Nghị quyết số 68-NQ/TW: Khơi dậy niềm tin, thúc đẩy kinh tế tư nhân bứt tốc

Trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước có 77,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 50,7% so với cùng kỳ năm trước. Ảnh: Tư liệu.

Niềm tin thị trường được củng cố, doanh nghiệp tăng tốc gia nhập

Tròn một năm kể từ khi Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị được ban hành, khu vực kinh tế tư nhân đã có những chuyển biến rõ nét, thể hiện sự thay đổi từ nhận thức đến hành động trong toàn bộ hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược, các chính sách cụ thể hóa Nghị quyết đã từng bước đi vào thực tiễn, tạo ra những tín hiệu phục hồi và tăng trưởng đáng ghi nhận.

Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, cả nước có 195.100 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 24,1% so với cùng kỳ năm trước; 102.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 34,3% so với cùng kỳ năm trước, nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động lên 297.400 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân mỗi tháng, cả nước có 24.800 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong năm 2025 đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng 77,8% so với năm trước.

Đây là những con số cho thấy, xu hướng phục hồi và mở rộng sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân đã hình thành khá rõ nét. Chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp tục có thêm 77,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký gần 785,4 nghìn tỷ đồng và 356,9 nghìn lao động, tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, mức tăng 60,1% về vốn và 50,7% về số doanh nghiệp thành lập mới phản ánh rõ xu hướng gia nhập thị trường mạnh mẽ của khu vực tư nhân. Quy mô vốn bình quân đạt 10,1 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 6,2% so với cùng kỳ, cho thấy chất lượng dòng vốn cũng đang được cải thiện.

Không chỉ có doanh nghiệp thành lập mới, làn sóng doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cũng diễn ra tích cực. Trong 4 tháng đầu năm, có 41,6 nghìn doanh nghiệp tái gia nhập thị trường, tăng 8,6% so với cùng kỳ, nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động lên hơn 119,4 nghìn doanh nghiệp, tăng 32,8% so với cùng kỳ. Bình quân mỗi tháng từ đầu năm có gần 29,9 nghìn doanh nghiệp tham gia thị trường, phản ánh rõ nét xu hướng phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân.

Phân tích sâu hơn về diễn biến này, ông Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê cho rằng, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số tăng trưởng trong năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026, mà ở sự cải thiện rõ nét về tâm lý thị trường và kỳ vọng kinh doanh. Theo ông Hiếu, khu vực tư nhân đang bước vào một chu kỳ phục hồi mới, trong đó niềm tin đóng vai trò nền tảng, tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng đầu tư, tái cấu trúc và thích ứng với bối cảnh mới.

Ông Hiếu nhấn mạnh: “Sự gia tăng đồng thời của doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cho thấy niềm tin kinh doanh đang được củng cố. Đây là yếu tố then chốt giúp khu vực tư nhân không chỉ phục hồi mà còn từng bước chuyển sang giai đoạn tăng trưởng chủ động, gắn với đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất”.

Ở góc độ đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) nhận định: “Những kết quả này không chỉ phản ánh xu hướng mở rộng sản xuất kinh doanh, mà còn cho thấy môi trường đầu tư, kinh doanh đã được cải thiện đáng kể nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Chính điều đó đã góp phần khơi dậy tinh thần kinh doanh trong xã hội, tạo động lực để doanh nghiệp gia nhập thị trường và phát triển hoạt động”.

Từ bức tranh doanh nghiệp năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026, đại diện VCCI nhận định, trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang nỗ lực vượt khó, duy trì sản xuất kinh doanh, qua đó thể hiện sức sống bền bỉ của nền kinh tế.

Đồng quan điểm, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho rằng, các chính sách cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW đã phát huy hiệu quả tích cực. Theo bà Hương, việc bãi bỏ lệ phí môn bài và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp giảm chi phí gia nhập thị trường, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển.

Phân tích sâu hơn, bà Hương cho rằng: “Các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp về chi phí, mà còn tạo động lực để doanh nghiệp chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn”.

Cùng với đó, các chương trình hỗ trợ quy mô lớn như đào tạo 10.000 CEO hay phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong đang được triển khai, góp phần hình thành đội ngũ doanh nghiệp có năng lực quản trị hiện đại, sẵn sàng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nghị quyết số 68-NQ/TW khẳng định kinh tế tư nhân là “động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Ảnh: Tư liệu.

Có thể thấy, sau một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, khu vực kinh tế tư nhân không chỉ phục hồi về lượng mà còn có dấu hiệu cải thiện về chất. Niềm tin thị trường được củng cố, dòng vốn gia nhập được cải thiện, và môi trường kinh doanh từng bước thông thoáng hơn. Đây chính là tiền đề quan trọng để khu vực này tiếp tục đóng vai trò là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, mở rộng không gian phát triển

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song thực tiễn cũng cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, đặc biệt là những “điểm nghẽn” mang tính hệ thống liên quan đến thể chế và thực thi chính sách.

Một trong những vấn đề nổi cộm là khả năng tiếp cận nguồn lực, nhất là tín dụng. Dù nhu cầu đầu tư và đổi mới sáng tạo tăng cao, nhưng nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Trong khi đó, các mô hình kinh doanh mới dựa trên tài sản vô hình lại chưa được hệ thống tài chính đánh giá đầy đủ.

Bên cạnh đó, chi phí đầu vào gia tăng, đặc biệt là logistics và năng lượng, đang tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất kinh doanh. Sức cầu thị trường phục hồi chậm cũng khiến nhiều doanh nghiệp thiếu đơn hàng, dòng tiền bị thu hẹp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì và mở rộng hoạt động.

Đáng chú ý, một điểm nghẽn mang tính căn cơ là độ trễ trong thực thi chính sách. Dù Chính phủ đã ban hành nhiều giải pháp cải cách mạnh mẽ, cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, nhưng ở một số địa phương vẫn tồn tại tình trạng chậm trễ, thiếu đồng bộ. Tâm lý “sợ trách nhiệm” trong một bộ phận cán bộ công chức đã làm giảm hiệu quả thực thi chính sách, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh.

Phân tích sâu về vấn đề này, ông Lê Trung Hiếu cho rằng, những khó khăn hiện nay không tồn tại riêng lẻ mà có sự tương tác lẫn nhau, tạo thành “vòng xoáy rủi ro” đối với doanh nghiệp. Từ áp lực chi phí, thiếu đơn hàng đến khó tiếp cận vốn, tất cả đều làm suy giảm khả năng chống chịu và tích lũy của khu vực tư nhân. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế một cách toàn diện, đồng bộ và nhất quán.

Tuy nhiên, theo ông Hiếu, cải cách thể chế không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thủ tục hành chính, mà cần tiến tới xây dựng một hệ thống thể chế minh bạch, ổn định và có tính dự báo cao. Đây là yếu tố then chốt để tạo dựng niềm tin dài hạn cho nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Từ góc độ định hướng, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, cần tái định vị vai trò của Nhà nước theo hướng kiến tạo phát triển, chuyển từ can thiệp trực tiếp sang điều tiết bằng cơ chế thị trường. Khi “luật chơi” được thiết lập rõ ràng, công bằng, doanh nghiệp sẽ có thêm không gian để phát triển, đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh, vươn ra thị trường quốc tế.

Ông Chi nhấn mạnh: “Các chính sách đã được thể chế hóa và đang từng bước đi vào thực tiễn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án quan trọng quốc gia, phát huy vai trò là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”.

Song song với đó, cần khôi phục đầy đủ vai trò của cơ chế thị trường trong phân bổ nguồn lực, giảm thiểu tình trạng “xin-cho”, minh bạch hóa các tiêu chí tiếp cận nguồn lực và tăng cường kỷ luật thị trường. Chỉ khi thị trường vận hành đúng quy luật, khu vực tư nhân mới có thể phát huy tối đa tiềm năng và đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng kinh tế.

Do vậy, để đạt được mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động và khu vực kinh tế tư nhân đóng góp 55-58% GDP, việc cải thiện môi trường kinh doanh cần được đặt ở vị trí trung tâm. Điều này không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thủ tục hành chính, mà còn phải hướng tới xây dựng một hệ thống thể chế minh bạch, ổn định và có tính dự báo cao.

Về phía doanh nghiệp, ông Hoàng Quang Phòng cho rằng, việc nâng cao năng lực nội tại, đặc biệt là năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, là yếu tố then chốt để tận dụng cơ hội từ chính sách. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, chỉ những doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh và đổi mới liên tục mới có thể đứng vững và phát triển.

Nhìn tổng thể, sau một năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra những chuyển biến quan trọng, từ việc khơi dậy niềm tin đến thúc đẩy hành động trong cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, để kinh tế tư nhân thực sự trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển kinh tế, cần tiếp tục duy trì quyết tâm cải cách, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn và xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, minh bạch và bình đẳng.

Khi niềm tin được củng cố và thể chế được hoàn thiện, khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có thể bứt phá mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.