Nâng hạng chứng khoán Việt Nam qua góc nhìn từ những định chế quốc tế

Ông Iain Grant Frew, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Vương quốc Anh và Bắc Ai-len tại Việt Nam. Ảnh: Minh Đức

Việc Việt Nam chính thức tham gia bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) đang nhận được những đánh giá tích cực từ các tổ chức quốc tế. Từ góc nhìn của tổ chức xếp hạng, Ngân hàng Thế giới (WB) và Vương quốc Anh, điểm chung được nhấn mạnh là nâng hạng không hình thành sau một đêm, mà là kết quả của quá trình cải cách kéo dài nhiều năm.

Từ nâng hạng đến dòng vốn dài hạn

Phát biểu tại sự kiện chào mừng Việt Nam chính thức tham gia FTSE GEIS, ông Iain Grant Frew, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Vương quốc Anh và Bắc Ai-len tại Việt Nam đánh giá việc được nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp là kết quả của nhiều năm nỗ lực và phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế Việt Nam gắn với sự phát triển của thị trường vốn.

Theo Đại sứ Iain Grant Frew, cột mốc này gửi tín hiệu tới cộng đồng đầu tư toàn cầu về định hướng xây dựng một thị trường vốn sâu hơn, dễ tiếp cận hơn và kết nối quốc tế chặt chẽ hơn. Nguồn vốn huy động qua thị trường có thể hướng tới các lĩnh vực phục vụ tăng trưởng dài hạn như sản xuất tiên tiến, công nghệ, hạ tầng, năng lượng sạch và dịch vụ tài chính.

Trong đó, việc Việt Nam bãi bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài như một bước cải thiện khả năng tiếp cận thị trường. Đồng thời, việc phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng được kỳ vọng tạo thêm kết nối giữa thị trường vốn Việt Nam với các dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, Đại sứ Vương quốc Anh lưu ý việc nâng hạng chỉ số tự thân không bảo đảm tăng trưởng và thành công dài hạn.

“Việc hiện thực hóa tối đa tiềm năng của thành tựu này sẽ phụ thuộc vào sức mạnh của môi trường pháp lý và thể chế đi kèm”, ông Iain Grant Frew nhận định.

Theo đó, cải cách hạ tầng thị trường, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, hoàn thiện hệ thống giao dịch và cơ chế giải quyết tranh chấp sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin và thu hút nguồn vốn dài hạn một cách bền vững.

Đại sứ cho biết Vương quốc Anh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về khuôn khổ pháp lý, phát triển thị trường, tài chính xanh, công nghệ tài chính và các dịch vụ tài chính, qua đó hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ sinh thái tài chính hiện đại và kết nối quốc tế.

“Cột mốc chứ không phải điểm đến cuối cùng”

Góc nhìn về yêu cầu cải cách sau nâng hạng cũng được bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Campuchia và Lào nhấn mạnh.

Theo bà Mariam J. Sherman, việc Việt Nam chính thức được đưa vào chỉ số thị trường mới nổi ghi nhận những cải cách đáng kể được thực hiện trong nhiều năm và mở ra một chương mới cho sự phát triển của thị trường vốn.

Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Campuchia và Lào.

Từ năm 2019, Ngân hàng Thế giới đã hỗ trợ Việt Nam cải cách và củng cố thị trường vốn, tập trung vào thị trường trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu, cùng với việc hoàn thiện quy định, phát triển nhà đầu tư tổ chức và hạ tầng thị trường.

Đại diện Ngân hàng Thế giới ghi nhận những cải cách liên quan đến hạ tầng thị trường, cơ chế thanh toán, thủ tục mở tài khoản và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Theo tổ chức này, các thay đổi đã góp phần xử lý những rào cản tồn tại trong quá trình nhà đầu tư quốc tế tham gia thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, bà Mariam J. Sherman cho rằng, nâng hạng “nên được coi là một cột mốc chứ không phải điểm đến cuối cùng”. Một trong những vấn đề được Ngân hàng Thế giới đề cập cho giai đoạn tiếp theo là giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL), cùng yêu cầu tiếp tục phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức cung cấp chỉ số và thành viên thị trường để tìm giải pháp thực thi phù hợp.

Ở góc độ dài hạn, thị trường vốn còn gắn với bài toán nguồn lực cho mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Theo Ngân hàng Thế giới, mục tiêu này đòi hỏi Việt Nam tiếp tục cải cách thể chế, đầu tư lớn cho phát triển và huy động thêm nguồn vốn tư nhân, vốn tổ chức.

“Đầu tư công sẽ tiếp tục đóng vai trò thiết yếu, nhưng nguồn lực công và tài chính ngân hàng đơn lẻ sẽ không đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư của Việt Nam”, bà Mariam J. Sherman nhận định.

Trong bối cảnh đó, một thị trường vốn có chiều sâu sẽ góp phần thu hút vốn tư nhân và nhà đầu tư tổ chức, đa dạng hóa các kênh cung ứng vốn ngoài hệ thống ngân hàng, đồng thời chuyển nguồn tiết kiệm dài hạn vào các hoạt động đầu tư.