 |
| Kinh tế tư nhân ngày càng đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế. |
Từ chuyển biến nhận thức đến hành động
Kinh tế tư nhân được chính thức thừa nhận trong Văn kiện Đại hội VI của Đảng năm 1986, mở ra bước ngoặt trong tư duy phát triển. Đến năm 2017, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW, xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Sau gần một thập kỷ, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục nâng tầm chính sách với nhiều cơ chế, giải pháp mang tính đột phá. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở các ưu đãi hay cơ chế hỗ trợ mà còn ở sự chuyển biến trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
Một trong những dấu ấn rõ nét nhất sau gần một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW là cải cách thể chế và thủ tục hành chính. Nhiều chính sách sau khi ban hành đã được triển khai ngay và bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt. Đáng chú ý là việc bãi bỏ lệ phí môn bài, góp phần giảm chi phí gia nhập thị trường, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bên cạnh đó, chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập đã tạo động lực đáng kể, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với đó, các chính sách ưu đãi mạnh mẽ nhằm thúc đẩy đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được triển khai đồng bộ. Một điểm nhấn quan trọng là quy định cho phép doanh nghiệp được tính chi phí đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) với mức ưu đãi cao hơn so với trước đây. Đây là cơ chế có ý nghĩa lớn trong việc khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho công nghệ, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.
Tạo động lực phát triển cho khu vực kinh tế tư nhân
Tại Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026, ông Đỗ Mạnh Khởi, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) chia sẻ, chỉ sau gần 1 năm triển khai, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã thực sự đi vào cuộc sống, tạo ra luồng sinh khí mới cho cộng đồng doanh nghiệp. Đặc biệt, tinh thần khởi nghiệp đã lan tỏa mạnh mẽ khi có gần 4.200 hộ kinh doanh tự nguyện chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Còn theo báo cáo của Cục Thống kê, quý I/2026, cả nước có hơn 57,4 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký gần 538,6 nghìn tỷ đồng. So với cùng kỳ năm trước, số lượng doanh nghiệp mới đã tăng mạnh 57,8% và số vốn đăng ký tăng 51%. Nếu tính cả số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tổng số đơn vị gia nhập và tái gia nhập thị trường lên tới 96.000 doanh nghiệp, trung bình mỗi tháng có khoảng 32.000 doanh nghiệp mới xuất hiện hoặc hoạt động trở lại.
Để có được kết quả này, công tác cải cách thể chế đóng vai trò tiên quyết. Chính phủ đã hoàn thành 41/43 nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2025, cắt giảm và đơn giản hóa hơn 3.000 thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất kinh doanh (đạt tỷ lệ 63,1%). Bên cạnh đó, các chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cũng đạt được những kết quả ấn tượng. Trong lĩnh vực mua sắm công, các gói thầu dưới 20 tỷ đồng dành cho DNNVV đã chiếm tới 95,5% tổng số gói thầu, với tổng giá trị trúng thầu đạt trên 125.000 tỷ đồng. Sự phục hồi của khu vực tư nhân đã đóng góp trực tiếp vào ngân sách Nhà nước với ước tính 497.156 tỷ đồng từ khu vực ngoài quốc doanh, vượt xa dự toán đề ra.
Theo đánh giá của ông Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân), sau gần một năm triển khai, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra lực bật đáng kể về nhận thức và chiến lược phát triển. Tuy nhiên, để lực bật đó chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất cần tiếp tục hoàn thiện thể chế đồng bộ, thiết lập cơ chế giám sát minh bạch và mạnh dạn trao cơ hội cho khu vực tư nhân tham gia các dự án lớn.
Ông Nguyễn Thường Lạng cho rằng, không nên tiếp cận theo các tỷ lệ cứng áp dụng đồng loạt cho mọi địa phương mà phải là hiệu quả sử dụng nguồn lực. Địa phương nào có lợi thế và có khu vực tư nhân phát triển năng động thì nên được trao cơ chế linh hoạt hơn. Điều cốt lõi là cần cơ chế phù hợp với điều kiện phát triển của từng địa phương thay vì áp dụng một mô hình chung. Đặc biệt, cơ chế linh hoạt cũng cần được mở rộng sang các lĩnh vực như phân bổ vốn, lựa chọn dự án hay khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia vào những ngành mới như công nghệ cao, chuyển đổi số hoặc bán dẫn.
"Vấn đề hiện nay không phải là không huy động khu vực kinh tế tư nhân mà là chưa huy động hết tiềm năng của khu vực này. Nếu Nghị quyết số 68-NQ/TW được triển khai đúng tinh thần cải cách thể chế, kinh tế tư nhân hoàn toàn có thể vươn tới những lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao và đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế", ông Lạng nhấn mạnh.
