Nghị quyết số 68-NQ/TW: Thúc đẩy khát vọng mở rộng quy mô trong khu vực kinh tế tư nhân

Luật sư Bùi Văn Thành, Trưởng văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới, Phó Chủ tịch Thường trực Liên chi hội Tài chính Khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA).

Phóng viên: Với nhiều năm đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, theo quan sát của ông, chuyển động rõ nét nhất sau 1 năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân là gì?

LS Bùi Văn Thành: Từ khi ban hành đến nay, tác động rõ nét nhất của Nghị quyết số 68-NQ/TW đối với khu vực kinh tế tư nhân là sự chuyển dịch từ trạng thái thích ứng để tồn tại sang trạng thái có khát vọng vươn lên.

Điều quan trọng nhất mà Nghị quyết số 68-NQ/TW tạo ra là niềm tin cho doanh nghiệp. Đây không chỉ là sự thay đổi về thể chế, mà còn là sự thay đổi về nhận thức, tư duy chiến lược về hoạt động đầu tư của doanh nghiệp tư nhân, doanh nhân và toàn bộ khu vực kinh tế tư nhân.

Trước đây, doanh nghiệp thường đặt bài toán tồn tại và duy trì hoạt động trước, sau đó mới tính đến việc tận dụng cơ hội phát triển khi điều kiện cho phép. Phần lớn nguồn lực tập trung vào việc kiểm soát chi phí vốn, xử lý thủ tục, duy trì dòng tiền, ứng phó với hậu quả của dịch bệnh và suy giảm thị trường.

Đặc biệt, doanh nghiệp tư nhân từng rất e ngại việc mở rộng đầu tư và kinh doanh do lo lắng về sự không ổn định của chính sách. Khi niềm tin vào chính sách, môi trường đầu tư kinh doanh chưa đủ vững chắc, doanh nghiệp khó sẵn sàng bỏ vốn, nguồn lực và trí tuệ để đầu tư phát triển dài hạn.

Sự gia tăng mạnh số doanh nghiệp thành lập mới, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong nửa cuối năm 2025 và quý I/2026 cho thấy tín hiệu tích cực về niềm tin gia nhập và tái gia nhập thị trường; tuy nhiên, quá trình chuyển hóa niềm tin này thành năng lực mở rộng quy mô, tăng vốn, đổi mới công nghệ và hình thành doanh nghiệp tư nhân lớn vẫn cần được kiểm chứng bằng dữ liệu trung hạn trong giai đoạn 2026–2030.

Một thay đổi quan trọng của Nghị quyết này là khẳng định rõ vị thế của kinh tế tư nhân như một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đặt khu vực này vào trung tâm của quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ là một văn bản pháp luật, mà là một chủ trương và định hướng phát triển mang tính chiến lược. Khi được nhìn nhận như một bước đổi mới mạnh mẽ về thể chế, Nghị quyết mới phát huy đầy đủ ý nghĩa trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân.

Sau 1 năm thực hiện, chuyển động sâu sắc và dễ nhận diện nhất của Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ nằm ở một số chỉ tiêu thống kê cụ thể, mà trước hết là niềm tin vào thể chế, về khát vọng và hành vi chiến lược của doanh nghiệp tư nhân. Doanh nghiệp mong muốn phát triển, tin vào năng lực của mình, đồng thời tin vào Nhà nước, vào chính sách và vào hệ thống pháp luật.

Phóng viên: Sự thay đổi về tâm thế và hành vi của doanh nghiệp tư nhân thể hiện như thế nào, thưa ông?

LS Bùi Văn Thành: Có thể khẳng định, tâm thế của doanh nghiệp tư nhân đã chuyển từ bị động sang chủ động.

Việc xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế là một tín hiệu chính sách mạnh mẽ. Trước đây, khu vực kinh tế tư nhân từng bị đứng ngoài quá trình phát triển. Sau đó, khu vực này được thừa nhận là một thành phần kinh tế quan trọng. Hiện nay, kinh tế tư nhân được xác định là động lực và trung tâm của tăng trưởng.

Sự thay đổi về vị thế đã dẫn đến thay đổi trong tư duy của doanh nghiệp và doanh nhân.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ đặt mục tiêu duy trì hoạt động và tạo lợi nhuận trong phạm vi an toàn. Khi có lợi nhuận, xu hướng phổ biến là tích lũy tiền mặt hoặc tài sản, thay vì tái đầu tư để mở rộng quy mô. Việc minh bạch thông tin hoặc nâng cao quản trị thường bị trì hoãn do lo ngại rủi ro hoặc áp lực kiểm tra, giám sát.

Hiện nay, doanh nghiệp chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển và đầu tư. Nhiều doanh nghiệp quan tâm đến hoạt động mua bán và sáp nhập, chuẩn hóa hệ thống quản trị, tiếp cận nguồn vốn dài hạn và tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng trong khu vực và toàn cầu.

Doanh nghiệp tư nhân quan tâm đến thể chế nhiều hơn trước đây. Ảnh: Internet

Một chuyển động đáng chú ý là doanh nghiệp tư nhân quan tâm đến thể chế nhiều hơn trước đây. Trong thời gian qua, doanh nghiệp theo dõi sát các thay đổi về pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, chính sách đất đai, trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng, thuế, đầu tư công và phát triển hạ tầng.

Điều này cho thấy doanh nghiệp đang nhìn nhận thể chế như một nguồn lực hỗ trợ phát triển, là tài sản để kinh doanh, thay vì một rào cản. Đây là bước chuyển quan trọng về tư duy trong hoạt động kinh doanh.

Phóng viên: Đâu là những chuyển động đáng chú ý khác của khu vực kinh tế tư nhân trong thời gian qua, thưa ông?

LS Bùi Văn Thành: Một tín hiệu tích cực là doanh nghiệp tư nhân bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc liên kết với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Nhiều doanh nghiệp mong muốn trở thành nhà cung ứng cấp một trong chuỗi sản xuất của các tập đoàn quốc tế. Để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, cải thiện chất lượng sản phẩm và hoàn thiện hệ thống logistics.

Xu hướng hợp tác công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng và thực hiện hoạt động mua bán, sáp nhập với đối tác nước ngoài đang gia tăng. Đây là dấu hiệu cho thấy chất lượng phát triển của khu vực kinh tế tư nhân đang được nâng cao.

Khi niềm tin vào chính sách, môi trường đầu tư kinh doanh chưa đủ vững chắc, doanh nghiệp khó sẵn sàng bỏ vốn, nguồn lực và trí tuệ để đầu tư phát triển dài hạn. Ảnh: Internet

Một thay đổi quan trọng khác là nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý của doanh nghiệp tăng mạnh.

Trước đây, doanh nghiệp chủ yếu tìm đến luật sư để thực hiện các thủ tục hành chính. Hiện nay, doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề như cấu trúc vốn, điều lệ doanh nghiệp, tranh chấp cổ đông, mua bán và sáp nhập, bảo vệ tài sản, quản trị rủi ro và ký kết hợp đồng quốc tế.

Sự gia tăng nhu cầu pháp lý phản ánh mức độ phát triển và chuyên nghiệp hóa của khu vực kinh tế tư nhân.

Phóng viên: Theo ghi nhận của ông, sau 1 năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW, thị trường doanh nghiệp tư nhân có xuất hiện sự phân hóa không?

LS Bùi Văn Thành: Trong một năm qua, thị trường đã xuất hiện sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp.

Nhóm thứ nhất là nhóm doanh nghiệp bứt tốc, có năng lực quản trị tốt, minh bạch thông tin, ứng dụng công nghệ và sở hữu thị trường ổn định. Những doanh nghiệp này sẵn sàng huy động vốn từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm thị trường tài chính và các quỹ đầu tư.

Nhóm thứ hai là nhóm doanh nghiệp cầm cự, vẫn duy trì doanh thu nhưng gặp khó khăn về vốn, hệ thống quản trị còn thủ công và phụ thuộc nhiều vào khách hàng truyền thống.

Nhóm thứ ba là nhóm doanh nghiệp có nguy cơ bị đào thải do năng lực cạnh tranh hạn chế, mô hình kinh doanh lạc hậu và chậm thích ứng với yêu cầu mới của thị trường.

Nghị quyết số 68-NQ/TW không tạo ra sự phân hóa giữa các doanh nghiệp, nhưng thúc đẩy quá trình sàng lọc và phân hóa diễn ra nhanh hơn. Đây là đặc điểm tất yếu của nền kinh tế thị trường, nơi doanh nghiệp có năng lực sẽ phát triển, còn doanh nghiệp yếu kém sẽ dần bị loại khỏi thị trường.

Phóng viên: Bên cạnh những thành tựu nói trên, theo ông, những hạn chế hoặc thách thức sau một năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW là gì?

LS Bùi Văn Thành: Về hạn chế, có thể nói, mặc dù đã có những chuyển động tích cực, nhưng mức độ thay đổi vẫn chưa đồng đều và chưa đủ mạnh.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa cảm nhận đầy đủ ý nghĩa và cơ hội từ các chính sách liên quan đến Nghị quyết. Điều này cho thấy vai trò của công tác truyền thông, phổ biến chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp vẫn rất quan trọng.

Một vấn đề khác là sự khác biệt trong hiệu quả thực thi chính sách giữa các địa phương. Có địa phương triển khai nhanh và quyết liệt, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Ngược lại, một số địa phương còn chậm trong cải cách thủ tục và hỗ trợ doanh nghiệp.

Ngoài ra, tâm lý e ngại rủi ro pháp lý vẫn tồn tại trong một bộ phận doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp lo ngại rằng việc mở rộng quy mô có thể kéo theo rủi ro về thanh tra, kiểm tra hoặc tranh chấp pháp lý.

Đây là tâm lý thực tế và cần được giải quyết thông qua việc hoàn thiện thể chế, tăng cường minh bạch và bảo đảm an toàn pháp lý cho hoạt động kinh doanh.

Phóng viên: Như vậy, nếu khái quát chuyển động quan trọng nhất của khu vực kinh tế tư nhân sau 1 năm Nghị quyết số 68-NQ/TW đi vào cuộc sống, theo ông, đó là gì?

LS Bùi Văn Thành: Chuyển động rõ nhất chính là sự trở lại của khát vọng mở rộng quy mô trong khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam.

Khát vọng này thể hiện ở mong muốn đầu tư mới, mở rộng sản xuất, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao tính minh bạch, huy động vốn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, muốn trở thành doanh nghiệp dẫn đầu.

Đây là một nguồn lực quan trọng, là tài sản vô hình nhưng có giá trị vô hạn đối với sự phát triển của nền kinh tế.

Từ góc nhìn của một luật sư, tôi cho rằng một nền kinh tế chỉ thực sự chuyển động khi doanh nghiệp luôn đặt ra câu hỏi: làm thế nào để phát triển nhanh nhưng vẫn bảo đảm an toàn pháp lý. Khi doanh nghiệp quan tâm đến vấn đề này, nền kinh tế sẽ có nền tảng vững chắc để tăng trưởng bền vững./.

Trân trọng cảm ơn ông!