Giá điện giảm 2%: Khó tạo lợi nhuận đột biến cho chứng khoán nhưng tác động rõ hơn ở vĩ mô

Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng SSI Research cho rằng, giảm giá điện, thuế xăng sẽ có tác động tích cực hơn tới vĩ mô, lãi suất.

Từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2% và mức giảm này duy trì đến hết quý I/2027, còn xăng được miễn thuế bảo vệ môi trường. Hai chính sách được đưa ra khi Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, chủ yếu do giá nhiên liệu.

Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính về tác động với các doanh nghiệp niêm yết, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng của SSI Research đánh giá đây là yếu tố hỗ trợ tích cực, song nhà đầu tư không nên kỳ vọng hai chính sách này sẽ làm lợi nhuận chung của khối niêm yết thay đổi lớn. Lý do là mức hỗ trợ từ mỗi chính sách đều có giới hạn. Giá điện giảm 2% chỉ giúp doanh nghiệp bớt được một phần chi phí sản xuất. Việc giảm thuế xăng cũng chỉ tác động tới một số ngành vận tải, dịch vụ và tiêu dùng, thay vì lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế.

Theo chuyên gia này, giá trị lớn hơn của các chính sách này nằm ở nền kinh tế nói chung. Chi phí năng lượng giảm sẽ kéo áp lực lạm phát đi xuống, giúp sức mua của người dân cải thiện và tạo thêm dư địa để duy trì mặt bằng lãi suất thuận lợi. Đây cũng là điều thị trường đang chờ đợi, khi chi phí vốn vẫn là rào cản lớn với doanh nghiệp.

“Tác động ở cấp độ vĩ mô mới là điều quan trọng hơn”, chuyên gia của SSI nói.

Khi được hỏi ngành nào hưởng lợi rõ nhất, ông Phạm Lưu Hưng cho rằng cần tách riêng câu chuyện giá điện và giá xăng. Với giá điện, các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như xi măng, dệt may và thép sẽ được lợi nhiều hơn. Trong ngành thép, nhóm hưởng lợi chủ yếu là những doanh nghiệp dùng công nghệ lò điện hồ quang (EAF), bởi điện năng chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất của mô hình này. Dù vậy, mức giảm chỉ 2% nên tác động lên giá thành của các doanh nghiệp nói trên nhìn chung vẫn khá nhỏ.

Với xăng dầu, chuyên gia của SSI lưu ý, nhiều người dễ nhầm lẫn giữa xăng và dầu diesel. Phần lớn doanh nghiệp vận tải hàng hóa và logistics dùng chủ yếu dầu diesel và dầu FO. Giá hai loại nhiên liệu này được giữ nguyên trong đợt điều chỉnh vừa qua, nên nhóm doanh nghiệp này gần như không hưởng lợi trực tiếp từ việc giảm giá xăng. Người hưởng lợi rõ hơn là người tiêu dùng và các ngành dịch vụ gắn với phương tiện cá nhân.

Một câu hỏi được nhiều nhà đầu tư quan tâm là phần chi phí tiết giảm sẽ đi về đâu. Theo ông Phạm Lưu Hưng, việc doanh nghiệp giữ lại để cải thiện biên lợi nhuận hay chuyển thành giảm giá bán phụ thuộc vào vị thế cạnh tranh của từng đơn vị. Doanh nghiệp có khả năng định giá tốt có thể giữ lại một phần chi phí tiết giảm để nâng biên lợi nhuận. Ở các ngành cạnh tranh gay gắt, phần lợi ích này nhiều khả năng sẽ được chia sẻ với khách hàng qua giá bán hoặc các chương trình khuyến mại. Do chính sách có hiệu lực từ tháng 11, ông dự báo tác động sẽ bắt đầu phản ánh một phần vào kết quả kinh doanh quý IV/2026 và thể hiện rõ hơn trong quý I/2027.

Điều này có ý nghĩa nhất định trong bối cảnh lợi nhuận doanh nghiệp được dự báo chậm lại. SSI Research cho rằng tăng trưởng lợi nhuận quý IV/2026 có thể giảm tốc do nền so sánh cao, khi lợi nhuận các doanh nghiệp trên HoSE quý IV/2025 đã tăng 43,7%. Chi phí đầu vào thấp hơn vì thế có thể giúp một số doanh nghiệp giảm bớt áp lực lên biên lợi nhuận, dù khó đảo ngược xu hướng chung.

Với các doanh nghiệp sản xuất và phân phối năng lượng, ông Phạm Lưu Hưng cho rằng không nên suy luận đơn giản rằng giá bán lẻ giảm thì lợi nhuận cũng giảm theo. Doanh thu và lợi nhuận của các nhà máy phát điện phụ thuộc vào hợp đồng mua bán điện, sản lượng và thời điểm được huy động, cùng giá thị trường điện (FMP). Các yếu tố này không thay đổi trực tiếp theo giá điện bán lẻ.

Doanh nghiệp phân phối xăng dầu cũng tương tự. Điều quyết định lợi nhuận của nhóm này vẫn là năng lực vận hành, chứ không phải giá bán lẻ trên cột bơm.

“Các yếu tố quan trọng vẫn là sản lượng, khả năng bám sát giá xăng dầu thế giới, khả năng tối ưu chi phí hoạt động, chiết khấu và biến động giá trị hàng tồn kho”, ông Phạm Lưu Hưng nhận định.