Thị trường vốn trước bài toán huy động 80 tỷ USD mỗi năm

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương, tổng giá trị vốn huy động qua thị trường chứng khoán dự kiến đạt 5,4 triệu tỷ đồng (hơn 200 tỷ USD) trong 5 năm tới, gấp hơn 2 lần tổng lượng vốn huy động giai đoạn 2020-2025. Ảnh: Thanh Hằng

Nhu cầu vốn lớn cho giai đoạn tăng trưởng mới

Chiều ngày 2/10, trong khuôn khổ Hội nghị thường niên lần thứ 31 của Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF AGM 2026), Diễn đàn chuyên đề Việt Nam với chủ đề “Đầu tư vào Việt Nam - Vươn mình trong kỷ nguyên mới” diễn ra tại Hà Nội.

Phát biểu dẫn đề tại phiên thảo luận thứ nhất, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Nguyễn Hoàng Dương cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong 5 năm tới. Cùng với đó là yêu cầu phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng và sản xuất công nghệ cao.

Theo ông Dương, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương gần 1.500 tỷ USD. Trong khi đó, ngân sách nhà nước dự kiến chỉ đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 20%. Phần còn lại cần được huy động từ khu vực tư nhân và các nguồn vốn quốc tế.

“Riêng kênh thị trường vốn và chứng khoán sẽ đóng vai trò quan trọng khi đảm nhận mục tiêu huy động khoảng 10 triệu tỷ đồng, trung bình 2 triệu tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 80 tỷ USD”, Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương cho biết.

Trong tổng số này, vốn huy động qua thị trường chứng khoán dự kiến đạt khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 200 tỷ USD trong 5 năm tới, gấp hơn hai lần tổng lượng vốn huy động trong giai đoạn 2020–2025.

Quy mô mục tiêu đặt ra trong bối cảnh hệ thống ngân hàng vẫn đang giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn cho nền kinh tế. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng ngân hàng đạt khoảng 18,58 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 145% GDP. Dự kiến trong năm 2026, hệ thống ngân hàng tiếp tục cung ứng thêm khoảng 2,8 triệu tỷ đồng tín dụng mới.

Tuy nhiên, nhu cầu vốn cho hạ tầng, năng lượng, công nghệ và các dự án phát triển dài hạn đòi hỏi sự tham gia lớn hơn của thị trường vốn. Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, mục tiêu đặt ra là từng bước tái cân bằng cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế, trong đó tín dụng ngân hàng tiếp tục giữ vai trò quan trọng, còn nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ dịch chuyển dần sang các kênh cổ phiếu, trái phiếu, vốn tư nhân, hợp tác công – tư và thị trường quốc tế.

Xây dựng thị trường đủ sâu để hấp thụ dòng vốn

Đến giữa năm 2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt khoảng 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương 410 tỷ USD và bằng 82,3% GDP. Dư nợ thị trường trái phiếu đạt khoảng 32,1% GDP, trong đó trái phiếu doanh nghiệp chiếm khoảng 11,6% GDP, tương đương 1,3 triệu tỷ đồng; trái phiếu Chính phủ đạt khoảng 20,5% GDP, tương đương 2,5 triệu tỷ đồng.

Toàn cảnh phiên thảo luận Chiến lược huy động vốn cho giai đoạn tăng trưởng kinh tế tiếp theo của Việt Nam. Ảnh: Thanh Hằng

Riêng năm 2025, tổng vốn huy động qua thị trường chứng khoán đạt mức cao, trong đó có khoảng 113.000 tỷ đồng qua cổ phiếu, 651.000 tỷ đồng qua trái phiếu doanh nghiệp và 378.000 tỷ đồng qua trái phiếu Chính phủ.

“Quy mô thị trường vốn đã có bước tăng trưởng và từng bước trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho cả Chính phủ và doanh nghiệp”, ông Nguyễn Hoàng Dương nhận định.

Cùng với những kết quả đạt được, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng, thị trường vốn Việt Nam vẫn cần tiếp tục mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao khả năng hấp thụ các dòng vốn dài hạn. Theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 120% GDP, quy mô thị trường trái phiếu đạt 58% GDP và trái phiếu doanh nghiệp đạt tối thiểu 25% GDP.

Để thực hiện mục tiêu này, cơ quan quản lý xác định một số định hướng trọng tâm, gồm tái cân bằng cấu trúc dẫn vốn; đa dạng hóa các công cụ nợ bằng đồng nội tệ; xây dựng cơ sở nhà đầu tư tổ chức dài hạn; phát triển tài chính bền vững và hội nhập sâu hơn với thị trường quốc tế.

Trong đó, thị trường trái phiếu được định hướng mở rộng theo hướng phát triển thêm trái phiếu hạ tầng, trái phiếu dự án, trái phiếu chính quyền địa phương và các sản phẩm chứng khoán hóa tài sản. Các sản phẩm tài chính xanh, trái phiếu xã hội, trái phiếu bền vững, trái phiếu chuyển dịch và tài chính hỗn hợp cũng được xem là những cấu phần cần được thúc đẩy.

Phó Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh một thị trường vốn đủ sâu cần có sự tham gia tương xứng của các nhà đầu tư tổ chức dài hạn, gồm quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm. Cùng với đó là hệ thống định giá, xếp hạng tín nhiệm, công cụ phòng ngừa rủi ro lãi suất, hạ tầng giao dịch và lưu ký tập trung, minh bạch.

Việt Nam cũng sẽ tiếp tục nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, thúc đẩy công bố thông tin ESG, từng bước áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), hướng tới nâng cao chất lượng doanh nghiệp và giảm chi phí vốn.

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp là kết quả của quá trình cải cách và hội nhập. Tuy nhiên, đây cũng là điểm khởi đầu cho chặng đường mới, trong đó Việt Nam hướng tới duy trì xếp hạng của FTSE Russell, đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI và hướng tới thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell vào năm 2030.

“Với quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới và hạ tầng công nghệ hiện đại, Việt Nam đang nỗ lực trở thành điểm đến an toàn, hiệu quả, tin cậy và bền vững cho dòng vốn trong khu vực cũng như trên toàn cầu”, Phó Chủ tịch UBCKNN phát biểu.