Không nên đặt thị trường vốn và tín dụng ở hai phía đối lập

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, nhiều ý kiến cho rằng thị trường vốn cần thay thế dần vai trò của tín dụng ngân hàng.

Tín dụng tương đương 146% GDP chưa phải là vấn đề quá lớn

Khi nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số trong nhiều năm, câu chuyện tái cấu trúc các kênh dẫn vốn trở thành chủ đề được quan tâm.

Tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải cho rằng, thị trường vốn đang được kỳ vọng đảm nhận vai trò lớn hơn trong cung ứng vốn trung và dài hạn, song không nên nhìn nhận theo hướng thay thế tín dụng ngân hàng.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, thời gian qua xuất hiện quan điểm cho rằng tín dụng đã “chạm ngưỡng”, vì vậy nền kinh tế cần chuyển hẳn sang dựa vào thị trường vốn. Tuy nhiên, cách nhìn này chưa phản ánh đầy đủ bản chất của hệ thống tài chính.

“Không một đất nước nào có thể dựa vào một phía cả. Để phát triển thị trường, đạt hiệu quả trong huy động và phân bổ nguồn vốn, chúng ta cần phát triển cả thị trường tín dụng lẫn thị trường vốn”, ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh.

Nhiều nền kinh tế trên thế giới còn có tỷ lệ tín dụng/GDP cao hơn Việt Nam. Mức độ phụ thuộc vào tín dụng hay thị trường vốn phụ thuộc vào mô hình phát triển của từng quốc gia. Có nền kinh tế vận hành theo mô hình bank-based (dựa chủ yếu vào hệ thống ngân hàng), trong khi nhiều nước khác phát triển theo mô hình market-based (dựa nhiều hơn vào thị trường vốn). Cho đến nay cũng chưa có nghiên cứu nào khẳng định mô hình nào là tối ưu tuyệt đối.

Do đó, ông Hải cho rằng, điều cần quan tâm hơn không phải là tỷ lệ tín dụng/GDP, mà là sự lệch pha giữa nguồn vốn huy động ngắn hạn với nhu cầu cho vay trung và dài hạn.

“Thị trường tín dụng không phải có vấn đề ở con số 146% GDP mà là sự lệch pha giữa vốn huy động ngắn hạn và nhu cầu vốn trung, dài hạn. Đấy mới là vấn đề lớn”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải nói.

Lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng lưu ý, 2 thị trường luôn có mối quan hệ hữu cơ. Nếu lãi suất huy động tăng lên trên 10%, kéo lãi suất cho vay lên khoảng 13-15%, khả năng huy động vốn của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán cũng sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể. Điều đó cho thấy thị trường vốn không thể tách rời diễn biến của thị trường tiền tệ.

Xây nền tảng dài hạn thay vì chỉ kỳ vọng giải pháp ngắn hạn

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhiều giải pháp đang được triển khai để phát triển thị trường vốn nhưng phần lớn đều mang tính nền tảng và cần thời gian phát huy hiệu quả.

Phó Chủ tịch UBCKNN Bùi Hoàng Hải phát biểu tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7.

Các giải pháp ngắn hạn như cải cách thủ tục hành chính, mở rộng điều kiện tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài hay đơn giản hóa điều kiện kinh doanh chỉ giúp tạo thuận lợi ở một mức độ nhất định. Trong khi đó, những thay đổi mang tính căn cơ nằm ở việc hoàn thiện hạ tầng thị trường, nâng cấp thể chế và nâng cao chất lượng vận hành của thị trường vốn. Ngay cả, việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ nhằm thu hút dòng vốn ngoại.

“Trong quá trình thực hiện các giải pháp nâng hạng, thực chất chúng ta đang tạo nền tảng cho một thị trường chứng khoán hiện đại, có khả năng thu hút mọi nguồn vốn và phân bổ nguồn vốn hiệu quả cho nền kinh tế”, ông Hải nhấn mạnh.

Một nội dung được ông Bùi Hoàng Hải dành nhiều thời gian trao đổi là phát triển nhà đầu tư tổ chức và các quỹ đầu tư trong nước. Theo đó, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách nhằm phát triển ngành Quản lý quỹ, trong đó có Đề án tái cấu trúc thị trường chứng khoán và phát triển các quỹ; ban hành Thông tư số 136/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98/2020/TT-BTC hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, mở rộng danh mục đầu tư và hoàn thiện khung pháp lý cho các sản phẩm mới.

Hiện nay, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý đạt khoảng 700.000-800.000 tỷ đồng, tuy nhiên quy mô tài sản của các quỹ mở mới chỉ ở mức hơn 100.000 tỷ đồng. Dù vậy, thị trường đã xuất hiện những tín hiệu tích cực khi số lượng quỹ mới thành lập tăng đáng kể, các công ty quản lý quỹ cũng tích cực phát triển thêm nhiều sản phẩm phù hợp với nhu cầu nhà đầu tư.

Bên cạnh việc phát triển thị trường cổ phiếu và trái phiếu, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đang nghiên cứu nhiều kênh huy động vốn mới.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải, cơ quan quản lý đang xây dựng khung pháp lý cho thị trường dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; nghiên cứu thị trường phái sinh vàng nhằm giảm nhu cầu nắm giữ vàng vật chất; đồng thời tiếp tục đa dạng hóa các công cụ phòng ngừa rủi ro để phù hợp với nhiều nhóm nhà đầu tư.

“Muốn nâng cao hiệu quả của thị trường vốn trong thu hút nguồn lực, chúng ta phải mở thêm các thị trường mới, sản phẩm mới và đa dạng hóa các công cụ đầu tư để đáp ứng nhu cầu của mọi khẩu vị rủi ro”, ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, tái cấu trúc các kênh dẫn vốn không phải là dịch chuyển vai trò từ tín dụng sang thị trường vốn, mà là xây dựng một hệ thống tài chính cân bằng hơn, trong đó hai kênh bổ trợ lẫn nhau để nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ nguồn lực và đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế.