 |
| Ông Nguyễn Quang Huyền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Tuấn Thủy |
Rà soát quy trình nghiệp vụ và kiểm soát nội bộ
Sáng ngày 27/10/2026, tại trụ sở Bộ Tài chính, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm tổ chức Hội nghị phổ biến quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền tại Luật số 23/2026/QH16 và các quy định có liên quan. Hội nghị được triển khai nhằm thực hiện Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quang Huyền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, cho biết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và thị trường tài chính, bảo hiểm tiếp tục phát triển, công tác phòng, chống rửa tiền có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm tính minh bạch, an toàn của thị trường.
Đối với bảo hiểm nhân thọ, tuân thủ pháp luật về phòng, chống rửa tiền là trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng và củng cố niềm tin đối với thị trường.
“Các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật những quy định mới, rà soát quy trình nghiệp vụ và cơ chế kiểm soát nội bộ, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, nhân viên”, ông Nguyễn Quang Huyền nhấn mạnh.
Đề cập bối cảnh triển khai, lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm nhắc lại việc Việt Nam được Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) đưa vào danh sách giám sát tăng cường, thường gọi là “Danh sách xám”, từ tháng 6/2023. Sau đó, Chính phủ ban hành Quyết định số 194/QĐ-TTg ngày 23/2/2024, phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia với 17 hành động cụ thể nhằm thực hiện các cam kết về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Theo ông Huyền, việc nghiên cứu, triển khai Luật số 23/2026/QH16 và các quy định liên quan cần gắn với hoạt động nghiệp vụ của doanh nghiệp. Hiểu đúng, áp dụng đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ, chủ động phòng ngừa rủi ro và góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.
“Hiểu đúng, áp dụng đúng quy định giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ, chủ động hạn chế rủi ro trong kinh doanh”, ông Huyền nói.
Ông Huyền đề nghị các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ chủ động cập nhật quy định mới, rà soát quy trình nghiệp vụ, cơ chế kiểm soát nội bộ và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ nhân viên.
 |
| Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Tuấn Thủy |
Lãnh đạo Cục cho biết, quy định về chủ sở hữu hưởng lợi sẽ áp dụng rộng hơn, bao gồm cả doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, môi giới bảo hiểm và các công ty đầu tư. Những cá nhân sở hữu từ 25% trở lên phải được báo cáo đầy đủ, cập nhật thường xuyên. Nội dung này sẽ được quy định chi tiết trong Luật Doanh nghiệp và Cục sẽ tăng cường giám sát việc thực hiện.
12 nhóm nghĩa vụ của doanh nghiệp
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, kinh doanh bảo hiểm nhân thọ nằm trong nhóm tổ chức tài chính là đối tượng báo cáo. Doanh nghiệp có 12 nhóm trách nhiệm, gồm nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro, phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro, xây dựng quy định nội bộ, báo cáo giao dịch giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ, giao dịch chuyển tiền điện tử, lưu giữ hồ sơ, bảo mật thông tin và áp dụng biện pháp tạm thời như trì hoãn giao dịch.
Với giao dịch đáng ngờ, doanh nghiệp phải báo cáo trong 3 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh, hoặc một ngày làm việc kể từ khi phát hiện. Nếu liên quan đến tội phạm, thời hạn là 24 giờ. Nghĩa vụ này không phụ thuộc số tiền hay việc giao dịch đã hoàn thành hay chưa. Giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo trước 16h ngày làm việc tiếp theo.
 |
| Bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước). Ảnh: Tuấn Thủy |
Luật mới có điểm riêng cho bảo hiểm nhân thọ. Doanh nghiệp phải xác định và thu thập thông tin người thụ hưởng ngay khi người này được bên mua bảo hiểm hoặc người được bảo hiểm chỉ định. Khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi cũng được mở rộng, bao gồm cá nhân kiểm soát cuối cùng thông qua thỏa thuận pháp lý.
Một điểm mới giúp giảm thủ tục cho khách hàng. Nếu doanh nghiệp khai thác được thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc chuyên ngành, họ không yêu cầu khách hàng cung cấp lại. Người báo cáo trung thực không phải chịu trách nhiệm về việc báo cáo, người tố cáo được bảo vệ theo pháp luật.
Bà Thơ lưu ý nhân viên cần giữ thái độ lịch sự, trung lập khi làm việc với khách hàng có giao dịch đáng ngờ. Họ nên khéo léo hỏi thêm thông tin, tránh chất vấn và không tiết lộ việc đã báo cáo.
Về báo cáo định kỳ, báo cáo đánh giá rủi ro phải hoàn thành trước 31/3 năm sau và gửi trong 45 ngày kể từ khi phê duyệt. Báo cáo kiểm toán nội bộ nộp trong 60 ngày sau khi kết thúc năm tài chính. Quy định nội bộ mới hoặc sửa đổi phải gửi Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm trong 10 ngày. Thay đổi người phụ trách phòng, chống rửa tiền phải thông báo trong 15 ngày.
Theo Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, tổ chức tài chính phải đóng băng tài khoản không chậm trễ và thông báo cơ quan có thẩm quyền trong 24 giờ. Doanh nghiệp không chịu trách nhiệm pháp lý với thiệt hại phát sinh khi làm đúng yêu cầu này.
Chế tài cũng đã rõ. Nghị định số 174/2024/NĐ-CP quy định mức phạt 20-100 triệu đồng với vi phạm về phòng, chống rửa tiền trong bảo hiểm nhân thọ, chia thành 3 nhóm hành vi.
Kết quả đánh giá rủi ro quốc gia giai đoạn 2018-2022 xếp lĩnh vực bảo hiểm ở mức rủi ro rửa tiền “trung bình thấp”, thấp hơn ngân hàng và bất động sản vốn được đánh giá rủi ro cao.
