Cải cách thực chất để Nghị quyết số 68-NQ/TW tạo động lực mới cho doanh nghiệp tư nhân

Kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng và thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang rất lớn.

Doanh nghiệp cần môi trường minh bạch hơn

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân đang được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, những định hướng cải cách được đưa ra từ Nghị quyết số 68-NQ/TW đang tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp. Chia sẻ tại Tọa đàm “Dấu ấn 1 năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW”, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) nhấn mạnh rằng, để nghị quyết phát huy hiệu quả thực chất, điều quan trọng nhất là tạo dựng được niềm tin cho doanh nghiệp bằng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và ổn định hơn.

TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế trung ương (CIEM).

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, khi Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, cộng đồng doanh nghiệp đã đón nhận với nhiều kỳ vọng tích cực. Nghị quyết được xem như một tín hiệu mạnh mẽ khẳng định vai trò của khu vực tư nhân trong tiến trình phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, để những kỳ vọng đó trở thành hiện thực, quá trình triển khai cần đi sâu vào cải cách thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở các thay đổi mang tính hình thức.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Để hoàn thành mục tiêu đạt khoảng 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, nền kinh tế cần tăng ròng khoảng 200.000 doanh nghiệp mỗi năm trong giai đoạn tới. Đây được xem là mục tiêu đầy tham vọng nhưng cũng mở ra cơ hội lớn để thúc đẩy sức sống mới cho khu vực kinh tế tư nhân, nếu các chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn trong thực tế.

TS. Nguyễn Đình Cung cho biết, một tín hiệu cần được quan tâm là tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập thị trường so với số doanh nghiệp rút lui đang có xu hướng thu hẹp. Nếu trong giai đoạn 2016-2020, cứ hai doanh nghiệp thành lập mới thì có một doanh nghiệp rời thị trường, hiện nay tỷ lệ này gần ở mức 1-1. Điều đó cho thấy doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn trong quá trình duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, đây cũng là thời điểm phù hợp để thúc đẩy mạnh mẽ hơn các cải cách về môi trường đầu tư kinh doanh. Những rào cản liên quan đến điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính hay chất lượng thực thi chính sách nếu được tháo gỡ hiệu quả sẽ tạo ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho doanh nghiệp tư nhân. Khi chi phí tuân thủ giảm xuống và quy trình vận hành trở nên thuận lợi hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để đầu tư dài hạn và mở rộng quy mô hoạt động.

Giám sát độc lập để nâng hiệu quả chính sách

Một trong những giải pháp quan trọng được TS. Nguyễn Đình Cung đề xuất là cần cải cách từ “gốc”, tập trung rà soát và cắt giảm các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp. Theo ông, việc đơn giản hóa thủ tục không chỉ nên thực hiện ở cấp nghị định mà cần đồng bộ cả trong hệ thống thông tư chuyên ngành. Đây được xem là bước đi cần thiết để bảo đảm quyền tự do kinh doanh theo tinh thần Hiến pháp, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và minh bạch hơn cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, chuyên gia cũng đề xuất tiếp tục cắt giảm ít nhất một phần ba số điều kiện kinh doanh hiện hành và chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Cách tiếp cận này được đánh giá sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả đầu tư. Việc tăng cường hậu kiểm không chỉ giúp quản lý hiệu quả hơn mà còn tạo ra môi trường linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế hiện đại.

Theo chuyên gia, hiệu quả của chính sách không nên được đo bằng số lượng văn bản được ban hành mà cần được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể trong thực tế. Những chỉ số như thời gian tiết kiệm được cho doanh nghiệp, chi phí tuân thủ giảm bao nhiêu hay mức độ thuận lợi trong tiếp cận thị trường mới chính là thước đo quan trọng nhất. Khi doanh nghiệp cảm nhận rõ lợi ích thực chất từ cải cách, niềm tin đối với môi trường kinh doanh sẽ được củng cố mạnh mẽ hơn.

Ngoài cải cách thể chế, TS. Nguyễn Đình Cung nêu vai trò của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn phát triển mới. Theo ông, đây không chỉ là mục tiêu mang tính định hướng mà cần được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động, dự án trọng điểm và những doanh nghiệp tiên phong có khả năng dẫn dắt thị trường. Khi khu vực tư nhân được tạo điều kiện tiếp cận công nghệ, nguồn lực và cơ hội đổi mới, nền kinh tế sẽ có thêm động lực để phát triển nhanh và bền vững hơn.

“Chất lượng thực thi và khả năng chuyển hóa chính sách thành niềm tin thực sự mới là yếu tố quyết định”, TS. Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh. Theo ông, nếu tư duy quản lý được chuyển mạnh từ kiểm soát sang hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời tăng cường giám sát khách quan và cải thiện môi trường kinh doanh thực chất, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 hoàn toàn có thể trở thành động lực thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.