 |
| Nguồn: VCBS |
Dòng tiền chậm lại, thanh khoản chịu sức ép
Một trong những hiện tượng đáng chú ý của nền kinh tế trong những tháng đầu năm là tốc độ luân chuyển dòng tiền có dấu hiệu chậm lại, dù lượng tiền trong hệ thống vẫn ở mức lớn.
Trao đổi tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 (Vietnam Investment Forum 2026 Summer Summit) do VietnamBiz và Việt Nam Mới phối hợp tổ chức vào ngày 11/6/2026, theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, số liệu mới công bố cho thấy tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng đã tăng từ khoảng 9% lên 11% tổng phương tiện thanh toán. Mức tăng thêm khoảng 2 điểm phần trăm tương đương khoảng 13 tỷ USD, phản ánh xu hướng người dân và tổ chức gia tăng nắm giữ tiền mặt ngoài hệ thống.
 |
| Ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright. |
Không chỉ vậy, cấu trúc tiền gửi trong hệ thống cũng đang thay đổi đáng kể. Nếu trước đây tiền gửi của tổ chức và cá nhân tương đối cân bằng thì hiện nay tiền gửi cá nhân đã cao hơn khoảng 10% so với tiền gửi tổ chức. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn về dòng tiền, trong khi nguồn vốn nhàn rỗi có xu hướng dịch chuyển sang khu vực dân cư để tận dụng mặt bằng lãi suất hấp dẫn hơn.
Ở góc nhìn khác, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM cho rằng, vòng quay tiền chậm lại còn xuất phát từ những tác động bên ngoài. Những khó khăn của hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu cùng các biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu đang ảnh hưởng trực tiếp đến dòng vốn và tốc độ luân chuyển tiền trong nền kinh tế.
Bức tranh thanh khoản này cũng được phản ánh trên thị trường liên ngân hàng. Theo báo cáo vĩ mô tháng 5/2026 của VCBS, lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao trong suốt tháng 5, nhiều thời điểm lãi suất qua đêm tăng lên vùng 10-13%/năm trước khi hạ nhiệt. Chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động tiếp tục nới rộng, từ khoảng 920 nghìn tỷ đồng cuối năm 2025 lên khoảng 1,41 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 5/2026, tạo áp lực đáng kể lên thanh khoản hệ thống.
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã phải tăng cường bơm thanh khoản thông qua thị trường mở (OMO) và nối lại nghiệp vụ hoán đổi USD/VND nhằm hỗ trợ nguồn vốn ngắn hạn cho hệ thống ngân hàng.
Muốn ổn định tỷ giá, khó có dư địa giảm lãi suất
Trong bối cảnh thanh khoản chịu áp lực, một trong những câu hỏi lớn của thị trường hiện nay là liệu lãi suất có còn dư địa giảm trong nửa cuối năm.
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, trong 5 tháng đầu năm tín dụng tăng khoảng 5,72%, trong khi tổng cung tiền chỉ tăng khoảng 2,5-2,6%. Điều này cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang kiểm soát rất chặt nguồn cung tiền nhằm bảo đảm ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Trong khi đó, nhiều ngân hàng đã có hệ số cho vay trên huy động (LDR) vượt 100%, khiến nhu cầu huy động vốn tăng lên và tạo áp lực đối với lãi suất đầu vào.
“Muốn giữ ổn định tỷ giá thì rất khó có dư địa để hạ lãi suất”, ông Thành nhấn mạnh. Theo ông Nguyễn Xuân Thành, để duy trì sức hấp dẫn của đồng Việt Nam, hệ thống ngân hàng vẫn phải duy trì một mức lãi suất tiền gửi đủ hấp dẫn để người dân tiếp tục nắm giữ VND.
 |
| Nguồn: VCBS |
Đánh giá này cũng phù hợp với nhận định của VCBS khi cho rằng, áp lực tăng lãi suất huy động vẫn hiện hữu do áp lực tỷ giá, lạm phát và nhu cầu cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân cũng nhận định, việc điều hành chính sách tiền tệ trong thời gian tới sẽ khó khăn hơn khi môi trường quốc tế đang thay đổi theo hướng bất lợi. Giá dầu tăng do căng thẳng địa chính trị khiến lạm phát tại Mỹ chưa giảm như kỳ vọng, qua đó làm gia tăng khả năng Fed tiếp tục duy trì lãi suất cao hoặc thậm chí nâng lãi suất trở lại.
“Nếu Fed giữ nguyên hoặc tăng lãi suất thì Việt Nam sẽ không còn nhiều dư địa để giảm lãi suất. Thậm chí, chúng ta cũng phải tính tới khả năng mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao hơn”, ông Huân nhận định. Theo vị chuyên gia này, đây là thách thức lớn khi Việt Nam vừa muốn duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, vừa theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.
Ông Nguyễn Xuân Thành cũng cho rằng, nếu mặt bằng lãi suất toàn cầu tiếp tục neo cao, áp lực lớn nhất đối với Việt Nam sẽ không nằm ở tăng trưởng kinh tế mà là dòng vốn quốc tế và tỷ giá. Khi đó, nhà điều hành sẽ phải lựa chọn giữa việc duy trì mặt bằng lãi suất đủ cao để bảo vệ tỷ giá hoặc nới lỏng tiền tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng.
Trong bối cảnh các cú sốc địa chính trị, giá năng lượng và chính sách tiền tệ toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều bất định, bài toán của chính sách tiền tệ không còn đơn thuần là bơm thêm vốn cho nền kinh tế. Thách thức lớn hơn là tìm được điểm cân bằng giữa tăng trưởng, ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát để bảo đảm nền kinh tế duy trì được đà phục hồi bền vững.
