Dòng tiền tuần qua: Yêu cầu giảm lãi suất cho vay, ngân hàng đẩy mạnh tăng vốn

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ. Ảnh chinhphu.vn

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay từ 1,5 - 2%

Chiều ngày 16/10/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ với sự tham dự của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, lãnh đạo Bộ Tài chính và các ngân hàng thương mại.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương triển khai thực chất, hiệu quả các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, trong đó giảm lãi suất cho vay từ 1,5 - 2% đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Cùng với yêu cầu giảm chi phí vốn cho nền kinh tế, Phó Thủ tướng chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về lãi suất; kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các tổ chức tín dụng không chấp hành chỉ đạo về ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay và có hành vi cạnh tranh lãi suất không lành mạnh.

Ngân hàng Nhà nước được giao điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa; bảo đảm thanh khoản hệ thống, hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Đồng thời, cơ quan quản lý phải kiểm soát chặt chất lượng tín dụng, nợ xấu, nhất là đối với lĩnh vực bất động sản, và thực hiện tái cấp vốn với lãi suất hợp lý cho các ngân hàng tham gia chương trình cho vay nhà ở xã hội.

Chỉ đạo được đưa ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cho vay còn cao, trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng. Vì thế, việc giảm lãi suất không chỉ gắn với mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng mà còn đặt ra yêu cầu cân đối nguồn vốn và kiểm soát rủi ro đối với hệ thống ngân hàng.

Tiền gửi dân cư lập kỷ lục, áp lực huy động chưa hạ nhiệt

Số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến cuối tháng 8/2026, tổng tiền gửi của tổ chức kinh tế và dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt hơn 17,77 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 310.000 tỷ đồng so với cuối tháng 7.

Trong đó, tiền gửi dân cư đạt hơn 11,43 triệu tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay, tăng 10,63% so với cuối năm 2025, tương đương gần 1,1 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, số dư tiền gửi dân cư tăng liên tục trong cả 8 tháng đầu năm, chiếm khoảng 64,34% tổng tiền gửi của hệ thống.

Ở chiều ngược lại, tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt gần 6,34 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 2,54% so với cuối năm trước.

Dù huy động vốn có sự cải thiện, tốc độ tăng vẫn thấp hơn tăng trưởng tín dụng. Đến ngày 30/9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), huy động vốn toàn hệ thống đến ngày 28/9 tăng 9,78%.

TCBS ước tính chênh lệch giữa quy mô dư nợ tín dụng và huy động vốn vào cuối quý III đạt khoảng 2,6 triệu tỷ đồng, so với mức 2,1 triệu tỷ đồng cuối năm 2025. Với nhu cầu tín dụng thường gia tăng trong quý IV, áp lực cạnh tranh huy động vốn có thể tiếp tục hiện hữu.

Diễn biến này cũng phản ánh qua biểu lãi suất tiền gửi tại nhiều ngân hàng. Từ ngày 12/10, VPBank nâng lãi suất tiết kiệm trực tuyến kỳ hạn 15 và 18 tháng lên 7,9%/năm, tăng 0,8 điểm phần trăm so với biểu áp dụng từ ngày 23/9. Khách hàng đáp ứng điều kiện ưu đãi có thể nhận mức lãi suất cao hơn.

Tại một số ngân hàng khác, thay vì tăng đồng loạt lãi suất niêm yết, các chương trình cộng thêm lãi suất tiếp tục được triển khai để thu hút tiền gửi mới. BVBank áp dụng mức cộng thêm tối đa 1,9 điểm phần trăm cho một số khoản tiết kiệm trực tuyến; Techcombank có chương trình cộng thêm tối đa 1,5 điểm phần trăm đối với khách hàng đủ điều kiện.

Ngân hàng tăng vốn, mở rộng huy động từ thị trường quốc tế

Ngày 13/10/2026, Ngân hàng Nhà nước chấp thuận cho Techcombank tăng vốn điều lệ thêm tối đa gần 35.731 tỷ đồng, chủ yếu thông qua phát hành cổ phiếu trả cổ tức tỷ lệ 50%. Nếu hoàn tất phương án trong quý IV/2026, vốn điều lệ của ngân hàng sẽ tăng từ khoảng 70.862 tỷ đồng lên 106.593 tỷ đồng.

Trước đó, MB đã hoàn tất tăng vốn lên 100.687,5 tỷ đồng, còn VPBank nâng vốn điều lệ lên 100.000 tỷ đồng. Việc liên tiếp xuất hiện các phương án tăng vốn quy mô lớn diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức cao, trong khi chi phí huy động vốn và yêu cầu bảo đảm các tỷ lệ an toàn tiếp tục tạo sức ép lên hoạt động ngân hàng.

Theo báo cáo ngành ngân hàng tháng 10/2026 của FiinRatings, biên lãi ròng (NIM) toàn ngành đã giảm từ 3,5% năm 2024 xuống 2,9% năm 2025 và khoảng 2,8% trong quý I/2026. Tổ chức này nhận định NIM có thể khó phục hồi lên trên 3% trong năm nay khi chi phí huy động vẫn ở mức cao.

Tại VPBank, câu chuyện tăng vốn tiếp tục thu hút sự quan tâm sau thương vụ bán 15% cổ phần cho Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) năm 2023, trị giá khoảng 1,5 tỷ USD. Đến cuối quý II/2026, tổng tài sản VPBank đã vượt 1,5 triệu tỷ đồng. Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcap, khả năng sinh lời của ngân hàng có xu hướng cải thiện kể từ khi SMBC trở thành cổ đông chiến lược.

Sau khi hoàn tất phát hành cổ phiếu trả cổ tức, VPBank đã nâng vốn điều lệ lên 100.000 tỷ đồng và dự kiến tiếp tục chào bán riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài. Theo Reuters, SMBC đang đàm phán về khả năng nâng tỷ lệ sở hữu tại VPBank từ 15% lên khoảng 20%.

Ở phạm vi rộng hơn, thông tin từ Reuters cho biết, các ngân hàng Việt Nam có kế hoạch huy động gần 7 tỷ USD thông qua bán cổ phần từ nay đến cuối năm 2027. Trong khi đó, nhiều khoản vay hợp vốn quốc tế đã được thực hiện, như khoản vay 721 triệu USD của HDBank, 1,44 tỷ USD của VPBank và 550 triệu USD vốn vay nước ngoài của MB trong nửa đầu năm.

SHB hoàn tất thương vụ SHBFinance, mở rộng huy động vốn quốc tế

Ngày 15/10, SHB thông báo đã nhận toàn bộ giá trị chuyển nhượng SHBFinance, nay đổi tên thành SFinance, sau khi Krungsri hoàn tất thanh toán tiền mua cổ phần. Việc hoàn tất thanh toán khép lại thương vụ chuyển nhượng 100% vốn điều lệ công ty tài chính này, qua đó mang lại nguồn thặng dư vốn cho SHB.

Theo thông cáo từ ngân hàng, nguồn lực thu được từ thương vụ sẽ góp phần nâng cao năng lực tài chính, đồng thời tạo điều kiện tập trung vào các hoạt động kinh doanh cốt lõi và tiếp tục hợp tác với Krungsri trong lĩnh vực ngân hàng bán lẻ.

Cùng với đó, SHB cho biết đã phát hành thành công hơn 750 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, các quỹ, nhà đầu tư chuyên nghiệp và người lao động, đưa vốn điều lệ lên 53.442 tỷ đồng. Ngân hàng cũng có kế hoạch chia cổ tức năm 2025 với tổng tỷ lệ 16%, gồm 10% bằng cổ phiếu và 6% bằng tiền mặt. Sau khi hoàn tất các thủ tục và được cơ quan quản lý chấp thuận, vốn điều lệ dự kiến tiếp tục tăng lên 58.786 tỷ đồng.

Đáng chú ý, ngày 12/10, Hội đồng quản trị SHB thông qua phương án vay hợp vốn trị giá 340 triệu USD với sự tham gia của SMBC chi nhánh Singapore và một số định chế tài chính quốc tế. Khoản vay dự kiến phục vụ hoạt động cấp tín dụng, bao gồm tài trợ các dự án đáp ứng tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Cũng trong ngày 12/10, SHB được Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore chấp thuận nguyên tắc đăng ký niêm yết trái phiếu chào bán ra thị trường quốc tế, với các kỳ hạn dự kiến 3 năm và 5 năm.

Đối với đợt phát hành này, S&P Global Ratings đã công bố xếp hạng tín nhiệm phát hành dài hạn “AA” cho trái phiếu bằng đô la Singapore (SGD) do SHB dự kiến phát hành và được Quỹ Bảo lãnh Tín dụng và Đầu tư (CGIF), quỹ tín thác của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), bảo lãnh. Mức xếp hạng được xác định trên cơ sở bảo lãnh của CGIF, không phải xếp hạng tín nhiệm độc lập của SHB.

Theo số liệu SHB công bố, lợi nhuận trước thuế 9 tháng đầu năm 2026 ước đạt 14.300 tỷ đồng, tăng khoảng 17% so với cùng kỳ; tổng tài sản tại ngày 30/9 ước đạt 990.000 tỷ đồng.

Eximbank bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài 6%, tiếp tục kiện toàn nhân sự

Trong tuần, Eximbank cũng thu hút sự quan tâm của thị trường với những quyết định được thông qua tại Đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 14/10/2026.

Đáng chú ý, đại hội đã thông qua việc bãi bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài ở mức 6% vốn điều lệ do ngân hàng tự quy định trước đây. Theo đó, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại Eximbank sẽ thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành, thay vì tiếp tục áp dụng mức trần riêng này.

Việc bãi bỏ giới hạn 6% mở ra khả năng thay đổi cơ cấu sở hữu nước ngoài tại ngân hàng. Tuy nhiên, khả năng thu hút thêm nhà đầu tư và quy mô giao dịch thực tế còn phụ thuộc vào các quy định pháp luật, điều kiện thị trường và quyết định của các bên liên quan.

Các thành viên Hội đồng Quản trị và Trưởng Ban Kiểm soát Eximbank tặng hoa chúc mừng bà Phạm Thị Huyền Trang, Tổng Giám đốc, nhân dịp bà được bầu làm thành viên Hội đồng Quản trị nhiệm kỳ VIII (2025–2030).

Bên cạnh nội dung về sở hữu vốn, đại hội cũng bầu bổ sung bà Phạm Thị Huyền Trang, Tổng Giám đốc Eximbank, vào Hội đồng quản trị.

Việc kiện toàn nhân sự diễn ra trong bối cảnh Eximbank đã có nhiều thay đổi ở bộ máy lãnh đạo thời gian gần đây. HĐQT của Eximbank hiện có 7 thành viên, với 5 thành viên độc lập đều là người nước ngoài.

Thị trường vàng có quy định mới về thanh toán

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã ký Nghị định số 390/2026/NĐ-CP ngày 16/10/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP.

Theo quy định mới, khi thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên, khách hàng phải thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng sửa đổi quy định về xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, trách nhiệm quản lý của Ngân hàng Nhà nước và chế độ báo cáo đối với doanh nghiệp, ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng.

Đáng chú ý, nghị định bãi bỏ toàn bộ các quy định về hoạt động sản xuất, gia công và mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ trong Nghị định số 24/2012/NĐ-CP. Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ đã được Ngân hàng Nhà nước cấp trước ngày 16/10 không còn là điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động này.

Tăng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%

Trong lĩnh vực bảo hiểm, Nghị định số 346/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp, có hiệu lực từ ngày 20/10/2026, nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp cho nhiều nhóm đối tượng.

Theo đó, hộ nghèo và cận nghèo được hỗ trợ tối đa 95% phí bảo hiểm, tăng từ mức 90% trước đây. Đối với cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, mức hỗ trợ tối đa tăng từ 20% lên 50%.

Doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác đáp ứng điều kiện về liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản hoặc chứng nhận chất lượng, an toàn thực phẩm được hỗ trợ tối đa 30%, thay vì 20% như trước.

Nghị định đồng thời mở rộng phạm vi bảo hiểm sang cây lâm nghiệp chính, chủ lực và bổ sung thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định địa bàn, đối tượng, loại rủi ro, mức hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

Việc tăng mức hỗ trợ phí được kỳ vọng giảm chi phí tham gia bảo hiểm của người sản xuất nông nghiệp, góp phần chia sẻ tổn thất do thiên tai, dịch bệnh và hỗ trợ khôi phục sản xuất khi xảy ra rủi ro.

Dòng vốn xanh tìm cơ hội từ thị trường carbon

Theo Báo cáo Rà soát Khí hậu và Phát triển Quốc gia của Nhóm Ngân hàng Thế giới và IFC, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD vốn khí hậu đến năm 2040, trong đó khoảng một nửa nguồn vốn được kỳ vọng đến từ khu vực tư nhân.

Sàn giao dịch carbon trong nước đã được đưa vào vận hành thí điểm từ cuối tháng 6/2026, tạo hạ tầng giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Tuy nhiên, để thị trường trở thành kênh hỗ trợ huy động vốn, các chuyên gia cho rằng cần có nguồn cung tín chỉ đạt chuẩn, dữ liệu giá đáng tin cậy và cơ chế xác minh kết quả giảm phát thải.

Theo ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, việc có sàn giao dịch không đồng nghĩa với việc tự hình thành nguồn cung tín chỉ hoặc nhu cầu mua. Đối với các dự án dự kiến thu tiền từ tín chỉ carbon, ngân hàng vẫn phải đánh giá khả năng tạo tín chỉ, giá bán, chi phí xác minh và thời điểm nhận tiền để xác định khả năng trả nợ.

Trong khi đó, ông Đặng Tài An Trang, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của dữ liệu giá và khối lượng giao dịch trong việc đánh giá hiệu quả đầu tư giảm phát thải. Theo thông tin từ Bộ Tài chính, đến giữa tháng 10/2026, sàn giao dịch carbon trong nước vẫn chưa có mã tín chỉ carbon nào được niêm yết; các giao dịch ban đầu chủ yếu tập trung vào hạn ngạch phát thải khí nhà kính.