBND cấp xã. Việc ghi rõ thẩm quyền ngay trong Luật giúp người dân biết cơ quan nào có trách nhiệm quyết định hồ sơ của mình.
Theo tôi, thước đo của lần sửa luật này là người dân có được giải quyết hồ sơ nhanh hơn và doanh nghiệp có bớt thời gian chờ để triển khai dự án hay không. Khi những dự án đủ điều kiện có thể sớm đưa nhà ở ra thị trường, tác động của việc sửa luật sẽ rõ nhất với người mua nhà.
Phóng viên: Ngoài những thay đổi quan trọng vừa đề cập, theo ông, đâu là những điểm mới đáng chú ý khác của Luật Đất đai (sửa đổi), có ý nghĩa trong việc khắc phục những bất cập của chính sách đất đai và giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thời gian qua?
Luật sư Phạm Thanh Tuấn: Bên cạnh những thay đổi về cơ chế xác định giá đất, tôi cho rằng điểm đáng chú ý là cách Luật xử lý hai vấn đề trong giải phóng mặt bằng. Dự án cần sớm có đất để triển khai, còn người dân cần biết sau khi bàn giao đất, chỗ ở, việc làm và thu nhập của gia đình mình sẽ được bảo đảm thế nào.
Về tiến độ, Luật cho phép cơ quan có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo Luật định. Việc thu hồi đất không đòi hỏi phải bố trí tái định cư, phương án đã được niêm yết công khai và trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án. Điều cần hiểu rõ là người dân đồng ý về thời điểm thu hồi đất. Cơ quan có thẩm quyền vẫn phải phê duyệt phương án và bảo đảm quyền bồi thường, hỗ trợ của người dân theo quy định.
Về sinh kế, Điều 46 Luật Đất đai sửa đổi yêu cầu ngay khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đơn vị thực hiện phải dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế cho thời gian ít nhất ba năm kể từ khi có quyết định thu hồi đất.
Hằng năm, UBND cấp xã chỉ đạo khảo sát việc làm, thu nhập để xem xét mức hỗ trợ đối với những người bị mất việc hoặc giảm thu nhập. Luật cũng cho phép UBND cấp tỉnh quy định thêm biện pháp và mức hỗ trợ phù hợp với thực tế địa phương.
![]() |
| Sự đồng bộ giữa pháp luật đất đai, đầu tư và đấu thầu giúp dự án mới thuận lợi hơn từ khâu lựa chọn nhà đầu tư đến giao đất. Ảnh: Thu Hiền. |
Theo tôi, điểm đáng chú ý là trách nhiệm của chính quyền đối với người dân còn tiếp tục sau ngày bàn giao mặt bằng. Muốn hỗ trợ đúng người, đúng mức, địa phương phải ghi nhận được người dân sống bằng nghề gì, thu nhập ra sao trước khi thu hồi đất. Đó là căn cứ để sau này đánh giá sinh kế của từng gia đình đã phục hồi đến đâu và họ còn cần hỗ trợ gì.
Phóng viên: Các quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản. Theo ông, Luật sẽ tác động như thế nào đến tiến độ triển khai dự án, nguồn cung trên thị trường và môi trường đầu tư của doanh nghiệp?
Luật sư Phạm Thanh Tuấn: Trước hết, cần nhìn nhận rằng, các luật vừa được thông qua tác động trực tiếp đến thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, tiếp cận đất đai và triển khai dự án. Trong khi đó, câu chuyện nguồn cung trên thị trường cần được xem xét ở góc độ tổng thể hơn.
Để tạo ra nguồn cung phù hợp với nhu cầu của thị trường, yếu tố quan trọng nhất là phải bảo đảm sự cân bằng cung - cầu. Muốn vậy, bên cạnh các quy định của những luật nêu trên, cần chú trọng hai vấn đề.
Thứ nhất, bảo đảm tính minh bạch, rõ ràng trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án mới.
Nội dung này đã được quy định tương đối cụ thể trong Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư. Đáng chú ý, Luật Đấu thầu vừa được Quốc hội thông qua đã có những quy định theo hướng đơn giản hóa, rút ngắn một số bước trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.
Đặc biệt, đối với những dự án có tính chất đặc thù, dự án trọng điểm hoặc có tác động lan tỏa, việc rút ngắn thủ tục lựa chọn nhà đầu tư có ý nghĩa về tiến độ. Tuy nhiên, việc rút ngắn chỉ thực hiện đối với một số trình tự, thủ tục; những nội dung liên quan đến công khai, minh bạch thông tin và bảo đảm lợi ích của người dân vẫn phải được thực hiện đầy đủ.
Khi quy trình lựa chọn nhà đầu tư được đơn giản hóa, thời gian thực hiện thủ tục được rút ngắn, nhà đầu tư sẽ có điều kiện tiếp cận dự án và tiếp cận đất đai nhanh hơn.
Thứ hai, hoàn thiện cơ chế tháo gỡ vướng mắc đối với những dự án đã triển khai hoặc đang trong quá trình thực hiện thủ tục đầu tư.
Đối với các dự án đã lựa chọn nhà đầu tư, đang triển khai hoặc đang thực hiện các thủ tục đầu tư nhưng phát sinh vướng mắc, pháp luật, đặc biệt là Luật Đất đai, đã có những quy định về cơ chế xử lý đối với một số dự án chuyển tiếp.
Bên cạnh đó, đối với những dự án trước đây đã triển khai nhưng có vi phạm hoặc tồn tại trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư, Quốc hội và Chính phủ cũng đã ban hành một số nghị quyết, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn.
Có thể kể đến Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài; Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP quy định về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với dự án đầu tư theo hình thức Xây dựng - Chuyển giao. Hay Nghị quyết số 171/2024/QH15 thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất trên phạm vi toàn quốc… Đây là các cơ chế đã có từ trước kỳ họp này.
Như vậy, với dự án mới, lợi ích là doanh nghiệp biết ngay từ đầu con đường tiếp cận đất đai. Với dự án dở dang, lợi ích là có căn cứ để xử lý phần thủ tục còn vướng. Tôi kỳ vọng tác động đến nguồn cung sẽ thấy sớm hơn ở những dự án đã có mặt bằng, có vốn và có thể tiếp tục xây dựng ngay sau khi vướng mắc được giải quyết.
Nhìn một cách tổng thể, tôi cho rằng sự đồng bộ giữa pháp luật đất đai, đầu tư và đấu thầu giúp dự án mới thuận lợi hơn từ khâu lựa chọn nhà đầu tư đến giao đất. Với dự án dở dang, các quy định chuyển tiếp tạo cơ sở để tiếp tục triển khai. Cả hai hướng này đều góp phần cải thiện nguồn cung bất động sản.
Phóng viên: Từ nay đến khi Luật Đất đai (sửa đổi) có hiệu lực, việc thực thi các quy định hiện hành có thể đặt ra những vấn đề gì? Theo ông, cần chuẩn bị những điều kiện nào để bảo đảm Luật mới được triển khai đồng bộ, hiệu quả và hạn chế những vướng mắc phát sinh?
Luật sư Phạm Thanh Tuấn: Tôi cho rằng, cần xem xét vấn đề này ở hai khía cạnh.
Thứ nhất là việc thực thi pháp luật trong giai đoạn chuyển tiếp. Luật Đất đai năm 2024 được ban hành khi chính quyền địa phương còn ba cấp. Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành các quy định phân định lại thẩm quyền để tỉnh và xã tiếp tục giải quyết công việc sau khi kết thúc hoạt động của cấp huyện. Trong thời gian chờ Luật mới có hiệu lực, những hồ sơ của người dân và doanh nghiệp vẫn phải được giải quyết theo quy định đang áp dụng.
Theo tôi, địa phương cần kịp thời cập nhật hướng dẫn và tập huấn cho cán bộ trực tiếp thụ lý hồ sơ, nhất là ở cấp xã. Trọng tâm là cách áp dụng quy định chuyển tiếp đối với hồ sơ đang giải quyết. Khi nắm rõ quy định, cán bộ có thể hướng dẫn ngay cho doanh nghiệp về căn cứ xử lý hồ sơ và các bước tiếp theo.
Thứ hai là công tác chuẩn bị các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật mới.
Theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, các luật hiện nay được xây dựng theo hướng quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, khung pháp lý chung; còn những nội dung cụ thể, chi tiết và thường xuyên thay đổi sẽ do Chính phủ quy định nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.
Vì vậy, ngay cả khi Luật đã được ban hành, việc giải quyết các vấn đề cụ thể trong thực tiễn vẫn phụ thuộc rất lớn vào các nghị định quy định chi tiết của Chính phủ.
Có thể nói, các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành của Chính phủ sẽ gần như là yếu tố quyết định đến hiệu quả thực thi Luật trên thực tế.
Để bảo đảm yêu cầu này, trước hết, các dự thảo nghị định cần được công bố công khai, tổ chức lấy ý kiến từ sớm để các cơ quan, tổ chức và những đối tượng chịu tác động có điều kiện nghiên cứu, đóng góp ý kiến và nắm bắt các quy định dự kiến áp dụng.
Bên cạnh đó, các nghị định cũng cần được ban hành sớm, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương và các cơ quan thực thi có đủ thời gian nghiên cứu, chuẩn bị trước khi Luật và các quy định mới chính thức có hiệu lực.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
Tin tức khác
Giữ quy định thanh toán 5% cuối cùng khi người mua nhà hình thành trong tương lai được cấp sổ
The Victoria tái hiện chất sống phồn hoa xứ Cảng thơm cho giới thành đạt Thanh Hóa
APEC 2027 mở cơ hội, bất động sản Phú Quốc đối mặt phép thử dài hạn
Luật Đấu giá tài sản: Giữ mức tiền đặt trước 20-50% khi đấu giá đất ở cho cá nhân
Từ thuê mặt bằng đến nền tảng tăng trưởng: Bước ngoặt sinh tồn của doanh nghiệp công nghiệp
Phố Hiến Heritage Collection mở mạch giao thương mới từ cảm hứng thương cảng xưa
Khởi công dự án nhà ở xã hội lớn nhất cả nước ở xã Bà Điểm, TP. Hồ Chí Minh
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Chính thức bổ sung ngày 27/7 là ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028
Đánh thức nguồn lực di sản, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc









