Nâng hạng chứng khoán mở rộng dòng vốn cho tăng trưởng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thực hiện nghi lễ đánh cồng, chào mừng Việt Nam chính thức tham gia FTSE Russell Global Equity Index Series.

Ghi nhận những nỗ lực nhiều năm của cơ quan quản lý

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Việc tham gia FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) mở thêm cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Theo UOB, việc FTSE Russell nâng hạng và đưa Việt Nam dần vào các bộ chỉ số trong năm 2027 được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn đầu tư quốc tế. Bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam cho biết, với tỷ trọng dự kiến của Việt Nam trong các chỉ số FTSE Emerging Markets, tổng dòng vốn thụ động trong 12 tháng tới ước khoảng 1,5 tỷ USD, trong khi dòng vốn chủ động được kỳ vọng lớn hơn.

Theo bà Lệ, trong ngắn hạn, dòng vốn ngoại có thể tạo thêm động lực cho thị trường và hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư. Về dài hạn, tác động lớn hơn của nâng hạng là thúc đẩy thị trường tiếp tục cải cách, thay đổi cấu trúc và nâng cao chất lượng để tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế và những thị trường phát triển hơn trong khu vực. Qua đó, thị trường có điều kiện thu hút thêm nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính lớn trên thế giới.

Đánh giá từ Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cũng tập trung vào quá trình nâng chất lượng thị trường. Theo JICA, việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực nhiều năm của Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong nâng cao tính minh bạch, khả năng tiếp cận thị trường và mức độ hội nhập quốc tế.

Ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA Việt Nam cho rằng, việc được FTSE Russell nâng hạng là thành quả của quá trình cải cách bền bỉ và sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan hữu quan. Theo ông, JICA đã đồng hành với Việt Nam trong tăng cường năng lực quản lý, bảo vệ nhà đầu tư và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Trong đó, Dự án Hợp tác kỹ thuật về nâng cao tính công bằng và minh bạch của thị trường cổ phiếu Việt Nam giai đoạn 2019-2023 tập trung vào tăng cường giám sát thị trường và các trung gian, nâng chất lượng niêm yết, công bố thông tin, bảo vệ nhà đầu tư và hỗ trợ triển khai Luật Chứng khoán 2019. Giai đoạn hợp tác 2024-2027 giữa JICA và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiếp tục hướng tới nâng cao hiệu quả thị trường, giám sát trên cơ sở rủi ro và tăng cường năng lực thực thi.

Theo ông Kojima Kazunobu, Tư vấn trưởng dự án JICA từ Viện nghiên cứu Daiwa, việc tiếp tục áp dụng thông lệ quốc tế, tăng cường giám sát hiệu quả và xây dựng cơ sở hạ tầng thị trường chất lượng cao sẽ tạo nền tảng cho niềm tin của nhà đầu tư và hỗ trợ phát triển bền vững.

Chuyên gia JICA trình bày tại hội thảo khởi động Dự án Hợp tác kỹ thuật về nâng cao tính công bằng và minh bạch của thị trường cổ phiếu Việt Nam.

Đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn

Ý nghĩa của việc phát triển thị trường vốn càng rõ khi đặt trong nhu cầu nguồn lực rất lớn của nền kinh tế. Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, số liệu Bộ Tài chính cho thấy Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 1,5 nghìn tỷ USD, vốn đầu tư trong giai đoạn 2026-2030 để duy trì tăng trưởng hai chữ số.

Trong khi đó, kênh huy động truyền thống qua hệ thống ngân hàng đang dần tiến tới giới hạn. Theo UOB, tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam khoảng 138%, trong khi tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) đạt 98,7%.

Vì vậy, ông Suan Teck Kin cho rằng, dù hệ thống ngân hàng vẫn có thể tiếp tục tăng trưởng tín dụng, phần vốn gia tăng dành cho các dự án dài hạn không nên tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào ngân hàng. Thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các dòng vốn tổ chức dài hạn cần đóng vai trò lớn hơn.

Bà Thiều Thị Nhật Lệ Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam.

Thực tế, quy mô thị trường cổ phiếu đã tăng đáng kể. Theo số liệu của Liên đoàn Sở giao dịch Chứng khoán thế giới được UOB dẫn lại, tổng vốn hóa doanh nghiệp niêm yết trên HOSE tăng khoảng 5,5 lần trong 10 năm, từ 61 tỷ USD vào tháng 8/2016 lên 339 tỷ USD vào tháng 8/2026, vượt Philippines và đứng thứ năm trong ASEAN-6. Trong khi đó, thị trường trái phiếu còn tương đối nhỏ. Nền tảng nhà đầu tư tổ chức gồm các quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm và công ty quản lý quỹ cũng đang trong giai đoạn phát triển ban đầu.

Từ thực tế này, bà Thiều Thị Nhật Lệ cho rằng, để tăng nguồn vốn dài hạn, Việt Nam cần khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước. Việc thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế có thể tạo thêm điều kiện thu hút các định chế tài chính, quỹ đầu tư và nguồn vốn quốc tế.

Song song với thu hút vốn bên ngoài, cần phát triển mạnh hơn lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước. Theo bà Nhật Lệ, đây là nguồn vốn ổn định, dài hạn cho cả thị trường trái phiếu và cổ phiếu, đồng thời ít chịu tác động hơn từ những biến động ngắn hạn của thị trường.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần chuẩn hóa hệ thống xếp hạng tín nhiệm và định giá, giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro hiệu quả hơn và giảm chi phí thẩm định trái phiếu. Việc tiếp tục nâng chuẩn quản trị công ty và công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết cũng góp phần giảm mức chiết khấu rủi ro mà nhà đầu tư nước ngoài áp dụng đối với trái phiếu Việt Nam so với khu vực, từ đó giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp.

Bà Thiều Thị Nhật Lệ cũng cho rằng, Việt Nam cũng cần có cơ chế khuyến khích phát hành trái phiếu ra công chúng do hình thức này có mức độ minh bạch cao hơn phát hành riêng lẻ, đồng thời hướng dòng vốn nhiều hơn vào sản xuất, hạ tầng và năng lượng. Với những lĩnh vực có mức độ rủi ro cao như năng lượng tái tạo hay công nghệ mới, việc nới cơ chế IPO và tạo thêm ưu đãi cho các quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital - VC), quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity - PE) có thể hỗ trợ thu hút vốn.

Tổng giám đốc UOBAM Việt Nam khuyến nghị, việc tận dụng nâng hạng để tiếp tục nâng chất lượng thị trường sẽ tạo điều kiện thu hút thêm nhà đầu tư tổ chức, các định chế tài chính và nguồn vốn dài hạn. Qua đó, thị trường vốn có thể đảm nhận vai trò lớn hơn trong đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.