Nhập khẩu tăng phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư và năng lực sản xuất của doanh nghiệp

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam 6 tháng năm 2026 đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước.

Trong quý II/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 143,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 156,6 tỷ USD, tăng 39,1% so với cùng kỳ năm trước.

Nhập siêu trong tầm kiểm soát

Thông tin tại Họp báo thường kỳ Bộ Công Thương diễn ra vừa qua, bà Mai Thu Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính (Bộ Công Thương) cho biết, tính chung 6 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu hàng hóa đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước.

Khu vực kinh tế trong nước đạt 53,51 tỷ USD, tăng 4,6%, chiếm 20,1% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 213,01 tỷ USD, tăng 26,0%, chiếm 79,9%.

Có 29 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch xuất khẩu (có 5 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD), chiếm 62,6%.

Xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 239,8 tỷ USD, chiếm 90% tổng kim ngạch xuất khẩu; Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 86,5 tỷ USD. Xuất siêu sang Hoa Kỳ đạt 75,3 tỷ USD tăng 21,3% so với cùng kỳ năm trước.

Nhập khẩu đạt 283,17 tỷ USD, tăng 33,4% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực kinh tế trong nước đạt 78,46 tỷ USD, tăng 24,3%; khu vực FDI đạt 204,71 tỷ USD, tăng 37,3%; có 38 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 92,1% tổng kim ngạch nhập khẩu (có 2 mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 51,0%). Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 115,2 tỷ USD (nhập siêu từ Trung Quốc 77,3 tỷ USD), tăng 39,0%.

Theo bà Mai Thu Hiền, nhập khẩu tăng chủ yếu ở nhóm máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư và năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Nhập khẩu nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 266,4 tỷ USD, chiếm 94,1%; trong đó nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 56%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,1%.

Cán cân thương mại hàng hóa tháng 6 nhập siêu 2,64 tỷ USD. Tính chung 6 tháng nhập siêu 16,65 tỷ USD; cùng kỳ năm trước xuất siêu 7,95 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 24,95 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 8,3 tỷ USD.

Đánh giá về tình trạng nhập siêu trong 6 tháng đầu năm, ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, cần nhìn nhận con số này trong bối cảnh cơ cấu nhập khẩu của nền kinh tế.

Theo ông Trần Thanh Hải, để lý giải con số nhập siêu này, cần nhìn sâu hơn vào cơ cấu các nhóm hàng nhập khẩu, đặc biệt là những nhóm hàng có kim ngạch và tỷ trọng lớn.

Theo đó, lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu dẫn chứng nhóm điện tử, máy vi tính và linh kiện đạt kim ngạch nhập khẩu 6 tháng qua khoảng 110 tỷ USD, tăng tới 62% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 38% tổng kim ngạch nhập khẩu.

"Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác đạt khoảng 34,6 tỷ USD, tăng 22,9%, đây là mức tăng khá cao và chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Chỉ riêng hai nhóm hàng này đã chiếm khoảng 51% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều đó cho thấy, thời gian qua nhu cầu nhập khẩu linh kiện, máy móc, thiết bị phục vụ đầu tư, lắp đặt và sản xuất trong nước tăng rất mạnh", ông Hải phân tích.

Tiếp tục đẩy mạnh hỗ trợ tăng trưởng xuất khẩu

Bên cạnh đó, ông Trần Thanh Hải cũng cho biết thêm, một nhóm hàng khác cũng có mức tăng đáng chú ý là năng lượng và nhiên liệu. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu xăng dầu các loại đạt khoảng 5,87 tỷ USD, tăng 73%; nhập khẩu dầu thô đạt khoảng 4,69 tỷ USD, tăng 17%; nhập khẩu than đạt khoảng 4,66 tỷ USD, tăng 21%.

Đối với mặt hàng xăng dầu, lượng nhập khẩu chỉ tăng khoảng 11%, trong khi trị giá nhập khẩu tăng mạnh tới 75% do tác động của những diễn biến căng thẳng địa chính trị, làm giá nhập khẩu tăng và qua đó góp phần làm tăng kim ngạch nhập khẩu.

“Ngoài ra, nhiều nhóm nguyên liệu đầu vào như sắt thép, hóa chất, chất dẻo và sản phẩm từ chất dẻo, nguyên phụ liệu dệt may, da giày cũng đều tăng. Đây đều là các nhóm hàng phục vụ trực tiếp cho sản xuất, phản ánh nhu cầu đầu tư và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp”, ông Trần Thanh Hải đánh giá.

Ông Trần Thanh Hải cũng cho rằng, nhập siêu có thể tạo áp lực nhất định trong ngắn hạn đối với một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, xét về bản chất, phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay là nguyên phụ liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất và đầu tư, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng sản xuất, xuất khẩu trong thời gian tới.

“Nếu đánh giá tổng thể cán cân thanh toán, ngoài cán cân thương mại chúng ta còn có các nguồn thu quan trọng từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), dịch vụ và các dòng vốn khác thì mức nhập siêu vẫn đang trong tầm kiểm soát”, ông Hải khẳng định.

Thời gian tới, để hỗ trợ tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm, ông Trần Thanh Hải cho biết, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thúc đẩy khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong kết nối doanh nghiệp với các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế...

Đồng thời, Bộ cũng sẽ tăng cường kiểm soát gian lận thương mại, gian lận xuất xứ; đẩy mạnh xác minh xuất xứ đối với các nhóm hàng có kim ngạch lớn, đồng thời theo dõi sát diễn biến nhập khẩu các mặt hàng năng lượng và nguyên liệu đầu vào để có biện pháp điều hành phù hợp.