SSI Research: Chứng khoán có thể tạo đáy trong tháng 11

VN-Index đang được định giá hấp dẫn, với P/E 11,7 lần, hoặc 9 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup. Nguồn: SSI Research

Đà giảm lan rộng hơn những gì chỉ số phản ánh

Theo báo cáo chiến lược tháng 11 của Trung tâm Phân tích Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research), VN-Index khép lại tháng 10 ở 1.741,6 điểm, giảm 1,5% so với cuối tháng 9 và thấp hơn 9,7% so với đỉnh năm thiết lập hồi giữa tháng 5. Mức giảm này vẫn nhẹ hơn nhiều thị trường như Indonesia (-16,7%) hay Hàn Quốc (-16,2%), nhưng chưa phản ánh hết mức độ suy yếu bên trong.

Rổ VN30 giảm 2,7%, VNMidcap giảm 1,8%, còn trên HOSE có 237 mã giảm so với 159 mã tăng. Chỉ số chung được nâng đỡ phần lớn nhờ nhóm Vingroup, bởi nếu loại trừ VIC, VHM, VRE và VPL, VN-Index giảm 2,6% trong tháng. Khoảng cách này càng rõ khi tính từ đầu năm: chỉ số chung mất 2,4%, trong khi phần còn lại của thị trường đã giảm tới 8,9%. Công nghệ thông tin là ngành giảm sâu nhất tháng với 15,9%, tiếp đến là năng lượng (-8%) và tài chính (-3,5%).

Dòng tiền vì thế tiếp tục thận trọng. Giá trị giao dịch bình quân giảm 3,1% so với tháng trước, xuống 17,2 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, mức thấp nhất từ đầu năm và thấp hơn 30,4% so với bình quân 10 tháng. Khối ngoại bán ròng 20,8 nghìn tỷ đồng, gấp hơn bốn lần tháng 9, nâng tổng giá trị rút ròng 10 tháng lên 119,1 nghìn tỷ đồng và kéo tỷ lệ sở hữu xuống 10,89% từ mức 12,79% hồi cuối năm ngoái. SSI cho rằng xu hướng này phù hợp với diễn biến chung trên thế giới, khi dòng vốn rời nhiều thị trường cổ phiếu để chuyển sang trái phiếu.

Nguồn: SSI Research

Dư nợ margin toàn ngành vẫn ở mức cao kỷ lục sau khi tăng khoảng 2-3% trong quý III, nhưng phần tăng chủ yếu đến từ các công ty chứng khoán thuộc ngân hàng. Trong khi đó, số dư tiền của nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán cuối tháng 9 giảm 15% so với quý trước, cho thấy đòn bẩy đang dịch chuyển từ nhà đầu tư nhỏ lẻ sang nhà đầu tư lớn và chủ doanh nghiệp.

Kết quả kinh doanh quý III phần nào giải thích tâm lý dè dặt này. Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ trên HOSE vẫn tăng hơn 50% so với cùng kỳ, song nhóm Vingroup đóng góp khoảng 55% mức tăng. Loại trừ nhóm này, lợi nhuận chỉ tăng 24%, chậm lại so với mức khoảng 30% của nửa đầu năm. Ngành ngân hàng có lợi nhuận trước thuế tăng 18,9%, phù hợp kỳ vọng, nhưng tỷ lệ nợ xấu nhích lên 2,09%, còn tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm xuống 77%.

Định giá và yếu tố mùa vụ ủng hộ tích lũy

SSI vẫn giữ quan điểm lợi nhuận doanh nghiệp có thể chậm lại trong quý cuối năm, do nền so sánh cao khi lợi nhuận trên HOSE quý IV/2025 đã tăng 43,7%, lợi thế hàng tồn kho giá thấp mờ dần và nhiều doanh nghiệp có thể tăng trích lập chi phí sau khi vượt kế hoạch năm.

Dù vậy, nhịp điều chỉnh vừa qua đã đưa định giá về vùng hấp dẫn và phản ánh một phần kịch bản này. Thị trường hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng năm 2026 là 11,7 lần, hoặc 9 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup, gần vùng thấp từng ghi nhận trong các sự kiện “thiên nga đen” trước đây. Tính theo lợi nhuận dự phóng năm 2027, hai mức này lần lượt còn 10,7 lần và 8,1 lần.

4 năm qua, VN-Index thường tăng trong tháng 8, giảm ở tháng 9-10 và tạo đáy ở tháng 11. Nguồn: SSI Research

Yếu tố mùa vụ cũng củng cố khả năng hình thành đáy. Thống kê của SSI cho thấy trong 4 năm gần nhất có kỳ nghỉ lễ 2/9 kéo dài 4 ngày, thị trường thường tăng trong tháng 8, giảm trong tháng 9-10 rồi tạo đáy vào tháng 11. Năm nay, VN-Index cũng vận động theo mô hình tương tự. Ở các năm trước, chỉ số tăng bình quân khoảng 19% từ đáy tháng 11 đến vùng đỉnh quý I năm kế tiếp, dù nhóm phân tích lưu ý chu kỳ này không chắc chắn lặp lại.

Bên cạnh đó, một số yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản cuối năm. Lãi suất huy động tại các ngân hàng thương mại đã giảm 50-70 điểm cơ bản, cho thấy mặt bằng lãi suất có thể đã đạt đỉnh trong ngắn hạn. Việc miễn thuế bảo vệ môi trường với xăng, giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân cùng đà giảm hơn 15% của giá dầu thế giới sẽ giúp hạ nhiệt áp lực lạm phát, còn tiền đồng tăng giá hơn 2% so với USD từ đầu năm mở thêm dư địa để Ngân hàng Nhà nước hỗ trợ thanh khoản. Ngoài ra, áp lực chốt lời tại các thị trường mạnh về AI và bán dẫn có thể kích hoạt dòng tiền luân chuyển sang các ngành truyền thống, qua đó giảm sức ép bán lên chứng khoán Việt Nam.

Tuy vậy, SSI cho rằng khi lợi nhuận đang bình thường hóa và thanh khoản còn mỏng, việc mua đuổi ở vùng giá cao vẫn tiềm ẩn rủi ro. Theo nhóm phân tích, thanh khoản phục hồi, dòng tiền quay lại nhóm vốn hóa lớn và khối ngoại mua ròng trở lại sẽ là những tín hiệu xác nhận thị trường đã tạo đáy. “Chúng tôi ưu tiên tích lũy trong các nhịp điều chỉnh thay vì mua đuổi, tập trung vào cổ phiếu có lợi nhuận vững vàng trong quý IV/2026-2027, hưởng lợi từ đầu tư công và ít phụ thuộc lãi suất thấp”, báo cáo viết.

Danh mục được SSI lựa chọn gồm VCB, ACB, HPG, MWG, PHR, PLX, VNM, KDH, HDG, VRE và BMP. Trong đó, HDG có mức sinh lời kỳ vọng cao nhất, 47,4%, khi đang giao dịch ở P/E năm 2027 khoảng 8,2 lần, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 5 năm 15,9 lần. VCB được đặt giá mục tiêu 75.100 đồng, cao hơn 38,6% so với thị giá, với kỳ vọng lợi nhuận trước thuế quý IV tăng 22,6%. HPG có giá mục tiêu 28.200 đồng nhờ dự án Dung Quất 2 và biện pháp chống bán phá giá thép cán nóng, giúp lợi nhuận cốt lõi năm nay tăng gần 70%.