Bài 3: Không “siết” giao dịch tài sản mã hóa mà đặt an toàn lên hàng đầu

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Phóng viên: Thưa ông, với loại hình tài sản mới này, cơ quan quản lý đang tiếp cận theo hướng “siết” để quản lý hay “mở” để phát triển?

Ông Tô Trần Hòa: Mục tiêu không phải là “siết”, mà là từng bước xây dựng và hoàn thiện thị trường. Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP được ban hành nhằm tạo nền tảng ban đầu để nghiên cứu, thí điểm và hoàn thiện khung pháp lý. Trong quá trình đó, định hướng xuyên suốt là bảo đảm thị trường vận hành an toàn, ổn định, minh bạch, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo và hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.

Phóng viên: Vậy theo ông, công nghệ có phải là yếu tố then chốt trong quá trình thí điểm?

Ông Tô Trần Hòa: Ngay từ khi nghiên cứu thị trường và xây dựng chính sách, chúng tôi đã xác định an ninh, an toàn là yêu cầu trọng tâm. Các sàn giao dịch phải đáp ứng tiêu chuẩn rất cao về an toàn công nghệ thông tin, cụ thể là tiêu chuẩn cấp độ 4.

Không chỉ bảo đảm vận hành, hệ thống còn phải có năng lực phòng vệ trước các nguy cơ tấn công mạng. Thực tế quốc tế cho thấy, ngay cả những sàn lớn cũng từng bị tấn công gây thiệt hại đáng kể. Vì vậy, trong suốt quá trình cấp phép, thí điểm và vận hành, các sàn phải thường xuyên rà soát, cập nhật và giám sát hệ thống để bảo đảm an toàn cho cả hạ tầng công nghệ và tài sản của nhà đầu tư.

Phóng viên: Việc lưu ký tài sản mã hóa sẽ được thiết kế như thế nào để bảo đảm an toàn hệ thống?

Ông Tô Trần Hòa: Hiện đã có các quy định chung về lưu ký tài sản số. Tuy nhiên, trong quá trình cấp phép và giám sát, chúng tôi yêu cầu các sàn phải kiểm soát chặt chẽ quy trình này, bảo đảm mức độ an ninh, an toàn và bảo mật cao.

Theo định hướng kỹ thuật, các giao dịch thường nhật sẽ được thực hiện trên hệ thống off-chain nhằm tối ưu hiệu suất và quản lý thanh khoản. Trong khi đó, hệ thống on-chain chủ yếu phục vụ chuyển giao tài sản, qua đó tăng tính minh bạch và hỗ trợ điều tiết thanh khoản cho thị trường.

Phóng viên: Theo quy trình vận hành, các sàn giao dịch cần đáp ứng những yêu cầu gì?

Ông Tô Trần Hòa: Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, các sàn phải xây dựng đầy đủ quy trình cho việc thiết kế hệ thống và tổ chức vận hành. Các quy trình này cần tuân thủ pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng các chuẩn mực, khuyến nghị quốc tế, đặc biệt là các khuyến nghị của Nhóm đặc nhiệm hành động tài chính (FATF) về phòng, chống rửa tiền.

Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, an toàn và bền vững ngay từ giai đoạn đầu.

Phóng viên: Những loại tài sản nào sẽ được phép giao dịch trong giai đoạn thí điểm?

Ông Tô Trần Hòa: Các sàn được quyền chủ động lựa chọn tài sản đưa vào niêm yết. Tuy nhiên, chúng tôi khuyến nghị ưu tiên những tài sản có tính thanh khoản cao, thông tin minh bạch và được nhà đầu tư quan tâm rộng rãi.

Đồng thời, các tài sản này nên thuộc nhóm phổ biến trên thị trường quốc tế để tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình phát triển ổn định.

Phóng viên: Hiện đã có một số doanh nghiệp đã nộp hồ sơ xin cấp phép sàn giao dịch tài sản mã hóa, được biết, có 5 sàn sẽ được chọn. Theo ông, khi nào thị trường có thể chính thức vận hành?

Ông Tô Trần Hòa: Việc triển khai phụ thuộc vào 2 yếu tố.

Thứ nhất là quá trình phối hợp, lấy ý kiến giữa các bộ, ngành như Bộ Tài chính, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước, nội dung này đã được quy định rõ trong Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP và đang được thực hiện.

Thứ hai, và quan trọng hơn, là mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp. Các điều kiện then chốt gồm: hệ thống công nghệ đáp ứng tiêu chuẩn an ninh cấp độ 4; đáp ứng yêu cầu kỹ thuật về blockchain; và năng lực tài chính với mức vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cơ cấu vốn minh bạch. Do đó, tiến độ triển khai thị trường sẽ gắn chặt với quá trình chuẩn bị và đáp ứng các điều kiện nêu trên của doanh nghiệp tham gia.

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang được xây dựng theo hướng an toàn, minh bạch và có kiểm soát.

Phóng viên: Sau các cuộc đối thoại gần đây, ông kỳ vọng gì về sự chuẩn bị của các doanh nghiệp?

Ông Tô Trần Hòa: Tôi cho rằng, sau các cuộc làm việc, các doanh nghiệp đã có cái nhìn rõ ràng hơn về yêu cầu pháp lý cũng như mức độ cần thiết của việc chủ động chuẩn bị.

Trong thời gian tới, các đơn vị cần tập trung hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, chuẩn bị nguồn lực tài chính và tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy trình vận hành, bảo đảm phù hợp với hướng dẫn của cơ quan quản lý cũng như các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt là các khuyến nghị của FATF.

Phóng viên: Vậy nhà đầu tư sẽ được hưởng lợi gì khi giao dịch tại các sàn trong nước?

Ông Tô Trần Hòa: Hiện nay, nhà đầu tư Việt Nam đang tham gia giao dịch khá phổ biến trên các sàn quốc tế và nền tảng phi tập trung. Việc đưa hoạt động này về thị trường trong nước được đánh giá là mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Trước hết, pháp luật Việt Nam đã bước đầu thừa nhận tài sản này, đồng nghĩa với việc các tài sản được đăng ký và giao dịch trên các sàn được cấp phép sẽ được bảo vệ về mặt pháp lý. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư sẽ được bảo đảm.

Bên cạnh đó, các sàn giao dịch trong nước khi được cấp phép phải chịu trách nhiệm cao trong việc bảo vệ tài sản của khách hàng, đồng thời bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, thông suốt, qua đó góp phần nâng cao mức độ an toàn và minh bạch của thị trường.

Phóng viên: Và nhà đầu tư cần chuẩn bị gì để tham gia thị trường?

Ông Tô Trần Hòa: Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam không hoàn toàn mới, bởi nhiều nhà đầu tư trong nước đã có kinh nghiệm tham gia giao dịch trên các thị trường quốc tế. Vì vậy, trọng tâm trong công tác đào tạo hiện nay không chỉ dừng ở kiến thức cơ bản, mà tập trung vào nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm của nhà đầu tư khi tham gia thị trường.

Khi tham gia thị trường trong nước, nhà đầu tư phải tuân thủ quy định pháp lý, quy trình của các sàn được cấp phép và chịu trách nhiệm với các quyết định giao dịch của mình. Những yêu cầu này đã được quy định rõ và sẽ được giám sát nhằm bảo đảm an toàn cho hệ thống và tài sản của nhà đầu tư.

Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về tác động của thị trường tài sản mã hóa đối với thị trường vốn trong thời gian tới?

Ông Tô Trần Hòa: Phát triển thị trường vốn là một định hướng lớn của Chính phủ. Thị trường tài sản mã hóa được kỳ vọng sẽ trở thành một kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Nếu được triển khai hiệu quả, thị trường này sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn lực tài chính, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế trong giai đoạn tới.

Phóng viên: Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm quốc tế?

Ông Tô Trần Hòa: Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý và vận hành thị trường tài sản mã hóa cho thấy sự đa dạng về cách tiếp cận. Một số quốc gia áp dụng chính sách quản lý chặt chẽ, thậm chí cấm hoàn toàn hoạt động giao dịch, như Trung Quốc. Trong khi đó, các thị trường như Mỹ và châu Âu đã xây dựng khung pháp lý tương đối đầy đủ, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế số và từng bước số hóa hoạt động thị trường.

Đối với Việt Nam, định hướng được lựa chọn là mở cửa có kiểm soát, triển khai thận trọng và từng bước hoàn thiện khung pháp lý, nhằm bảo đảm thị trường vận hành an toàn, minh bạch và bền vững.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!