Đặt niềm tin trở thành “tài sản” lớn nhất của thị trường số

Xây dựng niềm tin số cho thị trường tài sản mã hóa.

Thị trường tăng nóng, áp lực quản lý ngày càng lớn

Phát biểu tại Hội thảo chuyên đề “Liên kết để bảo vệ - hành động để duy trì niềm tin” trong khuôn khổ Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng niềm tin đang trở thành yếu tố cốt lõi quyết định sự phát triển của hệ sinh thái tài chính số. Công nghệ có thể tạo ra tốc độ tăng trưởng nhanh, song nếu thiếu niềm tin, thị trường sẽ đối mặt nguy cơ đổ vỡ chỉ sau những cú sốc nhỏ.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sự bùng nổ của công nghệ tài chính giúp người dân tiếp cận sản phẩm đầu tư nhanh hơn, thuận tiện hơn và chi phí thấp hơn. Tuy vậy, mặt trái cũng xuất hiện ngày càng rõ khi các hình thức lừa đảo trực tuyến, giả mạo nền tảng, đánh cắp dữ liệu hay tấn công mạng liên tục gia tăng. Những rủi ro này gây thiệt hại tài sản, đồng thời làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường số.

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ chấp nhận tài sản mã hóa nhanh nhất thế giới. Số lượng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam có thể đạt gần 16 triệu tài khoản vào năm 2025. Tổng giá trị giao dịch ước tính khoảng 220 tỷ USD, phản ánh sức hút rất lớn của lĩnh vực này.

Theo ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước), sự phát triển mạnh mẽ của thị trường đến từ nhiều yếu tố như dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng internet cao và khả năng thích ứng công nghệ nhanh.

Trong bối cảnh các kênh đầu tư truyền thống cạnh tranh gay gắt, tài sản số trở thành lựa chọn mới với nhiều nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng quá nhanh cũng khiến cơ quan quản lý chịu áp lực lớn trong việc xây dựng hành lang pháp lý nhằm kiểm soát rủi ro và bảo vệ thị trường.

Thực tế quốc tế cho thấy nhiều sàn giao dịch tài sản mã hóa từng sụp đổ chỉ trong thời gian ngắn vì thiếu minh bạch hoặc quản trị rủi ro yếu kém. Nhiều nhà đầu tư đã mất trắng tài sản khi các nền tảng ngừng hoạt động hoặc bị tấn công mạng. Điều đó cho thấy thị trường tài sản số dù giàu tiềm năng nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả và tiêu chuẩn minh bạch đủ mạnh.

Theo các chuyên gia, niềm tin trong môi trường tài chính số không xuất phát riêng từ thương hiệu doanh nghiệp hay sự hiện diện của cơ quan quản lý. Quan trọng hơn là khả năng bảo vệ dữ liệu, mức độ an toàn của hệ thống công nghệ và tính minh bạch trong vận hành. Chỉ một sự cố rò rỉ dữ liệu hoặc giao dịch bất thường cũng có thể khiến nhà đầu tư hoang mang, tạo hiệu ứng dây chuyền tác động tiêu cực lên toàn bộ hệ sinh thái tài chính số.

Hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo vệ nhà đầu tư

Trước sự phát triển nhanh của tài sản mã hóa, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện nền tảng pháp lý cho lĩnh vực này. Theo ông Tô Trần Hòa, Luật Công nghiệp công nghệ số lần đầu tiên đưa ra khái niệm rõ ràng về tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa. Văn bản này được xem là nền tảng pháp lý quan trọng nhằm tạo cơ sở cho việc quản lý, giám sát cũng như bảo vệ quyền lợi của các tổ chức và nhà đầu tư tham gia thị trường.

Bên cạnh đó, Luật Đầu tư sửa đổi đã tháo gỡ nhiều vướng mắc liên quan đến mã ngành nghề kinh doanh tài sản mã hóa. Đặc biệt, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP được xem như nền tảng định hướng xây dựng thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam. Lần đầu tiên, khái niệm ICO được chính thức hóa, cho phép hoạt động phát hành tài sản số dựa trên cơ chế đăng ký tương tự mô hình IPO trên thị trường chứng khoán truyền thống hiện nay.

Số lượng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam có thể đạt gần 16 triệu tài khoản vào năm 2025.

Song song với hoàn thiện pháp lý, các quy định về kế toán và thuế cũng đang được xây dựng nhằm tăng tính minh bạch cho thị trường. Theo các thông tư mới của Bộ Tài chính, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đã có hướng dẫn hạch toán cụ thể thay vì ghi nhận vào các khoản mục không rõ ràng như trước. Điều này giúp chuẩn hóa hoạt động tài chính, đồng thời tạo nền tảng cho công tác thanh tra và giám sát hiệu quả hơn.

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất hiện nay là các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải thực hiện xác thực danh tính khách hàng (KYC). Mọi tài khoản giao dịch cần được liên kết với tài khoản ngân hàng chính chủ nhằm ngăn chặn rửa tiền và các hoạt động phi pháp. Đồng thời, tài sản của nhà đầu tư phải được tách biệt với tài sản doanh nghiệp để tránh nguy cơ sử dụng sai mục đích hoặc phát sinh xung đột lợi ích trong quá trình vận hành thị trường.

Các chuyên gia cho rằng cuộc cạnh tranh mới của nền kinh tế số sẽ không nằm riêng ở công nghệ hay dòng vốn, mà còn ở năng lực xây dựng niềm tin thị trường. Quốc gia nào tạo được môi trường giao dịch minh bạch, an toàn và ổn định sẽ có lợi thế lớn trong thu hút nhà đầu tư toàn cầu. Với Việt Nam, việc xây dựng hành lang pháp lý cho tài sản mã hóa nhằm quản lý rủi ro, đồng thời mở ra cơ hội hình thành một hệ sinh thái tài chính số hiện đại trong tương lai.