Dòng tiền tuần qua: Tín dụng vượt 20,8 triệu tỷ đồng, ngân hàng phân hóa lợi nhuận

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn giải trình tại phiên thảo luận. Ảnh: VPQH

Tín dụng tăng gần 12%, doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn

Theo thông tin được đại diện Ngân hàng Nhà nước công bố tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng”, đến ngày 26/10/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt hơn 20,8 triệu tỷ đồng, tăng 11,94% so với cuối năm 2025.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 dự kiến khoảng 15%, có điều chỉnh phù hợp với diễn biến thực tế. Để đáp ứng nhu cầu vốn, cơ quan điều hành đã triển khai các giải pháp hỗ trợ cấp tín dụng cho những dự án trọng điểm, đồng thời điều chỉnh một số giới hạn nhằm tạo điều kiện cho ngân hàng tài trợ vốn trung và dài hạn.

Tuy nhiên, tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội của Quốc hội ngày 31/10/2026, vấn đề tiếp cận tín dụng tiếp tục được các đại biểu đặt ra.

Dẫn số liệu từ báo cáo thẩm tra, đại biểu Bùi Thanh Nam (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) cho biết, tỷ lệ tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ đạt 8,8%, trong khi tỷ lệ này ở doanh nghiệp lớn là 47,1%. Khó khăn không chỉ nằm ở lãi suất mà còn ở điều kiện vay vốn, đặc biệt là yêu cầu về tài sản bảo đảm và tính minh bạch của thông tin tài chính. Vì vậy, cần mở rộng các phương thức cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng và khoản phải thu.

Giải trình trước Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn nhấn mạnh yêu cầu doanh nghiệp phải minh bạch tài chính, chứng minh khả năng trả nợ để ngân hàng có cơ sở xem xét cấp tín dụng. Thống đốc lưu ý doanh nghiệp không thể sử dụng hai bảng cân đối kế toán khác nhau, một để thực hiện nghĩa vụ thuế và một để vay vốn ngân hàng.

Trước đó, tại Hội thảo do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 27/10, Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa cho biết, hơn 75% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm, trong khi hơn 93% khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm.

Đại diện BIDV cũng chỉ ra những khó khăn phổ biến của doanh nghiệp nhỏ và vừa, gồm thiếu tài sản bảo đảm, chu kỳ thanh toán kéo dài, rủi ro đơn hàng xuất khẩu và thông tin tài chính chưa minh bạch.

Báo cáo tài chính quý III/2026 cho thấy, nhiều ngân hàng tiếp tục mở rộng dư nợ với nhiều ngân hàng đạt mức tăng trưởng tín dụng 2 con số, thậm chí lên tới trên 20%. Những số liệu này phản ánh sự gia tăng quy mô tín dụng tại nhiều tổ chức tín dụng, song vấn đề phân bổ vốn và khả năng tiếp cận của từng nhóm doanh nghiệp vẫn được đặt ra trong những tháng cuối năm.

Các “ông lớn” ngân hàng vẫn dẫn đầu lợi nhuận

Tuần qua cũng là thời điểm các ngân hàng công bố báo cáo tài chính quý III và 9 tháng năm 2026. Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng, Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về lợi nhuận trước thuế 9 tháng, đạt 40.440 tỷ đồng, tăng 22,1% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, VietinBank đang thu hẹp khoảng cách với ngân hàng dẫn đầu khi ghi nhận lợi nhuận trước thuế 39.557 tỷ đồng, tăng 33,9%. Chênh lệch lợi nhuận giữa hai ngân hàng sau 9 tháng chỉ còn 883 tỷ đồng. Đáng chú ý, riêng quý III, VietinBank đứng đầu về lợi nhuận trước thuế với 13.689 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ, cao hơn Vietcombank 2.471 tỷ đồng.

Ở vị trí tiếp theo, MB ghi nhận lợi nhuận trước thuế 9 tháng đạt 30.518 tỷ đồng, tăng 31,9%. VPBank đạt 29.911 tỷ đồng, tăng 46,7%, là mức tăng cao nhất trong nhóm 6 ngân hàng dẫn đầu về quy mô lợi nhuận. Techcombank cũng ghi nhận lợi nhuận trước thuế 9 tháng đạt 28.915 tỷ đồng, tăng 23,7% so với cùng kỳ.

Vietcombank dẫn đầu lợi nhuận 9 tháng, nhóm ngân hàng nhỏ tăng trưởng mạnh.

Trong khi nhóm ngân hàng dẫn đầu tiếp tục duy trì quy mô lợi nhuận lớn, một số ngân hàng quy mô nhỏ ghi nhận mức tăng trưởng cao nhờ mở rộng tín dụng, cải thiện thu nhập hoặc giảm chi phí.

NCB đạt 1.574 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế sau 9 tháng, tăng 140,6% so với cùng kỳ, là ngân hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong danh sách khảo sát. ABBank cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao với 4.301 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế 9 tháng, tăng 85,5%. BVBank đạt 825 tỷ đồng, tăng 88,9% sau 9 tháng...

Ở chiều ngược lại, có 4 ngân hàng ghi nhận lợi nhuận trước thuế 9 tháng giảm so với cùng kỳ, gồm Sacombank, Eximbank, SeABank và Saigonbank.

Bảo hiểm phi nhân thọ tăng trưởng, mở rộng hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp

Ở lĩnh vực bảo hiểm, số liệu Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam công bố trong tuần cho thấy doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ 9 tháng năm 2026 ước đạt 75.057 tỷ đồng, tăng 16,6% so với cùng kỳ. Số tiền bồi thường bảo hiểm gốc ước đạt 24.693 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ bồi thường 32,9%, chưa bao gồm dự phòng bồi thường.

Trong đó, bảo hiểm sức khỏe đạt doanh thu 27.777 tỷ đồng, tăng 20,8%; bảo hiểm tài sản và bảo hiểm kỹ thuật đạt 20.928 tỷ đồng, tăng 17,53%; bảo hiểm xe cơ giới đạt 16.290 tỷ đồng, tăng 9,4%.

Cùng với tăng trưởng doanh thu toàn thị trường, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ công bố kết quả kinh doanh tích cực. Bảo hiểm ABIC ghi nhận lợi nhuận sau thuế 9 tháng đạt hơn 266 tỷ đồng, tăng 33% so với cùng kỳ. Bảo hiểm DBV đạt doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm hơn 3.054 tỷ đồng, tăng trên 50%.

Một diễn biến đáng chú ý khác là việc triển khai Nghị định số 346/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung chính sách bảo hiểm nông nghiệp.

Tại hội nghị do Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) tổ chức ngày 30/10 tại TP. Cần Thơ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ hỗ trợ khắc phục hậu quả sang chủ động quản trị rủi ro trong sản xuất nông nghiệp.

Theo quy định mới, mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo được nâng lên tối đa 95%; các cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện này được hỗ trợ tối đa 50% theo điều kiện áp dụng. Chính sách hướng tới mở rộng khả năng tham gia bảo hiểm của người sản xuất, đồng thời tăng vai trò của doanh nghiệp bảo hiểm trong chia sẻ rủi ro thiên tai, dịch bệnh.

Tại Hội thảo khoa học “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành Bảo hiểm: Thực trạng và định hướng tương lai”, các chuyên gia và doanh nghiệp đã thảo luận về khả năng ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển sản phẩm bảo hiểm mới. Theo GS.TS. Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, AI có thể tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị bảo hiểm, từ phát triển sản phẩm, khai thác khách hàng đến thẩm định rủi ro, định phí và giải quyết bồi thường.

Lãi suất, tỷ giá và giá vàng tháng 10: Diễn biến trái chiều

Thị trường tiền tệ và vàng khép lại tháng 10/2026 với những diễn biến đáng chú ý. Về lãi suất, nhiều ngân hàng thương mại tiếp tục điều chỉnh giảm biểu lãi suất huy động công khai, nhất là ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, theo định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Tuy nhiên, khảo sát cuối tháng 10 cho thấy mặt bằng lãi suất vẫn phân hóa. Tại một số ngân hàng, lãi suất niêm yết kỳ hạn 6 - 12 tháng duy trì quanh 6,5 - 7%/năm. Một số sản phẩm có ưu đãi cộng thêm được giới thiệu mức trên 9%/năm nhưng đi kèm điều kiện cụ thể. Mức lãi suất thỏa thuận riêng có thể từ 8% đến trên 9%/năm, cao hơn đáng kể so với biểu niêm yết.

Trên thị trường ngoại hối, tỷ giá USD tại ngân hàng giảm về dưới mốc 26.000 VND/USD ở chiều bán ra. Đây là mức thấp đáng chú ý so với những tháng trước. Tính từ đầu năm, tỷ giá USD tại các ngân hàng đã giảm khoảng 1,5%.

Đối với thị trường vàng, tháng 10 khép lại bằng đợt điều chỉnh mạnh. Sáng 1/11/2026, giá vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 136 - 139 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), thấp hơn đáng kể so với vùng giá giữa tháng. Riêng trong tuần cuối tháng 10, người mua vàng miếng tại SJC có thể chịu mức lỗ khoảng 5,7 triệu đồng/lượng do tác động của biến động giá và chênh lệch mua - bán.

Dự báo tháng 11, diễn biến lãi suất tiếp tục phụ thuộc vào nhu cầu vốn cuối năm, thanh khoản của hệ thống ngân hàng và việc triển khai các yêu cầu điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Đối với tỷ giá và giá vàng, các tổ chức phân tích nhận định áp lực từ đồng USD quốc tế và chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn cần được theo dõi. MBS dự báo tỷ giá USD cuối năm có thể ở mức 26.800 - 27.000 VND/USD, trong khi UOB đưa ra dự báo khoảng 26.300 VND/USD cho quý IV/2026.

Nhiều quy định ngân hàng mới có hiệu lực từ tháng 11

Bước sang tháng 11/2026, một loạt văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động ngân hàng, quản trị rủi ro, giao dịch ngoại tệ và tín dụng chính sách có hiệu lực.

Trước hết, từ ngày 1/11, Thông tư số 40/2026/TT-NHNN quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư số 32/2015/TT-NHNN và Thông tư số 13/2024/TT-NHNN.

Theo đó, quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%; tỷ lệ khả năng chi trả trong ngày làm việc tiếp theo và trong 7 ngày làm việc tiếp theo tối thiểu 100%; tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng để cho vay trung hạn, dài hạn tối đa 30%.

Từ ngày 9/11, Thông tư số 48/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung quy định về giao dịch ngoại tệ giữa Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối.

Điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh chức năng hướng dẫn giao dịch ngoại tệ sang Cục Quản lý ngoại hối, đồng thời hoàn thiện quy định về thanh toán chậm, miễn phạt, tạm ngừng giao dịch và thẩm quyền ký xác nhận giao dịch. Quy định mới cũng cập nhật thủ tục đăng ký thiết lập quan hệ giao dịch ngoại tệ theo hướng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ 7 ngày xuống 4 ngày.

Từ ngày 15/11, 2 thông tư liên quan đến quản trị rủi ro và hoạt động tư vấn ngân hàng cùng có hiệu lực. Trong đó, Thông tư số 53/2026/TT-NHNN quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống AI trong ngành Ngân hàng.

Thông tư xác định các ngưỡng giao dịch để phân loại hệ thống AI có rủi ro cao. Đối với hệ thống tự động thực hiện giao dịch thanh toán, ngưỡng rủi ro cao được xác định khi giao dịch trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân; trên 50 triệu đồng/lần hoặc trên 100 triệu đồng/ngày đối với khách hàng tổ chức.

Hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên cũng được xác định thuộc nhóm rủi ro cao. Các hệ thống này phải có cơ chế giám sát và can thiệp của con người; AI không thay thế trách nhiệm, thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng.

Cũng từ ngày 15/11, Thông tư số 49/2026/TT-NHNN sửa đổi quy định về hoạt động tư vấn của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Theo đó, tổ chức cung ứng dịch vụ tư vấn phải xây dựng quy định nội bộ trước khi triển khai.