Niềm tin thị trường đang được củng cố sau 1 năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW

Phóng viên: Sau 1 năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, ông đánh giá như thế nào về mức độ chuyển biến thực chất của khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam?

Ông Nguyễn Đức Minh: Sau 1 năm triển khai, chuyển biến quan trọng nhất của khu vực kinh tế tư nhân không nằm ở các con số tăng trưởng đơn thuần, mà ở sự thay đổi về niềm tin thể chế. Khi thông điệp về bảo vệ quyền tài sản và giảm rủi ro pháp lý được nhấn mạnh, doanh nghiệp dần chuyển từ trạng thái phòng thủ sang chủ động hơn trong chiến lược đầu tư dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực có độ trễ lợi nhuận cao.

Ông Nguyễn Đức Minh, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV).

Sự thay đổi này thể hiện rõ trong cách doanh nghiệp phân bổ nguồn lực. Thay vì tập trung ngắn hạn, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu ưu tiên cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ và nâng cấp chuỗi sản xuất. Đây là dấu hiệu cho thấy tư duy “tăng trưởng nhanh” đang dần được thay thế bằng tư duy “tăng trưởng bền vững”, dù mức độ lan tỏa giữa các nhóm doanh nghiệp vẫn còn khác biệt.

Tuy nhiên, để chuyển biến này trở nên sâu rộng hơn, cần thêm thời gian và sự ổn định chính sách. Niềm tin thể chế một khi đã hình thành là yếu tố mang tính nền tảng, nhưng nó chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm với sự nhất quán trong thực thi và giảm thiểu các rào cản hành chính trong thực tế vận hành.

Phóng viên: Từ góc độ nghiên cứu và tổng hợp chính sách, theo ông đâu là những kết quả nổi bật nhất mà Nghị quyết số 68-NQ/TW đã đạt được so với kỳ vọng ban đầu?

Ông Nguyễn Đức Minh: Theo tôi, điểm nổi bật nhất là sự thay đổi trong tư duy thiết kế chính sách đối với khu vực kinh tế tư nhân. Thay vì nhìn nhận doanh nghiệp qua lăng kính quy mô vốn hay hình thức sở hữu, chính sách bắt đầu dịch chuyển sang cách tiếp cận dựa trên năng lực tuân thủ, hiệu quả đóng góp và mức độ tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế.

Sự chuyển dịch này tạo ra một môi trường đánh giá công bằng hơn, giúp các doanh nghiệp minh bạch có thêm động lực để chuẩn hóa hoạt động. Khi tiêu chí đánh giá rõ ràng và nhất quán hơn, doanh nghiệp không chỉ tuân thủ tốt hơn mà còn chủ động nâng cao năng lực quản trị, qua đó tăng khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.

Quan trọng hơn, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã góp phần định hình lại quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp theo hướng đồng hành thay vì quản lý. Đây là thay đổi mang tính nền tảng, giúp giảm khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để khu vực tư nhân phát triển theo hướng bền vững và có chất lượng cao hơn.

Phóng viên: Ông nhận thấy những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay trong quá trình thực thi Nghị quyết số 68-NQ/TW là gì, đặc biệt ở cấp địa phương và trong khâu thực thi chính sách?

Ông Nguyễn Đức Minh: Tôi cho rằng, một trong những vấn đề đáng chú ý hiện nay là khoảng cách giữa định hướng chính sách ở cấp trung ương và quá trình tổ chức thực hiện tại cấp địa phương. Mặc dù chủ trương đã có nhiều điểm cởi mở hơn, song hệ thống pháp luật liên quan vẫn đang trong quá trình tiếp tục hoàn thiện và đồng bộ. Điều này phần nào dẫn đến sự thận trọng nhất định trong quá trình áp dụng ở cấp thực thi.

Niềm tin thị trường của doanh nghiệp tư nhân đang gia tăng sau 1 năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW.

Sự thận trọng này tạo ra những chi phí tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp phải cung cấp lại thông tin hoặc giải trình nhiều lần cho cùng một nội dung ở các cơ quan khác nhau. Điều này không chỉ làm tăng chi phí hành chính mà còn làm giảm tốc độ triển khai dự án đầu tư.

Về lâu dài, nếu không xử lý được độ trễ này, sẽ xuất hiện khoảng cách giữa chính sách và hiệu quả thực tế. Do đó, yêu cầu cấp thiết là phải tăng tốc đồng bộ hóa pháp luật và nâng cao tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng chính sách giữa các cấp, để giảm thiểu sự không chắc chắn trong môi trường kinh doanh.

Phóng viên: Theo ông, mức độ đồng bộ và nhất quán giữa các bộ, ngành và địa phương trong triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW hiện nay ra sao, và đâu là những vấn đề cần cải thiện?

Ông Nguyễn Đức Minh: Hiện nay, mức độ phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương đã có nhiều cải thiện, tuy nhiên vẫn cần tiếp tục nâng cao để đạt được sự liên thông thực chất. Một trong những vấn đề đặt ra là việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và quy trình xử lý giữa các cơ quan chưa thật sự đồng bộ, dẫn đến việc doanh nghiệp trong một số trường hợp vẫn phải thực hiện các thủ tục mang tính lặp lại khi làm việc với các cơ quan khác nhau.

Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải chuyển từ mô hình quản lý hành chính rời rạc sang mô hình quản trị dữ liệu tích hợp. Khi các cơ quan có thể chia sẻ và công nhận kết quả lẫn nhau, doanh nghiệp sẽ không còn phải chứng minh lại những thông tin đã được xác thực, từ đó giảm đáng kể chi phí thời gian và nguồn lực.

Trong bối cảnh số hoá toàn diện, đây là cơ hội quan trọng để tái thiết kế quy trình quản lý theo hướng thẩm định song song thay vì tuần tự. Nếu làm tốt, không chỉ doanh nghiệp được hưởng lợi mà hiệu quả vận hành của bộ máy nhà nước cũng sẽ được cải thiện đáng kể.

Phóng viên: Ông có kiến nghị gì để Nghị quyết số 68-NQ/TW tiếp tục đi vào thực chất và tạo động lực mạnh mẽ hơn cho khu vực kinh tế tư nhân?

Ông Nguyễn Đức Minh: Trước hết, cần đẩy mạnh áp dụng mô hình quản lý rủi ro trong điều hành kinh tế, trong đó doanh nghiệp tuân thủ tốt được hưởng cơ chế kiểm tra đơn giản hơn và giảm tần suất thanh tra. Cách tiếp cận này giúp phân bổ lại nguồn lực quản lý, tập trung vào các trường hợp có rủi ro cao thay vì dàn trải.

Bên cạnh đó, cần sớm xác lập ranh giới pháp lý rõ ràng giữa rủi ro kinh doanh và hành vi vi phạm pháp luật. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tạo ra không gian an toàn cho đổi mới sáng tạo, giúp doanh nghiệp yên tâm thử nghiệm mô hình mới mà không lo ngại rủi ro pháp lý không rõ ràng.

Cuối cùng, cần thúc đẩy mạnh mẽ cơ chế sandbox cho các mô hình kinh tế mới. Hãy cho khối tư nhân một không gian an toàn để hoạt động, qua đó Nhà nước cũng thu thập được “dữ liệu sống” để hoạch định những “luật chơi” sát thực tiễn, thích ứng nhanh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo một cách bền vững.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông về những chia sẻ!